1936 - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia w Polsce

2 stycznia – uchwalenie przez Sejm częściowej amnestii.

13 stycznia – wyrok w sprawie zabójstwa ministra Bronisława Pierackiego przez ukraińskich nacjonalistów. Trzech współwinnych, w tym Banderę, skazano na śmierć. Wyroki zamieniono następnie na karę dożywotniego więzienia.

21 lutego – uruchomienie kolejki linowej na Kasprowy Wierch.

2-8 marca – strajk okupacyjny w Polsko-Szwajcarskiej Fabryce Czekolady "Suchard" w Krakowie.

9 marca – w Przytyku doszło do starć ulicznych pomiędzy Polakami i Żydami zwanych „pogromem Żydów".

18-21 marca – strajk okupacyjny w Polskich Zakładach Gumowych "Semperit" w Krakowie.

21 marca

nad Gdańskiem przeleciały sterowce Graf Zeppelin i Hindenburg.

policja brutalnie stłumiła strajk okupacyjny w Polskich Zakładach Gumowych "Semperit" w Krakowie.

22 marca – początek strajku okupacyjnego 1 100 górników w kopalni Śląsk w Chropaczowie przeciwko planom zwolnień pracowników.

23 marca – w Krakowie doszło do rozruchów antysanacyjnych. Policja otworzyła ogień do manifestujących robotników, zabijając 10 i raniąc 45 osób.

26 marca – w Częstochowie policja zaatakowała demonstrację bezrobotnych, zabijając jedną osobę i raniąc kilka.

28 marca – przy krakowskim Rynku Głównym otwarto lokal Związku Żydów Uczestników Walk o Niepodległość Polski.

2 kwietnia – strajki protestacyjne w całym kraju przeciwko masakrze w Krakowie w dniu 23 marca.

19 kwietnia – w Warszawie odsłonięto pomnik Jana Kilińskiego.

20 kwietnia – prezydent podpisał dekret o utworzeniu Funduszu Obrony Narodowej.

28 kwietnia – Sejm uchwalił obowiązujące do dzisiaj ustawy: Prawo wekslowe i Prawo czekowe.

11 maja – wybudowany we włoskiej stoczni transatlantyk MS Batory przypłynął do Gdyni.

15 maja – powstał rząd Felicjana Sławoja Składkowskiego.

Czerwiec – pierwsze loty próbne polskiego samolotu bombowego PZL.37 Łoś.

8 czerwca

w Mińsku Mazowieckim doszło do trwających 4 dni rozruchów antyżydowskich.

w Toruniu policja strzela do demonstracji bezrobotnych, zabijając jedną osobę i raniąc 6.

9 czerwca – w Gdyni policja strzelała do demonstracji strajkujących robotników, zabijając jedną osobę i raniąc 9.

29 czerwca – manifestacja chłopska w Nowosielcach.

4-5 lipca – XV Mistrzostwa Polski kobiet w lekkiej atletyce. Cztery zwycięstwa odniosła Jadwiga Wajsówna: wzwyż - 1,45 m; w dal z miejsca - 2,33 m; kula - 12,12 m; dysk - 42,51 m.

16 lipca – miała miejsce katastrofa lotnicza koło Gdyni, do wody runął samolot RWD-9 z gen. Gustawem Orliczem-Dreszerem na pokładzie.

18 lipca – w Warszawie bojówka ONR-Falangi napadła i poraniła nożami Stanisława Dubois, członka władz naczelnych PPS.

13 sierpnia – w związku z podjęciem decyzji o budowie kolejki linowej na Kasprowy Wierch w Tatrach do dymisji podała się cała ówczesna Państwowa Rada Ochrony Przyrody wraz z prof. Władysławem Szaferem.

21 sierpnia – na mocy dekretu prezydenta RP Ignacego Mościckiego utworzono Rejon Umocniony Hel.

6 września – układ w Rambouillet o pożyczce francuskiej na uzbrojenie armii polskiej.

9 września – powstał Automobilklub Kielecki.

20 września – Lwów: odbył się I kongres Frontu Jedności Narodowej.

1 października – zwodowano ORP Błyskawica.

4 października – premiera filmu Wierna rzeka.

31 października – Sąd okręgowy w Warszawie skazał Marcelego Nowotkę na 12 lat więzienia za działalność komunistyczną.

10 listopada

Edward Śmigły-Rydz otrzymał nominację na marszałka Polski.

początek rozbudowy Centralnego Okręgu Przemysłowego.

19 listopada – premiera filmu Ada! To nie wypada!.

29 listopada – zwodowano ORP Gryf.

11 grudnia – ostrzeżenie rządowe o pozbawieniu obywatelstwa Polakom biorącym udział w wojnie domowej w Hiszpanii.

13 grudnia

otwarto zaporę na Sole w Porąbce.

w katowickiej kopalni "Eminencja" rozpoczął się strajk okupacyjny w obronie górników zagrożonych zwolnieniami.

Wydarzenia na świecie

4 stycznia – w Nowym Jorku opublikowano pierwszą listę przebojów opartą na liczbie sprzedanych płyt (The Billboard).

15 stycznia – pierwszy budynek całkowicie pokryty szkłem został oddany do użytku w mieścieToledo w stanie Ohio.

16 stycznia – stracono w więzieniu Sing Sing w stanie Nowy Jork seryjnego mordercę Alberta Fisha.

20 stycznia – zmarł król Jerzy V, tron Wielkiej Brytanii objął jego najstarszy syn Edward VIII.

4 lutego – pierwiastek radioaktywny rad po raz pierwszy został pozyskany drogą syntetyczną.

6 lutego – otwarcie zimowych igrzysk olimpijskich w Garmisch-Partenkirchen (Niemcy).

15-21 lutego – powołanie Frontu Morges w posiadłości Ignacego Paderewskiego w Szwajcarii.

16 lutego

otwarto Muzeum Wojskowe im. Witolda Wielkiego w Kownie.

wybory parlamentarne w Hiszpanii wygrał lewicowy Front Ludowy.

20 lutego – premiera filmu Błękitna parada.

26 lutego

Adolf Hitler dokonał w Fallersleben (Dolna Saksonia) otwarcia pierwszej wytwórni Volkswagena w Niemczech.

członkowie Stronnictwa Cesarskiej Drogi (jap. 皇道派), wraz z młodymi oficerami, przeprowadzili nieudaną próbę przewrotu wojskowego w Japonii. W czasie puczu zostało zamordowanych kilku czołowych członków rządu.

29 lutego – w Tokio z rozkazu cesarza Hirohito japońska armia aresztowała 123 uczestników zamachu stanu, w lipcu dziewiętnastu z nich zostało straconych.

1 marca – w Stanach Zjednoczonych ukończono prace budowlane przy Zaporze Hoovera.

5 marca – Wielka Brytania: pierwszy lot myśliwca Supermarine Spitfire.

7 marca – remilitaryzacja Nadrenii – wojska niemieckie, łamiąc postanowienia Traktatu Wersalskiego oraz Traktatu z Locarno, wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii.

9 marca – uchodzący za demokratę, militarysta Keisuke Okada, został wymieniony na stanowisku premiera Japonii, na radykalnego militarystę Kōki Hirota.

17-18 marca – miasto Pittsburgh w stanie Pensylwania doświadczyło największej powodzi w swej historii.

18 marca – Yrjö Väisälä odkrył planetoidę 1421 Esperanto.

25 marca – Londyn: podpisano brytyjsko-francusko-amerykański Traktat londyński, w sprawie ograniczenia zbrojeń morskich.

3 kwietnia – w New Jersey Bruno Richard Hauptmann został stracony za porwanie i zamordowanie syna Charlesa Lindbergha.

5 kwietnia – tornado uderzyło w miasto Tupelo w stanie Missisipi, pozbawiło życia 216 osób i raniło ponad 700 osób.

6 kwietnia – dwa tornada uderzyły w miasto Gainesville w stanie Georgia – 203 osoby zginęły, a 1600 osób zostało rannych.

19 kwietnia – rozpoczęło się powstanie arabskie w Palestynie przeciw Brytyjczykom, w opozycji do polityki zezwalającej Żydom na emigrację do Palestyny.

21 kwietnia – MS Batory wypłynął w pierwszy rejs wycieczkowy na trasie Wenecja-Gdynia.

2 maja – w Moskwie odbyło się premierowe wykonanie baśni muzycznej Siergieja Prokofjewa Piotruś i wilk.

3 maja – wybory parlamentarne we Francji wygrał Front Ludowy.

5 maja – wojska włoskie zajęły Addis Abebę. Dyktator faszystowskich Włoch Benito Mussolini proklamował powstanie II Imperium Rzymskiego.

7 maja – Włochy zaanektowały Etiopię.

9 maja – z terytoriów: Etiopskiego, Somali Włoskiego i Erytrei Włochy utworzyły Włoską Afrykę Wschodnią.

27 maja

pierwszy lot odbył samolot irlandzkiej linii lotniczej Aer Lingus.

brytyjski liniowiec pasażerski RMS Queen Mary wypłynął z portu w Southampton, w swą pierwszą podróż przez Atlantyk.

Czerwiec – fala upałów nawiedziła Amerykę Północną, w wielu miejscowościach odnotowano rekordowe temperatury, tysiące ludzi zmarło.

2 czerwca – dobiegła końca wojna włosko-abisyńska, cesarz Haile Selassie I udał się na emigrację do Wielkiej Brytanii.

4 czerwca – we Francji powstał rząd Frontu Ludowego Léona Bluma.

7 czerwca

po negocjacjach rządu francuskiego ze związkami zawodowymi (fr. CGPF - Confédération générale de la production française, CGT - Confédération générale du travail) zakończył się strajk generalny.

w USA powstały Związki Zawodowe Pracowników Przemysłu Stalowego (ang. Steel Workers Organizing Committee).

15 czerwca – w Estonii doszło do wybuchu w laboratorium wojskowym, 60 osób straciło życie.

19 czerwca

w Nowym Jorku bokser niemiecki Max Schmeling pokonał Joe Louisa w walce o tytuł mistrza świata wagi ciężkiej.

w Chicago, Amerykanin Archie Williams ustanowił rekord świata w biegu na 400 m wynikiem 46,1 s.

20 czerwca – w Chicago, Amerykanin James Owens ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 10,2 s (wynik ten pozostał niepobity przez kolejne 20 lat - do 1956).

26 czerwca – Ewald Rohlfs na maszynie Focke-Wulf Fw 61 wykonał pierwszy w historii swobodny lot helikopterem.

30 czerwca – ukazała się powieść amerykańskiej pisarki Margaret Mitchell pod tytułem Przeminęło z wiatrem (ang. Gone with the Wind).

11 lipca – w Nowym Jorku oddano do użytku system mostów (ang. Triborough Bridge) łączcy dzielnice Bronx, Manhattan i Queens (w 2008 nazwano te mosty imieniem Roberta F. Kennedy’ego).

12 lipca – w Nowym Jorku, Amerykanin David Albritton (prekursor stylu przerzutowego) ustanowił rekord świata w skoku wzwyż wynikiem 2,07 m.

13-14 lipca – fala upałów nawiedziła stany Wisconsin, Michigan i Indianę, ustanawiając w tych stanach rekordy temperatur. W północnym Michigan, w miejscowości Mio odnotowano +45°C (113°F).

17 lipca – Francisco Franco stanął na czele buntu przeciwko Republice - rozpoczęła się hiszpańska wojna domowa.

20 lipca

w Olimpii po raz pierwszy zapalono pochodnię z ogniem olimpijskim.

została podpisana konwencja z Montreux, regulująca prawo morza w cieśninach czarnomorskich Bosfor i Dardanele.

1 sierpnia – otwarcie letnich igrzysk olimpijskich w Berlinie.

6 sierpnia – Nowozelandczyk Jack Lovelock ustanowił rekord świata w biegu 1 500 m wynikiem 3:47,8 s.

9 sierpnia – czarnoskóry lekkoatleta amerykański James Owens zdobył czwarty złoty medal. Hitler, nie chcąc uścisnąć dłoni czarnoskórego triumfatora igrzysk, nie przyszedł na jego finałowe występy.

4 sierpnia – premier Grecji gen. Joanis Metaksas wprowadził stan wyjątkowy, dając początek tzw. reżimowi 4 sierpnia.

13 sierpnia – na igrzyskach w Berlinie polscy piłkarze przegrali w meczu o 3. miejsce z Norwegią 2:3.

14 sierpnia – Rainey Bethea został powieszony w Owensboro w stanie Kentucky, była to ostatnia publiczna egzekucja w Stanach Zjednoczonych.

16 sierpnia – w Berlinie zakończyły się XI Letnie Igrzyska Olimpijskie.

19 sierpnia – początek pierwszego procesu moskiewskiego (zbrodnie stalinowskie).

20 sierpnia – w Sztokholmie, Amerykanin Glenn Cunningham ustanowił rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 1:49,7 s.

24 sierpnia – w Niemczech wprowadzono powszechną, dwuletnią służbę wojskową. Adolf Hitler zakazał kobietom wykonywania zawodów prawniczych.

26 sierpnia – zostało podpisane porozumienie pomiędzy Wielką Brytanią a Egiptem w którym Brytyjczycy zobowiązali się wycofać swe oddziały z Egiptu z wyjątkiem tych które stacjonowały by kontrolować Kanał Sueski.

27 sierpnia – w Oslo, Amerykanin Forrest Towns ustanowił rekord świata w biegu na 110 m ppł. wynikiem 13,7 s.

Wrzesień – podpisano porozumienie francusko-syryjskie w którym Francja, wypełniając mandat Ligi Narodów, przyznała niezależność Syrii.

3-6 września – w Brukseli odbył się Światowy Kongres Pokoju.

4 września – Francisco Largo Caballero został premierem Hiszpanii.

5 września – Amerykanka Beryl Markham jako pierwsza kobieta przeleciała samotnie samolotem Ocean Atlantycki.

7 września – w zoo w Hobart na Tasmanii zginął ostatni wilk workowaty.

12 września – hiszpańska wojna domowa: zwycięstwo nacjonalistów w bitwie o Majorkę.

25 września – Gienrich Jagoda został zdymisjonowany przez Stalina z funkcji szefa NKWD.

26 września – Nikołaj Jeżow został szefem NKWD.

27 września – otwarto odcinek autostrady Berlin-Szczecin.

28 września – generał Francisco Franco został dowódcą sił nacjonalistycznych w Hiszpanii.

1 października – wodowanie ORP Błyskawica.

22 października – w Albacete (Hiszpania) powstał polski batalion dąbrowszczaków.

25 października – zawarto układ Niemcy – Włochy (Oś Berlin-Rzym).

26 października – hiszpańska wojna domowa: w ramach zapłaty za radziecką pomoc wojskową dla rządu republikańskiego, do Odessy wypłynął statek z 510 tonami złota, pochodzącego z rezerw Banku Hiszpanii.

28 października – dokonano oblotu niemieckiego bombowca Dornier Do 19.

1 listopada – hiszpańska wojna domowa: rozpoczęła się bitwa o Madryt.

2 listopada

początek nadawania stałego programu telewizyjnego przez BBC.

Kanadyjska Korporacja Nadawcza rozpoczęła nadawanie stałego programu radiowego.

3 listopada – wybory prezydenckie w USA : w wyborach prezydenckich Franklin D. Roosevelt zostaje wybrany na drugą kadencję.

8 listopada – hiszpańska wojna domowa: republikanie rozstrzelali w miejscowości Paracuellos de Jarama 2800-5000 więźniów ewakuowanych z Madrytu.

12 listopada – w Kalifornii został otwarty zespół mostów łączących San Francisco z Oakland (ang. San Francisco – Oakland Bay Bridge).

25 listopada – podpisanie przez Niemcy sojuszu z Japonią (tzw. pakt antykominternowski).

30 listopada – w Londynie spłonął Kryształowy Pałac.

1 grudnia – odsłonięty został Łuk Triumfalny w Bukareszcie.

5 grudnia – w ZSRR uchwalono Konstytucję Zwycięskiego Socjalizmu.