1956 w polityce - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia polityczne w 1956 roku.

Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.

Konstanty Ksawerowicz Rokossowski, ros. Константин Ксаверьевич [Константинович] Рокоссовский (ur. 21 grudnia 1896 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1968 w Moskwie) – polski i radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Polski oraz Marszałek Związku Radzieckiego, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego, poseł na Sejm PRL I kadencji, wicepremier PRL (1952–1956), minister obrony narodowej PRL (1949–1956), wiceminister obrony narodowej ZSRR (1958–1962), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 5., 6. i 7. kadencji.

Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce koło Kurska, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.

Porkkala – półwysep nad Zatoką Fińską, w Finlandii, niedaleko na południowy zachód od Helsinek. W 1944 według postanowień rozejmu kończącego wojnę radziecko-fińską półwysep i otaczające go okolice zostały oddane w dzierżawę ZSRR na 50 lat. Wojska radzieckie stworzyły tam następnie silną bazę, a centrum Helsinek było w zasięgu stacjonującej tam artylerii. Obecność wojsk radzieckich tak blisko stolicy miała znaczny wpływ na uległość fińskiej polityki wobec ZSRR w tym okresie. Po śmierci Stalina w 1953 nastąpiło odprężenie w stosunkach międzynarodowych, a baza w Porkkala straciła na znaczeniu. W wyniku negocjacji wojska radzieckie opuściły bazę w styczniu 1956.

styczeń

1 stycznia – kończy swój polityczny byt anglo-egipskie kondominium w Sudanie.

5 stycznia – USA rozpoczęło rozmieszczanie na terytorium Republiki Federalnej Niemiec rakiet dalekiego zasięgu Nike.

16 stycznia – egipski prezydent Gamal Abdel Naser wezwał do odbicia Palestyny.

18 stycznia – powstała Narodowa Armia Ludowa NRD.

26 stycznia – ostatnie radzieckie oddziały opuściły fińską bazę wojskową w fińskim mieście Porkkala.

28 stycznia – Niemiecka Republika Demokratyczna została przyjęta do Układu Warszawskiego.

luty

14 lutego – rozpoczął się w Moskwie XX Zjazd Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego pod przewodnictwem sekretarza generalnego partii Nikity Sergiejewicza Chruszczowa. Na zjeździe nastąpiła poważna modyfikacja podstawowych tez ideologii leninizmu – uznano możliwość pokojowej koegzystencji świata kapitalistycznego i socjalistycznego.

15 lutego – Urho Kekkonen został prezydentem Finlandii.

19 lutego – komisja złożona z przedstawicieli pięciu partii komunistycznych uznała, że rozwiązanie Komunistycznej Partii Polski przez Komintern, a tym samym wymordowanie jego kierownictwa, było nieuzasadnione.

25 lutego – Chruszczow wygłosił w ostatnim dniu obrad, na zamkniętym posiedzeniu delegatów na XX Zjazd KPZR, tajny referat O kulcie jednostki i jego następstwach, w którym ujawnił skalę zbrodni stalinizmu. Referat stał się wkrótce znany na świecie.

25 lutego – przewodniczący polskiej delegacji Bolesław Bierut zapadł na zapalenie płuc i pozostał w Moskwie, gdy reszta delegacji wróciła do kraju.

marzec

2 marca – Maroko, francuska kolonia, proklamowała niepodległość.

9 marca – Brytyjczycy deportowali z Cypru arcybiskupa Makariosa.

13 marca – w Moskwie umarł Bolesław Bierut – oficjalną przyczyną śmierci był rozległy zawał serca i zapalenie płuc. Był to punkt przełomowy w destalinizacji kraju.

20 marca – miały miejsce obrady VI Plenum KC PZPR – obecny na nich Nikita Chruszczow streścił referat o kulcie jednostki wygłoszony na XX Zjeździe KPZR. I sekretarzem KC PZPR został Edward Ochab, a sekretarzami Jerzy Albrecht i Edward Gierek.

20 marca – Tunezja odzyskała niepodległość.

23 marca – Pakistan stał się pierwszą republiką islamską.

kwiecień

23 kwietnia – zostali aresztowani pierwsi funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa – wiceminister Roman Romkowski i dyrektor osławionego X Departamentu Anatol Fejgin.

27 kwietnia – ogłoszono amnestię dla więźniów politycznych w Polsce, dzięki której z więzień wychodzi 35 tys. osób, m.in. Marian Spychalski.

maj

3 maja – z kierownictwa PZPR odszedł stalinista Jakub Berman.

21 maja – Amerykanie przeprowadzili na atolu Bikini próbny, powietrzny wybuch swojej pierwszej bomby wodorowej.

25 maja – chiński sekretarz ds. propagandy Lu Dingyi wyraził w imieniu Komunistycznej Partii Chin pogląd, że w socjalizmie może rozkwitać "sto kwiatów", co w chińskiej retoryce oznacza ograniczony pluralizm poglądów. Wystąpienie to odbiło się szerokim echem w polskich kręgach intelektualnych.

czerwiec

17 czerwca – rozwiązane zostało Biuro Informacyjne Partii Komunistycznych i Robotniczych, czyli Kominform.

18 czerwca – ostatnie zagraniczne oddziały opuszczają Egipt.

28 czerwca – robotnicy zakładów Hipolita Cegielskiego (noszących wówczas imię Józefa Stalina) zażądali podwyżki płac i obniżki cen. Liczący kilkanaście tysięcy osób pochód, wsparty przez robotników z innych zakładów, zaatakował rządowe i partyjne budynki w mieście, gdzie doszło do walk (tzw. Poznański Czerwiec).

29 czerwca – wojsko kierowane przez generałów Stanisława Popławskiego i Józefa Kamińskiego spacyfikowało demonstracje – w czasie starć zginęły oficjalnie 74 osoby, a kilkaset raniono. Tego samego dnia premier Józef Cyrankiewicz wygłosił słynne przemówienie, w którym powiedział o obcinaniu rąk podniesionych na władzę, zaś propaganda rządowa przedstawia wystąpienia jako spisek zachodnich agentów imperialistycznych.

lipiec

1 lipca – prasa radziecka opublikowała utajniony do tej pory, choć od dawna znany na Zachodzie, fragment testamentu Lenina ostrzegający przed samowładztwem Stalina.

7 lipca – niemiecki Bundestag przegłosował ustawę o powszechnym obowiązku służby wojskowej – sprzeciwili się jej niemieccy socjaldemokraci.

26 lipca – egipski prezydent Gamal Abdel Naser znacjonalizował Kanał Sueski, wywołując sprzeciwy Zachodu.

30 lipca – prezydent Dwight Eisenhower podpisał deklarację Kongresu amerykańskiego o przyjęciu słów In God We Trust (W Bogu ufamy) jako dewizy narodowej.

sierpień

sierpień – w RFN została zdelegalizowana partia komunistyczna.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

wrzesień

8 września – wizyta kanclerza RFN Konrada Adenauera w ZSRR.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

październik

21 października – zrehabilitowany Władysław Gomułka został I Sekretarzem KC PZPR.

23 października – wybuchła węgierska rewolucja skierowana przeciwko komunistycznemu reżimowi. Węgry dokonały próby opuszczenia Układu Warszawskiego, wywołując reakcję ZSRR.

24 października – Władysław Gomułka wygłosił na placu Defilad w Warszawie słynne przemówienie do 300 tys. zgromadzonych mieszkańców stolicy (początek tzw. odwilży politycznej)

26 października – wojska Układu Warszawskiego dokonały interwencji na Węgrzech.

29 października – ma miejsce początek kryzysu sueskiego. Izrael wkroczył na płw. Synaj i zepchnął wojska egipskie na linię kanału.

29 października – międzynarodowe miasto Tanger powróciło na mocy protokołu tangerskiego do Maroka.

30 października – rozpoczęło się zbrojne powstanie na Węgrzech.

31 października – Wielka Brytania i Francja rozpoczęły bombardowanie Egiptu, chcąc doprowadzić do odblokowania zamkniętego przez Egipt Kanału Sueskiego.

listopad

4 listopada – został aresztowany proreformatorski premier Węgier Imre Nagy, a radzieckie czołgi wjechały do Budapesztu.

6 listopada – gen. Dwight Eisenhower został ponownie prezydentem USA.

6 listopada – na prośbę ONZ wojska brytyjskie i francuskie wstrzymały swoją ofensywę w Egipcie.

7 listopada – Zgromadzenie Ogólne ONZ zdecydowaną większością głosów uchwaliło wezwanie do wycofania obcych wojsk z Egiptu.

10 listopada – premier Izraela Golda Meir oświadczyła, że Strefa Gazy jest integralną częścią państwa Izrael.

11 listopada – rozpoczęła się masowa ucieczka mieszkańców Budapesztu po zdławieniu powstania węgierskiego.

13 listopada – Marian Spychalski zastąpił na stanowisku ministra obrony znienawidzonego przez społeczeństwo, rosyjskiego marszałka Konstantego Rokossowskiego.

15 listopada – pierwsze oddziały ONZ wyruszyły z Włoch do Egiptu.

18 listopada – ogłoszono wyniki rozmów polsko-radzieckich, informując o umorzeniu długów Polski wobec ZSRR. Zawarto również porozumienie o repatriacji Polaków.

25 listopada – rząd egipski nakazał opuszczenie kraju wszystkim Brytyjczykom, Francuzom i Żydom.

29 listopada – zakończyła się operacja w strefie Suezu.

grudzień

2 grudnia – oddział Fidela Castro wylądował na Kubie. Rozpoczęła się rewolucja kubańska.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.