1940 - Polski Serwis Naukowy

Pozostałe wydarzenia w Polsce

7 stycznia – w Oflagu XI B Braunschweig polscy jeńcy wojenni utworzyli 4-sekcyjny klub sportowy - WKS Orlę.

11 stycznia – w Siedlcach zanotowano najniższą temperaturę w historii Polski (-41°C).

10 lutego – Sowieci rozpoczęli masowe deportacje ludności polskiej z terenów zajętych po 17 września 1939 przez Armię Czerwoną. Ponad 200 tys. osób wywieziono do obozów (łagrów), położonych w Starobielsku na Ukrainie, a także na Syberii i w Kazachstanie. Deportacja objęła głównie urzędników państwowych, a także właścicieli ziemskich i osadników wojskowych. Działalność ta etapami trwała aż do lata następnego roku – do najazdu Niemiec na ZSRR.

17 lutego – Niemcy zniszczyli pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu.

26 lutego – został utworzony Polityczny Komitet Porozumiewawczy.

22 marca – w Krakowie i Warszawie rozpoczęła się seria napadów na ludność żydowską, pod hasłem "Niech żyje Polska bez Żydów" (Pogrom wielkanocny).

30 marca – Hubalczycy odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Huciskiem.

3 kwietnia – zamordowano pierwszych polskich jeńców pod Katyniem, później także w Piatichatkach i w Miednoje.

11 kwietnia – Łódź została przemianowana na Litzmannstadt.

27 kwietnia – Reichsführer-SS Heinrich Himmler wydał inspektorowi obozów koncentracyjnych Oberführerowi Richardowi Glüecksowi rozkaz założenia w Oświęcimiu obozu koncentracyjnego. W ten sposób rozpoczęła się historia zespołu niemieckich obozów koncentracyjnych, Auschwitz-Birkenau.

30 kwietnia – w okolicach Anielina koło wsi Studzianna, w odległości około 20 km od Opoczna, poległ z bronią w ręku major Henryk Dobrzański pseudonim "Hubal".

20 maja – do obozu Auschwitz przywieziono pierwszych więźniów – 30 niemieckich kryminalistów.

25 maja – Jan Skorobohaty-Jakubowski został tymczasowo Delegatem Rządu na Kraj.

31 maja – premiera filmu Sportowiec mimo woli.

14 czerwca – pierwszy transport więźniów przybyłych do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu (Auschwitz).

20/21 czerwca – w Palmirach pod Warszawą w ramach Akcji AB rozstrzelani zostali przedstawiciele polskiego życia politycznego, społecznego, kulturalnego i sportowego.

15 sierpnia

do obozu Auschwitz przywieziono pierwszy transport więźniów z Warszawy. Było w nim 513 więźniów z Pawiaka oraz 1153 schwytanych w łapankach ulicznych.

ukazało się pierwsze wydanie Biuletynu Żołnierskiego.

17 sierpnia – zniszczenie przez hitlerowców pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie.

19 września – Witold Pilecki pozwolił się aresztować Niemcom w łapance ulicznej, by dostać się w celach wywiadowczych do KL Auschwitz.

22 września – do KL Auschwitz przywieziono więźniów z tzw. drugiego transportu warszawskiego.

2 października – w Warszawie Niemcy utworzyli getto żydowskie.

16 października – oficjalnie utworzono warszawskie getto.

16 listopada – Niemcy zamknęli granice warszawskiego getta.

22 listopada – w obozie Auschwitz odbyła się pierwsza egzekucja przez rozstrzelanie, zabito 40 Polaków.

3 grudnia – Cyryl Ratajski został wybrany delegatem rządu emigracyjnego na kraj.

Pozostałe wydarzenia na świecie

4 stycznia – w Paryżu podpisano polsko-francuski układ wojskowy o odtworzeniu we Francji Polskich Sił Zbrojnych. Podpisali go premierzy obu krajów – gen. Władysław Sikorski oraz Édouard Daladier.

24 stycznia – marszałek III Rzeszy Hermann Göring powierzył Reinhardowi Heydrichowi "rozwiązanie problemu żydowskiego za pomocą ewakuacji bądź przymusowej emigracji".

11 lutego – wojna zimowa: rozpoczęły się walki radziecko-fińskie na linii Mannerheima.

12 lutego – III Rzesza i Związek Radziecki zawarły umowę handlową.

22 lutego – intronizacja XIV Dalajlamy.

27 lutego

odkryto izotop promieniotwórczy węgiel-14.

amerykański lotnik Richard Byrd odkrył Wyspę Thurstona na Antarktydzie.

5 marca – Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło decyzję o wymordowaniu ok. 25 tysięcy polskich jeńców wojennych.

12 marca – w Moskwie podpisano pokój kończący wojnę zimową pomiędzy ZSRR a Finlandią.

13 marca – został odkryty obiekt Mayalla; para zderzających się galaktyk w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy.

22 marca – w obozie koncentracyjnym Stutthof rozstrzelano 66 osób, m.in.: Mariana Góreckiego, Bronisława Komorowskiego i Tadeusza Ziółkowskiego.

30 marca – Japończycy ustanowili w Nankinie marionetkowy chiński rząd Wang Jingweia.

3 kwietnia

rozpoczęto masowe egzekucje polskich jeńców wojennych w obozach sowieckich w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku.

w Michigan założono Park Narodowy Isle Royale.

9 kwietnia – napaść Niemiec na Danię i Norwegię (Operacja Weserübung).

10 kwietnia – Islandia zerwała unię z Danią po zajęciu jej przez Niemców.

6 maja – John Steinbeck otrzymał Nagrodę Pulitzera za powieść Grona gniewu.

10 maja:

Napaść Niemiec na Francję, Belgię, Holandię i Luksemburg.

Winston Churchill zastąpił Neville'a Chamberleina na stanowisku premiera Wielkiej Brytanii.

Brytyjczycy wylądowali na Islandii, gdzie założyli swoją bazę.

23 maja – ORP Orzeł wyszedł w swój ostatni patrol na Morze Północne, zaginął dwa dni później.

29 maja – dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca Vought F4U Corsair.

14 czerwca – Niemcy wkroczyli do Paryża.

16 czerwca – utworzono komunistyczny rząd na Litwie.

17 czerwca – Armia Czerwona zaatakowała Litwę, Łotwę i Estonię.

18 czerwca – Charles de Gaulle wygłosił na antenie radia BBC przemówienie do narodu francuskiego, wzywające do walki z niemieckim okupantem.

28 czerwca – Rumunia wypełniła radzieckie ultimatum i scedowała Besarabię na rzecz ZSRR.

10 lipca – formalny koniec III Republiki Francuskiej i powstanie Państwa Vichy. Francuskie Zgromadzenie Narodowe nadało nadzwyczajne uprawnienia marszałkowi Petainowi, został on szefem państwa i skupił zarówno władzę ustawodawczą jak i wykonawczą, a także sprawował kontrolę nad siłami zbrojnymi.

12 lipca – w Londynie ukazał się pierwszy numer pisma polskiego rządu na emigracji Dziennik Polski.

14 lipca – w Estonii, Łotwie i na Litwie odbyły się wybory do proradzieckich parlamentów.

20 lipca – Dania wystąpiła z Ligi Narodów.

27 lipca – odbyła się premiera filmu animowanego A Wild Hare; debiut ekranowy Królika Bugsa.

Sierpień – Rumunia oddała Węgrom środkową część państwa (Siedmiogród) wraz z miastem Kluż.

2 sierpnia – została utworzona Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka.

3 sierpnia – aneksja państw nadbałtyckich - Litwy, Łotwy, i Estonii - przez ZSRR

5 sierpnia – podpisano brytyjsko-polską umowę wojskową.

20 sierpnia – na rozkaz Stalina agenci NKWD dokonali udanego zamachu na Lwa Trockiego.

30 sierpnia – odbył się drugi arbitraż wiedeński.

2 września – USA i Wielka Brytania zawarły porozumienie niszczyciele za bazy.

4 września – Ion Antonescu został premierem Rumunii.

6 września – król Karol II Rumuński abdykował na rzecz swego syna Michała.

7 września – na mocy rumuńsko-bułgarskiego układu w Krajowie południowa Dobrudża została przyłączona do Bułgarii.

9 września – włoskie lotnictwo zbombardowało Tel-Awiw, zabijając 130 osób.

12 września – odkryto paleolityczne malowidła naskalne w Lascaux we Francji.

16 września – Stany Zjednoczone wprowadziły obowiązek powszechnej służby wojskowej.

17 września – Adolf Hitler odwołał inwazję na Wielką Brytanię.

24 września – do niemieckich kin wszedł antysemicki film propagandowy Żyd Süss.

27 września – podpisanie przez Niemcy, Włochy i Japonię paktu trzech.

4 października – na granicznej Przełęczy Brenner w Alpach spotkali się Adolf Hitler i Benito Mussolini.

15 października – miała miejsce premiera filmu Charliego Chaplina Dyktator.

23 października – Francisco Franco i Adolf Hitler spotkali się na granicy francusko-hiszpańskiej w Hendaye.

26 października – dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca P-51 Mustang.

28 października – rozpoczęła się wojna włosko-grecka.

30 października – ukazało się ostatnie wydanie polonijnego tygodnika Gazeta Katolicka w Kanadzie.

31 października – powietrzna bitwa o Anglię zakończona niepowodzeniem Luftwaffe.

5 listopada – Franklin Delano Roosevelt po raz trzeci wygrał wybory prezydenckie w USA.

6 listopada – ukazało się pierwsze wydanie tygodnika Gazeta Polska w Kanadzie.

7 listopada – wskutek sztormu zawalił się most w Tacomie.

8 listopada – premiera filmu Znak Zorro.

10 listopada

podczas wizyty w Berlinie Wiaczesław Mołotow odrzucił propozycję przystąpienia ZSRR do niemiecko-włosko-japońskiego Paktu trzech.

około 1000 osób zginęło w trzęsieniu ziemi w Rumunii.

13 listopada – premiera pierwszego stereofonicznego filmu animowanego Fantazja.

19 listopada – Adolf Hitler przyjął w swej alpejskiej rezydencji króla Belgów Leopolda III.

20 listopada – podpisanie paktu trzech przez Węgry.

23 listopada – podpisanie paktu trzech przez Rumunię.

24 listopada – podpisanie paktu trzech przez Słowację.

25 listopada

dokonano oblotu brytyjskiego samolotu wielozadaniowego de Havilland Mosquito.

na Litwie, Łotwie i w Estonii wszedł do obiegu rubel radziecki.

w Porcie Hajfa brytyjskie okręty wojenne ostrzelały francuski statek Patria ze 1800 nielegalnymi żydowskimi imigrantami. Zginęło 260 osób, a 172 zostały ranne.

27 listopada – faszystowska rumuńska Żelazna Gwardia dokonała egzekucji 64 członków rządu byłego króla Karola II.

15 grudnia – marszałek Edward Śmigły-Rydz zbiegł z rumuńskiego miejsca internowania w Dragoslavele i udał się na Węgry.