1946 w polityce - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia polityczne w 1946 roku.

Żelazna kurtyna – określenie w amerykańskim mieście Fulton w stanie Missouri. Wygłosił on tam zdanie o "żelaznej kurtynie" (ang. iron curtain), przebiegającej od Szczecina po Triest.

Polska Partia Robotnicza (PPR) – polska partia polityczna, utworzona 5 stycznia 1942 w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny [1]), poprzez połączenie kilku spośród istniejących konspiracyjnych grup komunistycznych (m.in. Młot i Sierp, Stowarzyszenie Przyjaciół Związku Radzieckiego i Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie) w Związek Walki Wyzwoleńczej (ZWW) i grupy Proletariusz. ZWW, utworzony we wrześniu 1941, był najsilniejszą z przedpeperowskich konspiracyjnych organizacji komunistycznych. Szkoleniem aktywistów PPR tworzących Grupę Inicjatywną m.in. w specjalnym ośrodku w miejscowości Puszkino pod Moskwą, zajmował się Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD), badania historyków przeprowadzane po 1989 wykazały, iż wielu z nich było agentami NKWD.

Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

Ernest Bevin (ur. 9 marca 1881 w Winsford w hrabstwie Somerset, zm. 14 kwietnia 1951 w Londynie), brytyjski polityk, działacz związków zawodowych, członek Partii Pracy, minister w rządach Winstona Churchilla i Clementa Attlee.

styczeń

3 stycznia – weszła w życie ustawa Krajowej Rady Narodowej o nacjonalizacji przemysłu.

7 stycznia - zwycięska koalicja uznała istnienie Austrii w granicach z 1937 r.; kraj jest podzielony na strefy okupacyjne.

10 stycznia - pierwsze posiedzenie ONZ.

11 stycznia - Enver Hodża ogłosił powstanie Ludowej Republiki Albanii, z nim jako premierem.

13-14 stycznia – obrady VI Kongresu Stronnictwa Ludowego (prokomunistycznego).

17 stycznia - pierwsze posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ.

19-21 stycznia – obrady I Kongresu Polskiego Stronnictwa Ludowego.

20 stycznia - generał Charles de Gaulle zrezygnował z funkcji prezydenta Francji.

31 stycznia - nowa konstytucja Jugosławii ustanawia sześć republik wchodzących w skład kraju: Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Macedonia, Czarnogóra, Serbia i Słowenia.

luty

1 lutego - Trygve Lie został pierwszym sekretarzem generalnym ONZ.

2 lutego - królestwo Węgier zostało proklamowane republiką.

24 lutego - Juan Peron został prezydentem Argentyny.

marzec

2 marca - prezydentem Wietnamu Północnego został Hồ Chí Minh.

5 marca - mowa Winstona Churchilla w amerykańskim mieście Fulton (stan Missouri) wprowadza do słownika politycznego pojęcie żelaznej kurtyny.

6 marca - Hồ Chí Minh podpisał z Francją porozumienie uznające Wietnam jako autonomiczne państwo w ramach Federacji Indochińskiej.

15 marca - brytyjski premier Clement Attlee obiecał niepodległość Indiom po opracowaniu konstytucji.

22 marca - Transjordania uzyskała niepodległość.

kwiecień

1 kwietnia - Singapur został kolonią brytyjską.

7 kwietnia - Francja uznała niepodległość Syrii.

18 kwietnia – na ostatnim posiedzeniu oficjalnie została rozwiązana Liga Narodów.

21 kwietnia – w Niemczech w radzieckiej strefie utworzono prokomunistyczną partię SED (Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności).

27 kwietnia – uchwała Krajowej Rady Narodowej o przeprowadzeniu referendum ludowego.

maj

3 maja – komunistyczne władze stłumiły demonstrację przeprowadzoną w Krakowie w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja.

10 maja - Jawaharlal Nehru został przewodniczącym indyjskiej Partii Kongresowej.

11 maja - Krajowa Rada Narodowa ogłosiła pytania do referendum ludowego.

20 maja - brytyjska Izba Gmin znacjonalizowała kopalnie.

22 maja - powstało królestwo Jordanii.

31 maja - narodowe referendum w Grecji opowiedziało się za przywróceniem monarchii.

czerwiec

2 czerwca - w narodowym referendum Włosi opowiedzieli się za utworzeniem republiki; król Humbert II udał się na wygnanie.

10 czerwca – proklamowanie republiki we Włoszech.

13 czerwca - W Polsce ogłoszono mały kodeks karny, czyli ustawy o zwalczaniu przestępstw szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa polskiego; kodeks obowiązywał do 1969 r.

21 czerwca - zamach organizacji Irgun na hotel króla Dawida w Jerozolimie.

30 czerwca – w Polsce odbyło się referendum ludowe.

lipiec

4 lipca - rozruchy antyżydowskie w Kielcach, prawdopodobnie sprowokowane przez Urząd Bezpieczeństwa.

5 lipca – wprowadzenie prewencyjnej cenzury prasowej. Został powołany Urząd Kontroli Prasy.

12 lipca - ogłoszenie sfałszowanych wyników referendum ludowego z 30 czerwca.

30 lipca – w Moskwie został rozwiązany Związek Patriotów Polskich.

sierpień

8 sierpnia – zniesienie monarchii w Bułgarii.

19 sierpnia - w walkach między muzułmanami i hinduistami w indyjskiej Kalkucie zginęło 3000 osób.

wrzesień

6 września – Sekretarz stanu USA James F. Byrnes w przemówieniu w Stuttgarcie zapowiedział utrzymanie obecności wojsk amerykańskich w Niemczech; uznał granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej za tymczasową.

8 września - Bułgaria została proklamowana republiką; król Symeon II andykował.

17 września – początek wojny domowej w Grecji.

19 września - Winston Churchill, przemawiając w Zurychu, nakłania do utworzenia Stanów Zjednoczonych Europy, w ramach francusko-niemieckiego pojednania.

21 września – uchwała Krajowej Rady Narodowej o Trzyletnim Planie Odbudowy Kraju.

23 września - powołanie do życia uchwałą KRN Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, pod kierownictwem Romana Zambrowskiego.

październik

2 października - komuniści przejęli władzę w Bułgarii.

13 października - Francja przyjęła konstytucję IV Republiki.

23 października - pierwsze spotkanie Narodów Zjednoczonych na nowojorskiej Long Island.

listopad

4 listopada – zwycięstwo republikanów w wyborach do Kongresu Stanów Zjednoczonych.

15 listopada - Holandia uznała Republikę Indonezji.

16 listopada - powstanie UNESCO.

22 listopada - rządy Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii wydały notę popierającą stanowisko polityczne Stanisława Mikołajczyka.

27 listopada - premier Indii Jawaharlal Nehru zaapelował do mocarstw o wstrzymanie zbrojeń atomowych.

28 listopada - podpisanie umowy o jedności działania PPR i PPS.

grudzień

2 grudnia – w Nowym Jorku podpisanie dokumentu (Ernest Bevin i James Francis Byrnes) tworzącego Bizonię z połączenia stref okupacyjnych amerykańskiej i brytyjskiej; umowa weszła w życie 1 stycznia 1947 r.

11 grudnia - powstanie UNICEF.

12 grudnia - Leon Blum utworzył socjalistyczny rząd we Francji.

24 grudnia - formalne powstanie IV Republiki we Francji.

31 grudnia - prezydent Harry Truman oficjalnie zakończył działania wojenne.