1945 - Polski Serwis Naukowy

II wojna światowa

Wojna w Azji i na Pacyfiku

4-11 lutego – w Jałcie odbyła się konferencja szefów mocarstw prowadzących wojnę z Niemcami.

16 lutego – rozpoczęła się bitwa o wyspę Corregidor.

19 lutego – siły sprzymierzonych rozpoczęły inwazję na wyspy japońskie.

20 marca – wojska brytyjskie wyzwoliły Mandalay w Birmie.

25 marca – Japończycy skapitulowali na Iwo Jimie.

1 kwietnia – rozpoczęła się inwazja wojsk amerykańskich na Okinawę.

7 kwietnia – japoński pancernik Yamato zatonął zatopiony przez amerykańskie bombowce.

3 maja – Japończycy skapitulowali w Rangunie.

14 lipca – Amerykanie rozpoczęli atak na Japonię.

24 lipca – poddały się ostatnie stawiające opór jednostki japońskie na Okinawie.

30 lipca – japoński okręt podwodny zatopił na Pacyfiku krążownik USS Indianapolis. Zginęło 880 członków załogi, wielu w wyniku ataków rekinów.

6 sierpnia – Amerykanie z samolotu Enola Gay zrzucili bombę atomową na Hiroszimę.

9 sierpnia – o godz. 11:02 amerykański pilot Charles Sweeney sterujący superfortecą B-29 Bock's Car zrzucił na Nagasaki bombę atomową Fat Man, która zabiła 75 tys. ludzi oraz zniszczyła blisko połowę miasta.

30 sierpnia – wojska brytyjskie zajęły Hongkong, okupowany przez Japończyków od 1941 roku.

2 września – Japonia podpisała akt bezwarunkowej kapitulacji. Wydarzenie to uważa się za oficjalny koniec II wojny światowej.

Wojna w Europie

12 stycznia – rozpoczęła się zimowa ofensywa Armii Czerwonej tzw. operacja wiślańsko-odrzańska, w wyniku której wojska niemieckie zostały wyparte z Prus Wschodnich i ziem Polski, i która 24 stycznia osiągnęła linię Odry.

15 stycznia – ostatni duży okręt aliancki, lotniskowiec eskortowy „Thane” został zatopiony przez niemieckiego U-Boota – U-1172.

20 stycznia – Węgry podpisały bezwarunkową kapitulację i wypowiedziały wojnę Niemcom.

23 stycznia – wyzwolenie KL Fünfteichen – filii obozu koncentracyjnego "Groß-Rosen".

25 stycznia – zakończyła się niemiecka ofensywa w Ardenach.

10 lutego

zakończyła się bitwa o las Hurtgen.

transportowiec niemiecki MS Steuben, ewakuujący niemiecką ludność cywilną i rannych żołnierzy z terenu Prus Wschodnich do Świnoujścia, został zatopiony na Morzu Bałtyckim przez radziecki okręt podwodny S-13. Uratowało się 300 osób, zginęło 3600.

13 lutego

lotnictwo alianckie zniszczyło nalotami dywanowymi Drezno.

wojska radzieckie zdobyły Budapeszt.

3 marca – Finlandia wypowiedziała wojnę III Rzeszy.

6-16 marca – operacja "Frühlingserwachen" – ostatnia niemiecka ofensywa na dużą skalę podjęta podczas II wojny światowej siłami m.in.: 1 SS PzDiV "Leibstandarte Adolf Hitler" – "LSAH", 2 SS PzDiv "Das Reich", 3 SS PzDiv "Totenkopf", 5 SS PzDiv "Wiking", 9 SS PzDiv "Hohenstauffen", 10 SS PzDiv "Frundsberg" i 12 SS PzDiv "Hitlerjugend".

16 marca – samoloty RAF dokonały bombardowania Würzburga. Zginęło 5 tys. osób.

18 marca – 1250 samolotów amerykańskich dokonało nalotu na Berlin.

19 marca – Adolf Hitler nakazał zniszczenie w Niemczech wszystkiego, co przeciwnik mógłby wykorzystać do kontynuowania walki (rozkaz Nerona).

22 marca – alianci sforsowali Ren.

4 kwietnia – ostatnie oddziały niemieckie wycofały się z terenu Węgier.

9 kwietnia

wojska radzieckie zdobyły Królewiec.

kampania włoska: rozpoczęła się bitwa o Bolonię.

11 kwietnia – wyzwolono obóz koncentracyjny w Buchenwaldzie.

12 kwietnia – Erfurt został zniszczony w alianckim nalocie dywanowym.

13 kwietnia – Armia Czerwona zajęła Wiedeń.

15 kwietnia – Brytyjczycy wyzwolili obóz koncentracyjny Bergen-Belsen w Dolnej Saksonii.

16 kwietnia

rozpoczęła się ofensywa wojsk radzieckich i polskich wzdłuż linii Odry do Nysy Łużyckiej, której celem było zdobycie Berlina.

polska 1 brygada pancerna sforsowała Odrę.

na wysokości Półwyspu Helskiego zatopiono niemiecki transportowiec MS Goya z co najmniej 6 tys. uciekinierów z Prus Wschodnich i Gdańska.

jugosłowiańscy partyzanci rozpoczęli ostatnią ofensywę przeciwko wojskom niemieckim.

17 kwietnia – Niemcy zniszczyli zaporę na Wieringermeer w Holandii.

18 kwietnia – lotnictwo sprzymierzonych zbombardowało wyspę Helgoland na Morzu Północnym.

19 kwietnia – zakończyła się bitwa o wzgórza Seelow.

21 kwietnia – kampania włoska: została wyzwolona Bolonia.

23 kwietnia – Amerykanie wyzwolili obóz koncentracyjny Flossenbürg.

24 kwietnia – rozpoczęła się bitwa pod Halbe.

25 kwietnia – w Torgau nad Łabą doszło do drugiego w czasie wojny spotkania wojsk radzieckich i aliantów zachodnich.

26 kwietnia – po ofensywie radzieckiej 65. Armii I Frontu Białoruskiego zdobyto Szczecin.

27 kwietnia – Benito Mussolini i jego kochanka Clara Petacci zostali schwytani przez komunistycznych partyzantów.

28 kwietnia

został rozstrzelany Benito Mussolini, faszystowski premier Włoch.

rozpoczęły się walki uliczne w Berlinie.

29 kwietnia

Adolf Hitler poślubił Ewę Braun.

w Casercie podpisano kapitulację wojsk niemieckich we Włoszech.

wojska amerykańskie wyzwoliły obóz koncentracyjny w Dachau.

30 kwietnia

oddziały radzieckie dotarły do galerii Kancelarii Rzeszy. Adolf Hitler desygnował na swojego następcę Karla Dönitza po czym popełnił samobójstwo.

wyzwolono Ravensbrück (KL).

1 maja – zakończyła się Bitwa pod Halbe.

2 maja

Armia Czerwona wraz z oddziałami 1. Armii Wojska Polskiego zdobyła Berlin. Polacy zawiesili sztandar na Siegessäule w Berlinie.

wojska brytyjskie zdobyły Eutin (Szlezwik-Holsztyn).

3 maja

1. Armia Wojska Polskiego sforsowała rzekę Hawelę i osiągnęła linię rzeki Łaby w okolicach miasta Sandau.

1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka opanowała rejon Westerstede.

samoloty RAF omyłkowo zatopiły statki: SS Cap Arcona, Thielbek i Athen, na pokładzie których znajdowało się 7700 Żydów.

4 maja

poddały się wojska niemieckie znajdujące się w północno-zachodnich Niemczech i Danii.

wyzwolono KL Neuengamme.

5 maja

broń złożyły wojska niemieckie w południowych Niemczech, Tyrolu, zachodniej Austrii, Danii oraz Holandii.

wojska amerykańskie wyzwoliły obóz koncentracyjny Mauthausen-Gusen.

wybuchło powstanie praskie.

6 maja – skapitulował Wrocław (Festung Breslau), jedna z ostatnich twierdzy III Rzeszy.

8 maja – w Reims generał Alfred Jodl i admirał Hans-Georg von Friedeburg podpisali kapitulację armii niemieckiej na froncie zachodnim.

9 maja – w Berlinie feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisał kapitulację III Rzeszy na wszystkich pozostałych frontach w Europie.

Wojna w Polsce

11 stycznia – NKWD i polska służba bezpieczeństwa w ciągu 3 miesięcy aresztowały 13 142 osoby.

13 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Pińczowa.

14 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Jędrzejowa.

15 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Kielc, Makowa Mazowieckiego, Grójca, Kozienic, Opatowa.

16 stycznia

przestał istnieć obóz w Płaszowie. Ostatnich więźniów wywieziono do KL Auschwitz.

wkroczenie Armii Czerwonej do Radomska, Pułtuska, Żyrardowa, Radomia, Końskich, Ostrowca Świętokrzyskiego, Opatowa, Iłży, Częstochowy, Włoszczowy, Miechowa, Jasła.

17 stycznia

oddziały 1. Armii Wojska Polskiego i Armii Czerwonej zajęły ruiny zburzonej Warszawy. W operacji warszawskiej brały udział 1.Armia WP oraz 48. i 61 Armia 1. Frontu Białoruskiego. Na warszawę bezpośrednio uderzyła 1. Armia WP, pod dowództwem gen. Stanisława Popławskiego.

wkroczenie Armii Czerwonej do Ciechanowa, Sochaczewa, Pruszkowa, Skierniewic, Radomska, Opoczna, Starachowic, Gorlic, Łowicza.

rozwiązano Szare Szeregi.

17-18 stycznia – około północy załoga policyjnego więzienia hitlerowskiego na Radogoszczu w Łodzi rozpoczęła masakrę więźniów zakończoną jego podpaleniem.

18 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Piotrkowa Trybunalskiego oraz do Wielunia.

19 stycznia

wojska sowieckie, Pierwszego Frontu Ukraińskiego marszałka Iwana Koniewa, wkraczają do Krakowa.

wkroczenie Armii Czerwonej do Tarnowa, Łodzi, Kutna, Kłodawy.

komendant główny gen. Leopold Okulicki ps. "Niedźwiadek" wydał rozkaz o rozwiązaniu AK.

odbyła się defilada Ludowego Wojska Polskiego w Warszawie.

20 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Koła.

21 stycznia – Armia Czerwona wkracza do opuszczonego przez wojska niemieckie Olsztyna.

22 stycznia – Armia Czerwona wkracza do Zalewa

23 stycznia

wkroczenie Armii Czerwonej do Sieradza, Konina, Kalisza, Ostrowa Wielkopolskiego, Krotoszyna, Sztumu, Sławkowa.

wyzwolenie KL Fünfteichen w Miłoszycach – filii obozu koncentracyjnego Gross Rosen.

24 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Opola.

25 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Bydgoszczy.

26 stycznia – Armia Czerwona wkroczyła do Wadowic.

27 stycznia

wojska radzieckie zajęły nazistowski obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau; w rocznicę jest obchodzony Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

wkroczenie Armii Czerwonej do Kętrzyna, Trzcianki, Sępólna Krajeńskiego, Gostynia, Sosnowca, Dąbrowy Górniczej, Bytomia, Będzina.

28 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Katowic, Chorzowa, Międzychodu.

29 stycznia

rozpoczęły się walki o przełamanie Wału Pomorskiego.

wkroczenie Armii Czerwonej do Nowego Targu.

30 stycznia – niemiecki statek pasażerski Wilhelm Gustloff z ponad 10 tys. ewakuowanych (gł. ludność cywilna) z Gdyni został zatopiony 3 torpedami wystrzelonymi przez radziecki okręt podwodny S-13 (ponad 9 tys. pasażerów zginęło).

31 stycznia – wkroczenie Armii Czerwonej do Lidzbarku Warmińskiego, Złotowa, Gorzowa Wielkopolskiego, Międzyrzecza, Świebodzina, Leszna.

1 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Torunia, Myśliborza, Wschowy.

4 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Bartoszyc, Chojnej.

6 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Oławy, Brzegu.

10 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Bielska-Białej, Mirosławca, Elbląga.

11 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Wałcza, Legnicy, Lubina, Ścinawy, Środy Śląskiej.

12 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Pszczyny, Świecia, Bolesławca.

13 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Szprotawy, Złotoryi.

14 lutego

wkroczenie Armii Czerwonej do Zielonej Góry, Chojnic, Piły, Nowej Soli.

Armia Czerwona wyzwoliła obóz koncentracyjny Gross-Rosen.

powołano Biuro Odbudowy Stolicy.

15 lutego

wkroczenie Armii Czerwonej do Tucholi.

rozpoczęła się bitwa pancerna o Stargard.

18 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Żagania.

23 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Poznania.

28 lutego – wkroczenie Armii Czerwonej do Szczecinka.

1 marca

część 1. Warszawskiej Brygady Kawalerii pod Borujskiem wykonała ostatnią bojową szarżę WP.

zbrodnie w Pawłokomie 1-3 marca.

3 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Świdwina.

4 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Koszalina.

5 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Stargardu Szczecińskiego.

6 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Grudziądza.

7 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Goleniowa.

8 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Słupska i Kościerzyny.

9 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Stężycy.

10 marca – wojska radzieckie zdobyły Lębork i Łebę.

12 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Kartuz i Wejherowa.

17 marca

w Mrzeżynie odbyły się zaślubiny Polski z morzem.

Malbork i obóz jeniecki w Łambinowicach zostały zdobyte przez wojska radzieckie.

18 marca – 1. Armia Wojska Polskiego zdobyła Kołobrzeg. Odbyły się zaślubiny Polski z morzem.

21 marca

Niemcy wysadzili w powietrze pancernik Schleswig-Holstein przed zajęciem Gdyni przez wojska radzieckie.

żołnierze LWP dokonali masakry Ukraińców we wsiach Nowy Lubliniec i Stary Lubliniec.

23 marca – wojska radzieckie zdobyły Sopot.

24 marca – wojska radzieckie i czechosłowackie wyzwoliły Żory.

26 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Rybnika i Wodzisławia Śląskiego.

27 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Rumi.

27-28 marca – NKWD podstępnie aresztowała 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego i wywiozła ich do moskiewskiego więzienia "Łubianka".

28 marca – wojska radzieckie i polskie wkroczyły do Gdyni.

30 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Gdańska.

31 marca – wkroczenie Armii Czerwonej do Raciborza.

1 kwietnia – wojska radzieckie zdobyły Głogów.

19 kwietnia – naczelny wódz gen. Władysław Anders utworzył Delegaturę Sił Zbrojnych (DSZ) na Kraj (szef Delegatury: płk Jan Rzepecki).

26 kwietnia – wkroczenie Armii Czerwonej do Szczecina.

3 maja – Michał Żymierski awansowany do stopnia Marszałek Polski (w 1927 jako generał RP zdegradowany do stopnia szeregowca).

6 maja – kapitulacja Wrocławia (Festung Breslau).

7 maja – oddziały NZW Okręgu Rzeszowskiego (dowódca: Franciszek Przysiężniak) wygrały bitwę z oddziałami Armii Czerwonej (Kuryłówka na Lubelszczyźnie).

8 maja – Niemcy podpisały akt bezwarunkowej kapitulacji.

Pozostałe wydarzenia w Polsce

1 stycznia – utworzenie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.

3 stycznia – na IV sesji KRN podjęto uchwałę o odbudowie Warszawy.

13 stycznia – wycofano z obiegu radziecką walutę.

14 stycznia – inauguracja pierwszego roku akademickiego na Uniwersytecie Marii-Curie Skłodowskiej w Lublinie.

17 stycznia – ostatnie posiedzenie rządu Generalnego Gubernatorstwa.

18 stycznia – rozwiązanie Szarych Szeregów, ZHP wychodzi z podziemi.

19 stycznia – rozwiązanie AK przez jej ostatniego dowódcę gen. Leopolda Okulickiego pseud. "Niedźwiadek".

22 stycznia – do Wodzisławia Śląskiego dotarł marsz śmierci z obozów Auschwitz.

29 stycznia – wznawia regularne nadawanie programu Krakowska Rozgłośnia Polskiego Radia.

1 lutego – przeniesienie siedziby władz prosowieckich do Warszawy.

21 lutego – Rada Jedności Narodowej uznała postanowienia szczytu w Jałcie.

27 lutego – powołano Instytut Zachodni w Poznaniu.

28 lutego

Krajowa Rada Narodowa wydała dotyczący volksdeutschów dekret „O wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów”.

w Łodzi odbył się zbiorowy pogrzeb ofiar masakry w więzieniu na Radogoszczu.

5 marca – Stanisław Tołwiński został prezydentem Warszawy.

7 marca – NKWD aresztowało generała Augusta Emila Fieldorfa.

15 marca

uroczysta inauguracja roku akademickiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.

otwarcie radiostacji w Warszawie.

24 marca – w Krakowie ukazał się pierwszy numer czasopisma katolickiego „Tygodnik Powszechny”.

26 marca – Rząd Tymczasowy powołał Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

27 marca – Stefan Korboński został p.o. Delegata Rządu na Kraj.

27-28 marca – w Pruszkowie NKWD aresztowało 16 przywódców Polski Podziemnej.

28 marca – reaktywowano Związek Nauczycielstwa Polskiego.

29 marca – założono Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.

30 marca – utworzono Główny Urząd Geodezji i Kartografii.

1 kwietnia – Stalowa Wola uzyskała prawa miejskie.

2 kwietnia – Centralne Kierownictwo Ruchu Ludowego podjęło decyzję o ujawnieniu Batalionów Chłopskich.

5 kwietnia – oddziały polskiego wojska i milicji dokonały masakry 155 ukraińskich mieszkańców Gorajca.

6 kwietnia – Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy.

8 kwietnia

w Gdyni odbyły się zaślubiny Polski z morzem żołnierzy 1. Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte.

podniesienie na Oksywiu bandery na ORP Korsarz, pierwszej jednostce MW w Ludowym Wojsku Polskim.

9 kwietnia – założono Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

11 kwietnia – polskie oddziały partyzanckie dokonały rzezi ludności ukraińskiej we wsiach Bachów, Brzuska i Sufczyn.

12 kwietnia – grupa operacyjna Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w Siedlcach zamordowała 17 młodych osób podejrzanych o działalność w AK i NSZ.

15 kwietnia

początek akcji UPA skierowanej przeciwko posterunkom milicji w powiecie sanockim i przemyskim.

w Krakowie ukazało się pierwsze wydanie tygodnika Przekrój.

18 kwietnia – oddział "Wołyniaka" dokonał masakry 160 ukraińskich mieszkańców Piskorowic i okolicznych wsi.

21 kwietnia – Edward Osóbka-Morawski i Stalin podpisali układ o przyjaźni polsko-radzieckiej.

1 maja – ukazało się pierwsze wydanie czasopisma dla dzieci Świerszczyk.

8-11 maja – liczne podpalenia dokonywane przez sowietów w Legnicy tzw. "ognie zwycięstwa", stały się przyczyną zniszczenia Starego Miasta w Legnicy.

10 maja

zakończono przebazowanie polskich jednostek lotniczych z terenu Niemiec do stałych miejsc postoju w kraju (Bydgoszcz, Łowicz, Łódź i Kutno).

otwarto Teatr Mały w Warszawie.

18 maja – w Stargardzie założono pierwszy na Pomorzu Zachodnim po wojnie klub piłkarski – KKS Błękitni.

19 maja

w Gdyni ukazał się pierwszy numer „Dziennika Bałtyckiego”.

radziecka komendantura wojskowa przekazała symboliczne klucze do Elbląga władzom polskim.

20 maja – w Stargardzie uruchomiono pierwszą na Pomorzu Zachodnim po wojnie placówkę kulturalną – Stargardzki Dom Kultury Kolejarza.

20-21 maja – oddział AK uwolnił 1.400 więźniów z obozu dla AK-owców w Rembertowie.

24 maja

utworzono Uniwersytet Łódzki, Politechnikę Łódzką, Politechnikę Gdańską i Politechnikę Śląską.

zgrupowanie "Orlika" (mjr Marian Bernaciak stoczyła zwycięską bitwę z oddziałami Armii Czerwonej (Las Stocki pod Puławami).

26 maja

odbył się pierwszy koncert Filharmonii Śląskiej w Katowicach.

we Wrocławiu odbyła się defilada wojsk powracających z frontu.

1 czerwca – odbyła się uroczystość przekazania Kołobrzegu polskim władzom.

6 czerwca – zbrodnia w Wierzchowinach.

9 czerwca – rozpoczął działalność Teatr Lalki, Maski i Aktora Groteska w Krakowie.

10 czerwca – 9 górników zginęło w wybuchu metanu w KWK Brzeszcze.

12 czerwca – w Rzeszowie miał miejsce pogrom ludności żydowskiej.

18 czerwca – założono klub sportowy Piast Gliwice.

20 czerwca – w Warszawie wznowiono komunikację tramwajową.

26 czerwca – rozwiązanie instytucji Polskiego Państwa Podziemnego, na konspiracyjnym posiedzeniu w Krakowie, Rady Jedności Narodowej.

28 czerwca

ostatnim Delegatem Rządu na Kraj zostaje poeta Jerzy Braun.

powstał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.

1 lipca

Rada Jedności Narodowej wydaje

Odezwę do Narodu Polskiego i Narodów Zjednoczonych oraz Testament Polski Walczącej i rozwiązuje się (Kraków).

Kudowa-Zdrój, Polanica-Zdrój i Szczawno-Zdrój otrzymały prawa miejskie.

5 lipca

nastąpiło przejęcie władzy w Szczecinie przez polską administrację.

Wielka Brytania i USA cofnęły swe uznanie dla rządu RP na uchodźstwie, uznały Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.

6 lipca – z emigracji powraca Karol Popiel, stanął na czele Stronnictwa Pracy.

7 lipca – naczelny dowódca Wojska Polskiego marsz. Polski Michał Rola-Żymierski rozkazał do końca miesiąca utworzyć w Gdyni Dowództwo Marynarki Wojennej (DMW).

10-25 lipca – w obławie (okolice Augustowa) wojska NKWD aresztowały ok. 2000 osób (600 osób zamordowano, miejsce pochówku nieznane).

13 lipca – powstał klub sportowy Huragan Morąg.

15 lipca

powstał klub sportowy Warmia Olsztyn.

powstał klub piłkarski Stomil Olsztyn.

19 lipca – przed kościołem św. Krzyża w Warszawie ponownie ustawiono odnowioną figurę Chrystusa dźwigającego krzyż.

22 lipca – Krajowa Rada Narodowa ustanawia dzień 22 lipca narodowym Świętem Odrodzenia Polski.

23 lipca – założono klub sportowy Polonia Świdnica.

27 lipca – do Polski powrócił prymas August Hlond. Od września 1939 roku przebywał w Rzymie, potem przeniósł się do Francji, gdzie w 1942 roku został aresztowany przez Niemców.

2 sierpnia – władze Polski ogłosiło amnestię, ujawniło się 45 tys. członków podziemia (z powodu represji część z nich wróciła do konspiracji).

5 sierpnia – Kielce: uwolnienie przez oddział AK pod dowództwem kpt. "Szarego" kilkuset więźniów UB z więzienia na ul. Zamkowej.

11 sierpnia – w Krakowie doszło do pogromu Żydów.

12-15 sierpnia – w Krakowie, odprawa kierownictwa Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, przygotowania do powołania organizacji Wolność i Niezawisłość.

16 sierpnia – Polska podpisała układ z ZSRR ostatecznie regulujący kształt granicy wschodniej.

22 sierpnia – powstało Polskie Stronnictwo Ludowe ze Stanisławem Mikołajczykiem na czele.

23 sierpnia – Stronnictwo Narodowe podjęło próbę legalnego działania ogłaszając memoriał do władz komunistycznych.

24 sierpnia – utworzono Uniwersytet Wrocławski, Politechnikę Wrocławską i Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.

27 sierpnia – ukazał się pierwszy numer dolnośląskiego dziennika Słowo Polskie.

1 września – w Stargardzie otwarto pierwsze po wojnie na Pomorzu liceum ogólnokształcące.

2 września – powstanie konspiracyjnej organizacji Wolność i Niezawisłość pod kierownictwem Jana Rzepeckiego w Warszawie (stała się ona największą konspiracyjną organizacją niepodległościową w latach 1945-1947).

12 września – konkordat ze Stolicą Apostolską został przez władze komunistyczne uznany za nieważny, z powodu zmiany granic diecezji na początku II wojny światowej, co zinterpretowano jako złamanie jego postanowień przez stronę kościelną.

14 września – represje służby bezpieczeństwa zakończyły próbę utworzenia niezależnej Polskiej Partii Socjal-Demokratycznej przez Zygmunta Żuławskiego.

20 września – rozwiązano organizację konspiracyjną Polska Niepodległa.

21 września – do gdyńskiego portu zawinął pierwszy wracający z wojny polski statek SS Kraków.

5 października – utworzono Enklawę Policką.

7 października – ukazało się pierwsze wydanie dziennika Kurier Szczeciński.

15 października – została założona Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku.

16 października – TRJN podpisuje Kartę Narodów Zjednoczonych.

22 października – napad UPA na Kuźminę i Birczę.

23 października – Polskie Radio Katowice rozpoczęło nadawanie programu przez radiostację gliwicką.

24 października

do Gdyni powrócił Dar Pomorza, internowany w czasie wojny w Szwecji.

Polska stała się członkiem ONZ.

26 października

Bolesław Bierut wydał dekret nacjonalizacyjny o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy.

powróciły do kraju internowane w czasie wojny w Szwecji okręty podwodne ORP Ryś, ORP Sęp i ORP Żbik.

została utworzona Polska Agencja Prasowa.

31 października – Stanisław Mikołajczyk został prezesem Polskiego Stronnictwa Ludowego.

4 listopada – ukazał się pierwszy numer Gazet Ludowej, pisma PSL (jedyna opozycyjna gazeta w Polsce).

6 listopada

pogrzeb Wincentego Witosa przerodził się w 100-tysięczną manifestację przeciwko PPR.

powstała Wojskowa Akademia Polityczna.

8 listopada – powstaje pierwsza po II wojnie światowej fabryka odbiorników radiowych, pod nazwą "Państwowa Fabryka Odbiorników Radiowych", która w krótkim czasie zmienia swą nazwę na Diora.

10 listopada – utworzono Centralny Urząd Planowania.

11 listopada – pogrzeb zamordowanego przez UB sekretarza Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL – Bolesława Ściborka zgromadził 25 tys. osób.

13 listopada

na mocy dekretu rządowego utworzono państwowe przedsiębiorstwo Film Polski.

Władysław Gomułka został ministrem nowo utworzonego Ministerstwa Ziem Odzyskanych w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej.

po raz pierwszy Oborniki Śląskie uzyskują prawa miejskie.

17 listopada – w teatrze w Olsztynie wystawiono pierwsze przedstawienie w języku polskim.

18 listopada – odsłonięto Pomnik Braterstwa Broni w Warszawie.

20 listopada – Sojusznicza Rada Kontroli zarządziła wysiedlenie całej niemieckiej ludności Śląska.

25 listopada – otwarto Cmentarz Powstańców Warszawy.

29 listopada – II atak UPA na Birczę.

1 grudnia – ludność Grójca zaatakowała miejskie więzienie, by odbić więźniów politycznych, co spotkało się z ostrą reakcją UB i rozgłosem na terenie kraju.

6-13 grudnia – I Zjazd Polskiej Partii Robotniczej. Sekretarzem generalnym został Władysław Gomułka.

15 grudnia – kmdr Adam Mohuczy został cz.p.o. dowódcą Marynarki Wojennej.

17 grudnia – Prezydium Krajowej Rady Narodowej zniosło stan wojenny wprowadzony 1 września 1939 przez prezydenta Ignacego Mościckiego.

Grudzień – komunistyczna PPR liczyła ok. 200 tys. członków, PSL skupiała natomiast ponad 500 tys. członków, antykomunistyczne podziemie oceniano na 80 tys. osób.

Pozostałe wydarzenia na świecie

11 lutego – zakończyła się konferencja jałtańska.

13 lutego – Peru wypowiedziało Niemcom wojnę.

14 lutego – prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Roosevelt spotkał się na pokładzie amerykańskiego okrętu USS "Quincy" z królem Ibn Saudem. W ten sposób nawiązane zostały stosunki dyplomatyczne pomiędzy Arabią Saudyjską i USA.

22 marca – powstała Liga Państw Arabskich.

25 marca – około 180 robotników przymusowych, węgierskich Żydów, zostało zamordowanych w austriackim Rechnitz.

27 marca – Argentyna wypowiedziała Niemcom wojnę stając się ostatnim krajem koalicji antyhitlerowskiej.

5 kwietnia

na holenderskiej wyspie Texel rozpoczął się antyniemiecki bunt gruzińskich żołnierzy z Batalionów Wschodnich.

ogłoszono program koszycki.

11 kwietnia – władze radzieckie aresztowały metropolitę Josyfa Slipyja i szereg biskupów greckokatolickich.

12 kwietnia – z powodu krwotoku mózgowego zmarł w czasie pełnienia czwartej kadencji prezydent USA, Franklin Delano Roosevelt, jego następcą został wiceprezydent Harry S. Truman.

21 kwietnia – w Moskwie podpisano polsko-radziecki traktat o przyjaźni i współpracy.

25 kwietnia – zwołano pierwszą konferencję ONZ w San Francisco, w której uczestniczyło 50 państw-założycieli.

30 kwietnia – ukazał się ostatni numer Völkischer Beobachter.

8 maja

prezydent Harry S. Truman w przemówieniu radiowym poinformował Amerykanów o końcu II wojny światowej w Europie.

wojsko francuskie wymordowało setki Algierczyków w Satif.

12 maja – Wernher von Braun wraz ze współpracownikami poddał się wojskom amerykańskim.

17 maja – dokonano oblotu amerykańskiego morskiego samolotu rozpoznawczego i patrolowego Lockheed P-2 Neptune.

21 maja – Humphrey Bogart ożenił się z Lauren Bacall.

23 maja – Brytyjczycy aresztowali we Flensburgu ostatni rząd III Rzeszy.

5 czerwca – obwieszczono objęcie przez Sojuszniczą Radę Kontroli najwyższej władzy w Niemczech.

7 czerwca – król Norwegii Haakon VII Glücksburg powrócił z rodziną do Oslo po pięciu latach wygnania.

10 czerwca – w Argentynie zniesiono ruch lewostronny.

18 czerwca – w Moskwie rozpoczął się proces szesnastu.

21 czerwca – zapadł wyrok sądu moskiewskiego w tzw. procesie szesnastu. Przed sądem radzieckim stanęli przywódcy państwa i narodu polskiego aresztowani przez NKWD w marcu 1945.

25 czerwca – Seán T. O'Kelly został prezydentem Irlandii.

26 czerwca – w San Francisco została podpisana Karta Narodów Zjednoczonych stanowiąca zaczątek nowopowstałej ONZ.

27 czerwca – Józef Stalin otrzymał tytuł generalissimusa.

29 czerwca – Czechosłowacja scedowała na rzecz ZSRR Ruś Zakarpacką.

30 czerwca – została sformułowana architektura komputera von Neumanna.

5 lipca – USA i Wielka Brytania uznały Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.

6 lipca – Frank Forde został premierem Australii.

16 lipca – projekt Manhattan: na pustyni Alamogordo w stanie Nowy Meksyk w celach doświadczalnych zdetonowano pierwszą bombę atomową.

17 lipca - 2 sierpnia – w Poczdamie odbyła się konferencja wielkich mocarstw, przesądzająca los Niemiec i podział wpływów w Europie.

23 lipca – we Francji rozpoczął się proces marszałka Philippe'a Petaina, głowy państwa z lat okupacji.

26 lipca – Premierem Wielkiej Brytanii został szef zwycięskich laburzystów (Partia Pracy) Clement Attlee. Winston Churchill (Partia Konserwatywna) poniósł klęskę wyborczą.

28 lipca – bombowiec B-25 uderzył we mgle w nowojorski wieżowiec Empire State Building. Zginęło 14 osób.

31 lipca – doszło do pogromu Niemców w Uściu nad Łabą

6 sierpnia – o godz. 8.15 czasu miejscowego eksplodowała bomba atomowa zrzucona przez amerykański bombowiec B-29 Enola Gay na japońskie miasto Hiroszimę.

8 sierpnia

ZSRR wypowiedział wojnę Japonii.

podpisano porozumienie londyńskie powołujące Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze.

9 sierpnia – o godz. 11.01 czasu miejscowego bombowiec amerykański zrzucił drugą bombę atomową. Celem było japońskie miasto Nagasaki, gdzie zginęło 75 000 ludzi.

14 sierpnia – francuski sąd skazał marszałka Philippe'a Petaina na karę śmierci. Wyroku nie wykonano, zamieniając go na dożywocie.

15 sierpnia

cesarz Hirohito ogłosił w przemówieniu radiowym kapitulację Japonii w II wojnie światowej; akt bezwarunkowej kapitulacji został podpisany 2 września.

Korea została wyzwolona spod okupacji japońskiej.

17 sierpnia

powstanie rządu tymczasowego w Wietnamie z premierem Ho Chi Minhem.

proklamowano niepodległą Republikę Indonezji.

ukazał się Folwark zwierzęcy George’a Orwella.

30 sierpnia – w Sztokholmie, Szwedka Anna Larsson ustanowiła rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 2.13,8 s.

31 sierpnia – powstała Liberalna Partia Australii.

2 września

o godzinie 9.00, na pokładzie pancernika „Missouri” przedstawiciele Japonii podpisali akt kapitulacji Cesarstwa Japonii kończący II wojnę światową.

Ho Chi Minh ogłosił utworzenie Demokratycznej Republiki Wietnamu.

9 września – kapitulacja wojsk japońskich w drugiej wojnie chińsko-japońskiej.

10 września – były premier Norwegii Vidkun Quisling skazany na śmierć za kolaborację z hitlerowcami.

16 września – w USA zaprezentowano prototyp pierwszej elektronicznej maszyny do liczenia ENIAC.

29 września – proklamowano Ludową Federacyjną Republikę Jugosławii.

8 października – prezydent Harry Truman poinformował o udostępnieniu know-how dotyczącego broni jądrowej Wielkiej Brytanii i Kanadzie.

15 października – we Fresnes został rozstrzelany szef kolaboracyjnego francuskiego rządu Vichy Pierre Laval.

16 października – Québec (Kanada): utworzono Organizację do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).

24 października – powstała, w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych, Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ). Za członka ONZ od założenia uznawana jest też Polska.

25 października – wojska japońskie na Tajwanie poddały się oddziałom Czang Kaj-szeka.

29 października

José Linhares został prezydentem Brazylii.

w USA pojawiły się w sprzedaży pierwsze długopisy.

3 listopada – w Leningradzie odbyła się premiera IX Symfonii Dymitra Szostakowicza.

5 listopada – Kolumbia przystąpiła do Organizacji Narodów Zjednoczonych.

16 listopada – utworzenie UNESCO.

20 listopada – rozpoczął pracę Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze.

21 listopada – w Teatrze Wielkim w Moskwie odbyła się premiera baletu Kopciuszek z muzyką Siergieja Prokofjewa.

27 listopada – Operacja Deadlight: u wybrzeży brytyjskich rozpoczęto zatapianie 115 przejętych po wojnie niemieckich U-Bootów.

28 listopada – trzęsienie ziemi o sile 8,2 stopnia w skali Richtera i wywołane nim tsunami zabiły w prowincji Beludżystan w dzisiejszym Pakistanie około 4 tys. osób.

29 listopada

powstała Federacyjna Ludowa Republika Jugosławii.

delegacja 80 byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych podziękowała papieżowi Piusowi XII, za wysiłki na rzecz ratowania Żydów w czasie wojny.

4 grudnia – Senat Stanów Zjednoczonych zatwierdził członkostwo kraju w ONZ.

5 grudnia – u wybrzeży Florydy zaginęła eskadra pięciu amerykańskich samolotów torpedowo-bojowych Grumman TBF Avenger. Zdarzenie to zapoczątkowało funkcjonowanie legendy miejskiej dotyczącej istnienia Trójkąta Bermudzkiego.

27 grudnia – weszły w życie postanowienia konferencji z Bretton Woods, powstał Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy.