1942 - Polski Serwis Naukowy

Pozostałe wydarzenia w Polsce

6 stycznia – utworzenie zbrojnej organizacji PPR - Gwardii Ludowej.

14 lutego – nastąpiło przekształcenie Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową.

16 marca – hitlerowcy rozpoczęli likwidację lubelskiego getta (akcja Reinhardt).

20 marca

w Zgierzu Niemcy dokonali publicznej egzekucji 100 Polaków, a 300 wywieźli do obozów koncentracyjnych.

na murach Warszawy pojawił się Znak Polski Walczącej.

27 marca

Niemcy wymordowali wszystkich pacjentów i część personelu Szpitala Żydowskiego w Lublinie.

2 kwietnia – w Warszawie ukazało się pierwsze wydanie konspiracyjnego miesięcznika literackiego Sztuka i Naród.

Czerwiec – likwidacja getta w Olkuszu.

22 lipca – rozpoczęła się likwidacja warszawskiego getta (Grossaktion in Warschau).

23 lipca – utworzono obóz zagłady w Treblince.

5 sierpnia – Jan Piekałkiewicz został Delegatem Rządu na Kraj.

22 września – rozpoczęła się likwidacja getta w Częstochowie.

23 września – zlikwidowano getto w Szydłowcu.

27 września – powołano Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom.

7/8 października – w nocy z 7 na 8 października Armia Krajowa przeprowadziła akcję Wieniec; wysadzenie w powietrze linii kolejowych wokół Warszawy.

24 października

Gwardia Ludowa dokonała pierwszego zamachu bombowego na Café Club; był to odwet za publiczną egzekucję pięćdziesięciu więźniów Pawiaka a kawiarnia Cafe Club w Warszawie przeznaczona była tylko dla Niemców.

obrzucono granatami niemiecką restaurację "Mitropa" na Dworcu Głównym i drukarnię gadzinowego dziennika "Nowy Kurier Warszawski".

9 listopada – zlikwidowane zostało getto w Lublinie.

27/28 listopada – na Zamojszczyźnie w nocy hitlerowcy rozpoczęli masowe wysiedlenia Polaków.

4 grudnia – założono Radę Pomocy Żydom – Żegotę.

6 grudnia – zbrodnia w Ciepielowie.

Pozostałe wydarzenia na świecie

13 stycznia

po raz pierwszy w momencie zagrożenia katapultował się pilot samolotu (Niemcy).

pierwszy oblot śmigłowca Sikorsky R-4.

20 stycznia – na konferencji w Wannsee zapadła decyzja o "ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej".

1 lutego – Vidkun Quisling stanął na czele kolaboracyjnego rządu Norwegii.

15 lutego – siły japońskie zdobyły Singapur i Sumatrę.

16 lutego – niemieckie U-Booty zaatakowały rafinerię ropy na holenderskiej wyspie Aruba na Karaibach.

19 lutego

japońskie bombardowanie miasta Darwin w Australii; zginęło 250 osób.

rozpoczęła się bitwa w cieśninie Badung.

24 lutego – rozpoczęła nadawanie rozgłośnia Głos Ameryki (po niemiecku).

25 lutego – nalot na Zachodnie Wybrzeże: obrona przeciwlotnicza ostrzelała niezidentyfikowany obiekt latający, który pojawił się nad Los Angeles.

16 marca – na poligonie w Peenemünde odbył się pierwszy nieudany start rakiety V-2.

18 marca – rozpoczęła się ewakuacja wojsk polskich z terenu ZSRR do Iranu.

13 kwietnia – Władysław Sikorski przesłał Winstonowi Churchillowi memorandum w sprawie szybkiego utworzenia II frontu w Europie i skoordynowania powstań narodowych w państwach okupowanych przez III Rzeszę Niemiecką.

18 kwietnia – Pierre Laval został premierem kolaboracyjnego rządu Vichy.

3 maja – w Palestynie rozpoczęło się formowanie 3. Dywizji Strzelców Karpackich.

22 maja – Meksyk wypowiedział wojnę państwom osi.

26 maja – w Moskwie podpisano Traktat radziecko-brytyjski.

21 czerwca – w kibucu Tirat Zvi odnotowano temperaturę powietrza +53,9 °C (najwyższa temperatura w Azji).

9 lipca – holokaust: rodzina Anne Frank zaczęła ukrywać się w dawnej narzędziowni w Amsterdamie.

14 lipca – holokaust: rozpoczęły się wywózki Żydów z Amsterdamu do obozu koncentracyjnego w Westerbork.

17 lipca – w Sztokholmie, Szwed Gunder Hägg ustanowił rekord świata w biegu na 1 500 m wynikiem 3:45,8 s.

18 lipca – Messerschmitt Me 262 Schwalbe, niemiecki pierwszy (i w ogóle pierwszy w historii) myśliwiec odrzutowy, odbył swój dziewiczy lot.

28 lipca – Józef Stalin wydał Rozkaz Nr 227, znany też jako "Ani jednego kroku wstecz".

8 sierpnia

w Waszyngtonie stracono sześciu niedoszłych niemieckich sabotażystów.

premiera filmu animowanego Bambi.

9 sierpnia

Mahatma Gandhi został aresztowany w Bombaju przez Brytyjczyków.

rozpoczęła się Operacja Pedestal, aliancka próba zaopatrzenia Malty.

22 sierpnia – Brazylia wypowiedziała wojnę Niemcom i Włochom.

28 sierpnia – w chorwackim obozie koncentracyjnym Jasenovac strażnicy urządzili zawody w mordowaniu więźniów. Zwycięzca Petar Brzica poderżnął gardła 1360 osobom.

12 września – z rozkazu Naczelnego Wodza PSZ, gen. broni Władysława Sikorskiego została utworzona Armia Polska na Wschodzie.

17 września – Grossadmiral Karl Dönitz wydał słynny rozkaz Triton Null znany również jako Laconia Befehl.

20 września – w Göteborgu, Szwed Gunder Hägg ustanowił rekord świata w biegu na 5 000 m wynikiem 13:58,2 s.

24 września – w Ugandzie spadł meteoryt Maziba.

2 października – u północnych wybrzeży Irlandii liniowiec pasażerski RMS Queen Mary przypadkowo staranował krążownik HMS Curacoa z własnej eskorty. Zginęło 338 marynarzy.

3 października – pierwszy udany start i lot pocisku rakietowego V-2 (konstrukcja Wernera von Brauna).

9 października – Wiedeń został sklasyfikowany jako wolny od Żydów (Judenfrei).

10 października – Australia i ZSRR nawiązały stosunki dyplomatyczne.

14 października – powstała Ukraińska Powstańcza Armia.

16 października – około 40 tysięcy osób zginęło wskutek uderzenia cyklonu na tereny leżące nad Zatoką Bengalską.

10 listopada – w Khánaqín, w Iraku rozpoczęto formowanie 8 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Ciężkiej - jednostki Armii Polskiej na Wschodzie.

21 listopada – otwarto Autostradę Alaskańską.

26 listopada

premiera filmu Casablanca.

w Bihaciu w Bośni z inicjatywy komunistów powstała Antyfaszystowska Rada Wyzwolenia Narodowego Jugosławii (AVNOJ).

27 listopada – w australijskim Brisbane wybuchły dwudniowe zamieszki między żołnierzami australijskimi i amerykańskimi.

28 listopada – 491 osób zginęło w pożarze klubu nocnego w Bostonie.

2 grudnia

Enrico Fermi uruchomił w piwnicy w Chicago pierwszy reaktor jądrowy.

kampania śródziemnomorska: bitwa koło Ławicy Skerki, w której zginęło około 2200 włoskich marynarzy.

30 grudnia – na Morzu Karaibskim zatonął SS Paderewski storpedowany przez U-214.

Początek realizacji projektu Manhattan.

Urodzili się

1 stycznia

Jacek Jarosz, polski aktor (zm. 2009)

Country Joe McDonald, amerykański muzyk

2 stycznia

Piotr Andrzejewski, polski polityk

Dennis Hastert, amerykański polityk

3 stycznia

Vasco Graça Moura, portugalski pisarz, poeta i polityk

László Sólyom, węgierski prawnik, polityk, prezydent Węgier

5 stycznia - Maurizio Pollini, włoski pianista

7 stycznia - Wasilij Aleksiejew, rosyjski sztangista (zm. 2011)

8 stycznia

Stephen Hawking, brytyjski astrofizyk i kosmolog

Jun'ichirō Koizumi, japoński polityk

10 stycznia - Grzegorz Kowalski, polski rzeźbiarz

13 stycznia - Carol Cleveland, brytyjska aktorka komediowa

14 stycznia - Krzysztof Klenczon, polski kompozytor, wokalista i gitarzysta (zm. 1981)

17 stycznia - Muhammad Ali, amerykański bokser

19 stycznia - Michael Crawford, brytyjski śpiewak i aktor

25 stycznia - Eusébio, portugalski piłkarz

31 stycznia - Daniela Bianchi, włoska aktorka

1 lutego

Terry Jones, brytyjski aktor, reżyser i pisarz

Lew Leszczenko, rosyjski piosenkarz

2 lutego - Graham Nash, brytyjski muzyk

5 lutego - Andrzej Wohl, polski reżyser i aktor (zm. 2009)

7 lutego

Limoz Dizdari, albański muzyk i kompozytor

Ivan Mládek, czeski pieśniarz, kompozytor i komik

9 lutego - Carole King, amerykańska autorka piosenek, pianistka i piosenkarka

12 lutego - Ehud Barak, izraelski polityk

14 lutego

Michael Bloomberg, amerykański przedsiębiorca i polityk

Andrew Robinson, aktor amerykański

Piotr Szczepanik, polski piosenkarz i aktor

20 lutego - Mitch McConnell, amerykański polityk

21 lutego - Margarethe von Trotta, niemiecka aktorka, reżyser i autorka scenariuszy filmowych

22 lutego - Katarzyna Gärtner, polska kompozytorka i pianistka

24 lutego - Joe Lieberman, amerykański polityk

25 lutego - Karen Grassle, amerykańska aktorka

27 lutego - Robert Grubbs, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla

28 lutego

Brian Jones, brytyjski muzyk, wokalista i kompozytor (zm. 1969)

Roman Marcinkowski, polski duchowny katolicki, biskup

2 marca

Ryszard Boguwolski, polski archeolog i muzealnik

John Irving, amerykański pisarz i scenarzysta filmowy

Lou Reed, amerykański wokalista rockowy

5 marca - Felipe González, hiszpański polityk, wieloletni premier

8 marca - Ignacio Rodriguez-Iturbe, amerykański hydrolog

9 marca - John Cale, walijski muzyk, kompozytor i piosenkarz

11 marca - Marek Kotański, polski psycholog terapeuta, działacz społeczny, twórca Monaru i Markotu (zm. 2002)

14 marca - Jerzy Trela, polski aktor

21 marca - Ali Abdullah Salih, jemeński polityk

25 marca

Aretha Franklin, afroamerykańska piosenkarka

Aleksander Sopliński, polski polityk

26 marca - Erica Jong, amerykańska poetka i powieściopisarka

27 marca

John Sulston, biolog i biochemik brytyjski, laureat Nagrody Nobla

Michael York, brytyjski aktor

28 marca

Neil Kinnock, brytyjski polityk

Mike Newell, brytyjski reżyser

30 marca - Zbigniew Bizoń, polski kompozytor, saksofonista tenorowy, organista; także wokalista i aranżer.

2 kwietnia - Mirosław Pawlak, polski polityk

3 kwietnia

Marsha Mason, amerykańska aktorka

Wayne Newton, amerykański piosenkarz i aktor

Marek Perepeczko, polski aktor (zm. 2005)

5 kwietnia

Peter Greenaway, brytyjski reżyser i scenarzysta

Pascal Couchepin, szwajcarski polityk

6 kwietnia - Barry Levinson, amerykański reżyser, scenarzysta, aktor i producent

12 kwietnia - Jacob Zuma, prezydent RPA

13 kwietnia - Waldemar Marszałek, polski motorowodniak

14 kwietnia - Walentin Lebiediew, kosmonauta radziecki

18 kwietnia - Jochen Rindt, kierowca wyścigowy, mistrz świata Formuły 1 (zm. 1970)

19 kwietnia - Jolanta Lothe, polska aktorka

20 kwietnia - Arto Paasilinna, fiński dziennikarz i pisarz

23 kwietnia - Étienne Balibar, francuski filozof, współautor Czytania "Kapitału"

24 kwietnia - Barbra Streisand, amerykańska aktorka i piosenkarka

25 kwietnia

Jon Kyl, amerykański polityk

Ewa Wiśniewska, polska aktorka

26 kwietnia - Claudine Auger, francuska aktorka

2 maja

Bogusław Kaczyński, dziennikarz, publicysta i krytyk muzyczny

Wojciech Pszoniak, polski aktor

Jacques Rogge, belgijski sportowiec

3 maja

Věra Čáslavská, czechosłowacka gimnastyczka

Antoni Piechniczek, polski trener piłkarski

6 maja

Sergio Bello, włoski lekkoatleta

Agnieszka Fitkau-Perepeczko, polska aktorka, modelka, pisarka

9 maja - John Ashcroft, amerykański polityk

17 maja - Taj Mahal, amerykański muzyk bluesowy

18 maja - Nobby Stiles, angielski piłkarz

19 maja - Robert Kilroy-Silk, brytyjski polityk i prezenter telewizyjny

22 maja - Theodore Kaczynski, amerykański matematyk i terrorysta

23 maja - Witold Feliks Gładkowski, Senator RP V Kadencji (zm. 2006)

24 maja - Ichirō Ozawa, japoński polityk

28 maja

Maria Braunstein, polska tłumaczka i redaktor książek

Stanley B. Prusiner, amerykański biochemik i neurobiolog, laureat, Nagrody Nobla

31 maja - Franck Touzet, francuski duchowny katolicki

2 czerwca - Eduard Małofiejew, białoruski piłkarz

5 czerwca - Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, prezydent Gwinei Równikowej

7 czerwca - Adam Massalski, polski historyk

12 czerwca - Bert Sakmann, cytofizjolog niemiecki, laureat Nagrody Nobla

16 czerwca

Ryszard Kacynel, białoruski inżynier i działacz mniejszości polskiej, radny Grodna, wiceprzewodniczący Związku Polaków na Białorusi (1990-2000)

Margaret Smith Court, tenisistka austalijska

17 czerwca - Mohamed ElBaradei, egipski polityk i prawnik, laureat Pokojowej Nagrody Nobla

18 czerwca

Roger Ebert, amerykański krytyk filmowy

Paul McCartney, brytyjski wokalista, gitarzysta i kompozytor rockowego zespołu The Beatles

Thabo Mbeki, południowoafrykański polityk

20 czerwca - Brian Wilson, amerykański muzyk

24 czerwca - Michele Lee, amerykańska piosenkarka, tancerka i aktorka

26 czerwca

Gilberto Gil, brazylijski pięściarz, gitarzysta i kompozytor

Wojciech Szczęsny Zarzycki, polski polityk

1 lipca - Geneviève Bujold, kanadyjska aktorka

2 lipca - Vicente Fox, meksykański ekonomista i polityk

9 lipca - Richard Roundtree, amerykański aktor

10 lipca

Piotr Klimuk, , kosmonauta radziecki

Ronnie James Dio, amerykański wokalista heavy matalowego zespołu Dio (zm. 2010)

Maria Pańczyk-Pozdziej, polska dziennikarka

11 lipca - Tomasz Stańko, polski trębacz jazzowy

13 lipca - Harrison Ford, amerykański aktor

18 lipca - Adolf Ogi, szwajcarski polityk

22 lipca - Henryk Gołębiewski, polski polityk

24 lipca - Chris Sarandon, amerykański aktor

27 lipca - Dennis Ralston, amerykański tenisista

28 lipca - Kaari Utrio, pisarka fińska

29 lipca - Tony Sirico, amerykański aktor

1 sierpnia - Jerry Garcia, amerykański muzyk, gitarzysta i wokalista (zm. 1995)

2 sierpnia

Isabel Allende, chilijska pisarka

Leo Beenhakker, holenderski piłkarz i trener reprezentacji Polski w piłce nożnej

5 sierpnia - Barbara Sołtysik, polska aktorka

7 sierpnia - Tobin Bell, amerykański aktor

19 sierpnia - Fred Thompson, amerykański polityk

28 sierpnia - José Eduardo dos Santos, polityk angolski

1 września - C. J. Cherryh, amerykańska pisarka fantasy i science-fiction

5 września - Werner Herzog, niemiecki reżyser

15 września - Wen Jiabao, chiński polityk

22 września - David Stern, amerykański prawnik

25 września - Thaddée Ntihinyurwa, rwandyjski duchowny katolicki

28 września - Marshall Bell, amerykański aktor

29 września

Madeline Kahn, amerykańska aktorka (zm. 1999)

Ian McShane, angielski aktor

Jean-Luc Ponty, francuski skrzypek

30 września - Frankie Lymon, amerykański piosenkarz (zm. 1968)

1 października

Jean-Pierre Jabouille - francuski kierowca wyścigowy

Günter Wallraff, niemiecki pisarz i dziennikarz

4 października - Zdzisław Chmielewski, polski polityk

6 października

Britt Ekland, szwedzka aktorka

Marian Filar, polski polityk

11 października - Amitabh Bachchan, indyjski aktor filmowy

14 października - Zbigniew Dworak, polski naukowiec i pisarz science fiction

17 października - Jerzy Cnota, polski aktor

20 października - Christiane Nüsslein-Volhard, niemiecka biolog, laureatka Nagrody Nobla

22 października - Annette Funicello, amerykańska piosenkarka i aktorka

23 października - Michael Crichton, amerykański pisarz, scenarzysta, reżyser i producent filmowy (zm. 2008)

25 października - Andrzej Bogaj, polski pedagog, prof. dr hab. nauk humanistycznych

26 października - Bob Hoskins, brytyjski aktor i reżyser

27 października

Janusz Korwin-Mikke, polski polityk prawicowy

Mariusz Leszczyński, aktor

1 listopada - Larry Flynt, amerykański wydawca

2 listopada - Stefanie Powers, amerykańska aktorka i piosenkarka polskiego pochodzenia

3 listopada - Gerard Bernacki, biskup

10 listopada

Robert Engle, amerykański ekonomista i ekonometryk

Hans-Rudolf Merz, polityk szwajcarski

15 listopada - Daniel Barenboim, argentyński pianista i dyrygent

17 listopada

Anna Seniuk, polska aktorka

Martin Scorsese, amerykański reżyser

18 listopada

Linda Evans, amerykańska aktorka

Susan Sullivan, amerykańska aktorka

20 listopada - Joe Biden, amerykański polityk

24 listopada - Billy Connolly, brytyjski aktor i komik

27 listopada

Henry Carr, amerykański lekkoatleta

Jimi Hendrix, amerykański muzyk rockowy (zm. 1970)

Manolo Blahnik, hiszpański projektant mody

4 grudnia - Gemma Jones, brytyjska aktorka

6 grudnia - Peter Handke, austriacki pisarz i tłumacz

9 grudnia - Henryk Zomerski, polski muzyk, gitarzysta basowy, współzałożyciel formacji Niebiesko-Czarni (zm. 2011)

17 grudnia - Andrzej Zaorski, polski aktor

21 grudnia - Hu Jintao, chiński polityk

23 grudnia - Krystyna Kofta, polska pisarka

26 grudnia - Lech Borski, polski pisarz (zm. 2002)

30 grudnia - Janko Prunk, słoweński historyk

31 grudnia - Andy Summers, brytyjski gitarzysta i kompozytor

Hissène Habré, czadyjski polityk

Muammar al-Kaddafi, przywódca Libii (zm. 2011)

Zmarli

12 marca - Robert Bosch, niemiecki inżynier, przemysłowiec (ur. 1861)

6 maja - Kazimierz Gostyński, ksiądz, pedagog, opiekun harcerstwa, błogosławiony Kościoła katolickiego (ur. 1884)

16 maja - Bronisław Malinowski, polski podróżnik i antropolog (ur. 1884)

4 czerwca

Mordechaj Gebirtig, ludowy poeta i pieśniarz żydowski, z zawodu stolarz (ur. 1877)

Reinhard Heydrich, SS-Obergruppenführer, szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy, zastępca Protektora Czech i Moraw (ur. 1904)

8 czerwca - Franc Drozg, słoweński Świadek Jehowy rozstrzelany w Ptuj za odmowę wstąpienia do Wehrmannschaft (ur. 1904).

1 lipca - Bolesław Wieniawa-Długoszowski, polski generał i dyplomata, adiutant Józefa Piłsudskiego (ur. 1881)

7 lipca - Ludwik Pudło, lokalny działacz społeczno-polityczny, przedwojenny burmistrz Żelechowa (ur. 1893)

23 lipca - Krystyn Gondek, polski błogosławiony, męczennik II wojny światowej (ur. 1909)

28 lipca - William Flinders Petrie, brytyjski archeolog i egiptolog (ur. 1853)

29 lipca - Wojciech Kossak, polski malarz batalista (ur.1856)

3 sierpnia - Richard Willstätter, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1872)

5 sierpnia - Janusz Korczak, polski pisarz (ur.1878)

9 sierpnia

Lisamaria Meirowsky, niemiecka lekarka, tercjarka dominikańska (ur. 1904)

Edyta Stein, znana jako św. Teresa Benedykta od Krzyża - filozof, święta Kościoła Rzymskokatolickiego, (ur. 1891)

21 sierpnia

Stanisław Dubois, polski działacz socjalistyczny (PPS) (ur. 1901)

Harry King Goode, angielski pilot myśliwski (ur. 1892)

27 sierpnia - Camillo Perini, włoski pilot, pułkownik Wojska Polskiego (ur. 1887)

31 sierpnia - Stanisław Sokołowski, pionier polskiego leśnictwa, rzecznik utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego (ur. 1865)

14 września - Amelia Rotter-Jarnińska, aktorka polska (ur. 1879)

1 października - Antoni Rewera, polski ksiądz, męczennik, błogosławiony katolicki (ur. 1869)

9 października - Símun av Skarði, farerski poeta, polityk i nauczyciel, twórca Hymnu Wysp Owczych (ur. 1872)

16 października - Antoni Dobiszewski, słynny polski nauczyciel konspiracyjny z czasów wojny. Jego działalność została wykryta przez hitlerowców za co został stracony. Jest patronem XLIV Liceum Ogólnokształcące w Warszawie (ur.1895)

3 listopada - Carl Sternheim, niemiecki pisarz (ur. 1878)

19 listopada - Bruno Schulz, polski prozaik, krytyk literacki, grafik i rysownik, (ur. 1892)

26 listopada - Ignacy Fik, polski pisarz, poeta i działacz polityczny, rozstrzelany (ur. 1904)

6 grudnia - Grzegorz Peradze, gruziński duchowny, święty prawosławny, teolog, zabity w obozie Auschwitz (ur. 1899)

14 grudnia

Antoni Kasztelan, polski kapitan, oficer kontrwywiadu (ur. 1896)

Ture Ödlund, szwedzki curler (ur. 1894)

17 grudnia - Stanisław Kołodziej, Sługa Boży Kościoła katolickiego, polski ksiądz, męczennik, zabity w obozie KL Dachau (ur. 1907)

21 grudnia - Franz Boas, amerykański antropolog i językoznawca (ur. 1858)

25 grudnia - Odo Feliks Kazimierz Bujwid, pierwszy polski bakteriolog, pionier higieny i profilaktyki lecznictwa, jeden z pierwszych polskich naukowców zajmujących się wytwórczością szczepionek leczniczych (ur. 1857)

Aleksander Marten, polski aktor filmowy i teatralny oraz reżyser filmowy (ur. 1898) (zm. - dokładna data nieznana)