1948 w polityce - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia polityczne w 1948 roku.

Josip BrozTito, (ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry - 25 maja wg oficjalnego aktu urodzenia - zm. 4 maja 1980 w Lublanie) - przywódca Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się sowieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów ruchu państw niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.

Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Ernest Bevin (ur. 9 marca 1881 w Winsford w hrabstwie Somerset, zm. 14 kwietnia 1951 w Londynie), brytyjski polityk, działacz związków zawodowych, członek Partii Pracy, minister w rządach Winstona Churchilla i Clementa Attlee.

styczeń

1 stycznia – weszła w życie Unii Celnej Beneluksu (Belgia, Holandia i Luksemburg).

4 stycznia – Hagana wysadziła w Jerozolimie hotel Semiramis zamieszkany przez brytyjskich oficerów.

4 stycznia – Birma uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii.

22 stycznia – brytyjski minister spraw zagranicznych Ernest Bevin zaproponował w Izbie Gmin utworzenie Unii Zachodnioeuropejskiej.

30 stycznia – nacjonalistyczny fanatyk hinduski zamordował Mahatmę Gandhiego.

luty

1 lutego – w ZSRR rozpoczęto zagłuszanie nadawanych z USA audycji radia Voice of America.

4 lutego – Cejlon (późniejsza Sri Lanka) uzyskał niepodległość w ramach Brytyjskiej Wspólnoty Narodów; królem Cejlonu został Jerzy VI.

25 lutego – legalne przejęcie władzy przez komunistów w Pradze; premierem został Klement Gottwald.

marzec

10 marca – zginął tragicznie Jan Masaryk, socjaldemokratyczny minister spraw zagranicznych Czechosłowacji (został zamordowany lub popełnił samobójstwo).

10 marca – decyzja PPR i PPS o połączeniu obu partii (sfinalizowanym 15 grudnia).

17 marca – Wielka Brytania, Francja, Belgia, Holandia] i Luksemburg podpisały w Brukseli traktat o współpracy politycznej, gospodarczej i kulturalnej, tzw. traktat brukselski, na mocy którego powstała Unia Zachodnioeuropejska.

kwiecień

3 kwietnia – prezydent USA Harry Truman podpisał ustawę o pomocy dla zagranicy (Foreign Assistance Act), która legła u podstaw planu Marshalla; wyasygnowano 5 mld ówczesnych dolarów dla 16 krajów.

7 kwietnia – w ramach ONZ powstała Światowa Organizacja Zdrowia (WHO - World Health Organization).

9 kwietnia – terroryści żydowscy z organizacji Irgun i Lehi zamordowali 160 osób w arabskiej wiosce Deir Jassin.

16 kwietnia – 16 państw europejskich podpisało Konwencji o utworzeniu Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC), która zajęła się rozdzielaniem pomocy w ramach planu Marshalla w latach 1948-1952.

maj

1 maja – w Grecji egzekucja 213 działaczy komunistycznych za czyny z końcowego okresu okupacji niemieckiej; początek wojny domowej.

7-10 maja – na kongresie w Hadze obrady ruchu zjednoczeniowego, które dały impuls późniejszemu powstaniu Rady Europy.

14 maja – proklamowano państwo Izrael; następnego dnia miał miejsce wybuch pierwszej wojny izraelsko-arabskiej.

16 maja – Chaim Weizmann został pierwszym prezydentem Izraela.

czerwiec

3 czerwca – referat Władysława Gomułki o tradycjach ruchu robotniczego początkiem konfliktu w kierownictwie PPR.

15 czerwca – na naradzie w Bukareszcie Kominform potępił kierownictwo jugosłowiańskich komunistów, z Josipem Broz-Tito, za odstępstwa od leninizmu.

15 czerwca – nieudany zamach na przywódcę Włoskiej Partii Komunistycznej, Palmiro Togliattiego, sprowokował falę strajków w całym kraju.

16 czerwca – komunistyczni partyzanci na Malajach zabili kilku angielskich plantatorów kauczuku, rozpoczynąc wojnę partyzancką przeciwko brytyjskiemu panowaniu.

21 czerwca – wprowadzenie marki niemieckiej w zachodnich strefach Niemiec.

23 czerwca – wprowadzenie odrębnego systemu pieniężnego w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec.

24 czerwca – początek blokady komunikacyjnej zachodnich stref Berlina przez ZSRR.

28 czerwca – uruchomienie mostu powietrznego do Berlina Zachodniego; do 12 maja 1949 r. miało miejsce ponad 277 tys. lotów z 2 mln ton towarów.

lipiec

6 lipca – początek rokowań między USA, Kanadą i sygnatariuszami traktatu brukselskiego w sprawie utworzenia paktu militarnego.

22 lipca – powstał Związek Młodzieży Polskiej (ZMP).

sierpień

19 sierpnia – radzieckie oddziały w Berlinie otworzyły ogień do demonstrantów protestujących przeciwko blokadzie zachodniej części miasta.

31 sierpnia – Plenum KC PPR oskarżyło Władysława Gomułkę o "odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne"; Bolesław Bierut został I sekretarzem KC PPR.

wrzesień

1 września – zwołano Zgromadzenie Konstytucyjne Niemiec Zachodnich.

3 września – stanowisko sekretarza generalnego PPR objął Bolesław Bierut.

9 września – podział Korei; powstała Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna.

17 września – żydowscy terroryści z Lehi zamordowali szwedzkiego dyplomatę, księcia Folke Bernadotte.

27-28 września – ministrowie obrony państw-sygnatariuszy traktatu brukselskiego podjęli decyzję o utworzeniu Unii Zachodnioeuropejskiej jako organizacji obronnej.

październik

25 października – powołano Ruch Europejski, pozarządowej organizacji na rzecz zjednoczonej Europy; honorowymi przewodniczącymi zostali Winston Churchill, Leon Blum, Paul-Henri Spaak i Aleide de Gasperi.

listopad

2 listopada – Harry Truman wygrał wybory prezydenckie w USA.

12 listopada – po śmierci Augusta Hlonda nowym prymasem Polski został kardynał Stefan Wyszyński.

16 listopada – rozpoczęła się Operacja Czarodziejski Dywan, mająca przewieźć Żydów z Jemenu do Izraela.

grudzień

10 grudnia – rozpoczęto negocjacje w Waszyngtonie w sprawie projektu Paktu Północnoatlantyckiego między USA, Kanadą i sygnatariuszami traktatu brukselskiego.

10 grudnia – Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych uroczyście uchwaliło Powszechną Deklarację Praw Człowieka.

15 grudnia – rozpoczął się kongres zjednoczeniowy PPR i PPS; 22 grudnia utworzono PZPR.

26 grudnia – ostatnie radzieckie oddziały wycofały się z Korei Północnej.

31 grudnia – armia izraelska wyparła oddziały egipskie z pustyni Negew.