1968 - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia w Polsce

16 stycznia – władze państwowe podjęły decyzję o zawieszeniu przedstawień Dziadów Adama Mickiewicza w reżyserii Kazimierza Dejmka.

30 stycznia – studenci przeprowadzili demonstrację pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Warszawie przeciwko zdjęciu przez cenzurę spektaklu „Dziady” w reżyserii Kazimierza Dejmka.

16 lutego – premiera filmu Żywot Mateusza.

20 lutego – utworzono Państwową Inspekcję Radiową.

29 lutego – członkowie warszawskiego oddziału Związku Literatów Polskich wystosowali tzw. „Rezolucję Kijowskiego” protestującą przeciwko nasilaniu się cenzury.

8 marca – początek demonstracji studenckich w Polsce – Marzec 1968.

9 marca – zamieszki studenckie w Polsce.

11 marca – posłowie z koła poselskiego Znak złożyli interpelację w sprawie wydarzeń na wyższych uczelniach.

13 marca – Górnik Zabrze pokonał Manchester United 1:0 w rozegranym na Stadionie Śląskim rewanżowym meczu ćwierćfinałowym PEMK. W pierwszym meczu wygrali Anglicy 2:0.

15 marca – marzec 1968: w Gdańsku miała miejsce manifestacja, w której udział wzięło 20 tys. studentów, robotników i innych mieszkańców miasta.

19 marca – I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka wygłosił antysyjonistyczne przemówienie na wiecu aktywu PZPR w Sali Kongresowej.

20 marca – lawina w Białym Jarze zabiła 19 osób.

21 marca – Marzec 1968: początek dwudniowego strajku studenckiego w Łodzi, na Politechnice Warszawskiej i UW. Bojkot zajęć we Wrocławiu.

25 marca – za obronę studentów biorących udział w wydarzeniach marcowych zwolniono z uczelni Bronisława Baczkę, Zygmunta Baumana, Włodzimierza Brusa, Marię Hirszowicz, Leszka Kołakowskiego i Stefana Morawskiego.

11 kwietnia – Edward Ochab zrezygnował ze stanowiska przewodniczącego Rady Państwa. Zastąpił go Marian Spychalski.

14 kwietnia – premiera filmu Wilcze echa.

23 kwietnia – w Słubicach zmierzono rekordową temperaturę w kwietniu (+30,9 °C).

24 kwietnia – Stadion Śląski: Kazimierz Deyna zadebiutował w reprezentacji narodowej w meczu towarzyskim Polska – Turcja (8:0).

19 maja – koronacja figury NMP Anielskiej przez Stefana Wyszyńskiego i Karola Wojtyłę w Bazylice NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej.

31 maja – Stefan Kisielewski rozpoczął pisanie Dzienników.

4 czerwca – otwarto Muzeum Plakatu w Wilanowie.

8 czerwca – utworzono Uniwersytet Śląski w Katowicach i Politechnikę Koszalińską.

20 lipca – uruchomiono największy polski sztuczny zbiornik wody na Sanie w Solinie o powierzchni 22 km².

23 lipca – 5 górników zginęło w eksplozji metanu i pyłu węglowego w KWK „Niwka-Modrzejów” w Sosnowcu.

27 lipca – minister obrony narodowej gen. Wojciech Jaruzelski powołał ze składu Śląskiego Okręgu Wojskowego 2. Armię WP, mającą wziąć udział w interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.

11 sierpnia – prymas Stefan Wyszyński koronował obraz Matki Boskiej Świętolipskiej.

6 września – premiera filmu Hrabina Cosel.

8 września – Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na Stadionie Dziesięciolecia w proteście przeciw agresji na Czechosłowację.

12 września – w Zielonej Górze, Zofia Kołakowska ustanowiła rekord Polski w biegu na 1 500 m wynikiem 4:34,4 s.

14 września – Zielona Góra

Bożena Kania ustanowiła rekord Polski w biegu na 100 m ppł. wynikiem 14,1 s.

Wilhelm Weistand ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m ppł. wynikiem 50,4 s.

30 września – podniesienie bandery na kutrze rakietowym ORP „Ustka”.

8 października – zostały wprowadzone zmiany w ustawie o szkolnictwie wyższym.

10 października – Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu Stawka większa niż życie.

12 października – premiera filmu Ostatni po Bogu.

14 października – odbyła się premiera filmu Struktura kryształu.

16 października – Edward Romanowski ustanowił rekord Polski w biegu na 200 m wynikiem 20,80 s.

18 października

Irena Kirszenstein-Szewińska ustanowiła rekord Polski w biegu na 200 m wynikiem 22,5 s.

Andrzej Badeński ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 45,42 s.

7 listopada – premiera filmu Lalka.

11 listopada – rozpoczęły się obrady V Zjazdu PZPR.

16 listopada – zakończył się V zjazd PZPR.

1 grudnia – paprykarz szczeciński otrzymał znak jakości "Q".

4 grudnia – otwarto Stadion Zimowy w Tychach.

20 grudnia – album Czesława Niemena Dziwny jest ten świat jako pierwsze polskie wydawnictwo muzyczne otrzymał status Złotej Płyty.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – Francja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.

5 stycznia – Alexander Dubček został wybrany na sekretarza partii komunistycznej w Czechosłowacji.

20 stycznia-10 lutego – ofensywa Wietkongu w Wietnamie Południowym.

21 stycznia – w okolicach Qaanaaq (dawn. Thule) na Grenlandii, doszło do katastrofy samolotu B-52 z czterema bombami wodorowymi na pokładzie (wyciek dużych ilości plutonu pod pokrywę lodową, którego większość została odzyskana).

31 stycznia

wojska Vietkongu atakowały ambasadę amerykańską w Sajgonie.

Australia przyznała niepodległość Nauru.

Luty – zniesienie kary śmierci w Austrii.

6 lutego – dokonano otwarcia zimowych igrzysk olimpijskich w Grenoble we Francji.

10 lutego – zakończyła się operacja „Tet” w Wietnamie.

12 marca – Mauritius uzyskał niepodległość.

16 marca – wojna wietnamska: amerykańscy żołnierze dokonali masakry w Mỹ Lai.

21 marca – izraelscy komandosi zaatakowali bazy OWP w Jordanii. W walkach zginęło 150 Arabów i 20 żołnierzy izraelskich (operacja Inferno).

22 marca – początek protestów studenckich (Maj 1968) we Francji, mających apogeum w maju 1968 roku. W ich wyniku ustąpił Charles de Gaulle oraz wprowadzono reformy socjalne.

27 marca – w wypadku lotniczym zginął Jurij Gagarin, radziecki kosmonauta, pierwszy człowiek w kosmosie.

30 marca

Ludvík Svoboda został mianowany prezydentem Czechosłowacji.

po ponad 50 latach wycofano z wyposażenia brytyjskiej armii karabin maszynowy Vickers.

31 marca – prezydent Lyndon B. Johnson oznajmił, że nie będzie się ubiegał o drugą, pełną kadencję.

4 kwietnia

James Earl Ray zastrzelił w Memphis (Tennessee, USA) Martina Luthera Kinga.

rozpoczęła się bezzałogowa misja Apollo 6.

7 kwietnia – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Łuna 14.

8 kwietnia – Oldřich Černík został premierem Czechosłowacji.

10 kwietnia – odbyła się 40. ceremonia wręczenia Oscarów.

20 kwietnia

Pierre Trudeau został premierem Kanady.

Namibia: 123 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 707-344C należącego do South African Airways.

w miejscowości Tastrup w Danii odbył się pierwszy koncert zespołu Deep Purple, występującego jeszcze pod szyldem Roundabout.

24 kwietnia – Mauritius został członkiem ONZ.

29 kwietnia – premiera musicalu Hair na Broadwayu.

3 maja – 85 osób zginęło w teksańskim mieście Dawson w katastrofie samolotu pasażerskiego Lockheed L188A.

21 maja – na południe od Azorów zatonął amerykański okręt podwodny USS Scorpion, zginęło 99 marynarzy.

30 maja – rozwiązanie Zgromadzenia Narodowego we Francji.

5 czerwca – zamach na senatora Roberta Kennedy’ego – zmarł 6 czerwca.

8 czerwca – na londyńskim lotnisku Heathrow został zatrzymany James Earl Ray, który dwa miesiące wcześniej zastrzelił Martina Luthera Kinga.

10 czerwca – Rzym: w finale piłkarskich mistrzostw Europy Włochy pokonały Jugosławię 2:0.

12 czerwca – premiera filmu Dziecko Rosemary.

18 czerwca – dokonano oblotu samolotu rozpoznawczego Tu-142.

20 czerwca – w Sacramento, Amerykanin Jim Hines jako pierwszy sprinter przebiegł 100 m w czasie krótszym niż 10 sekund (nowy rekord świata wyniósł 9,9 s.).

30 czerwca – dokonano oblotu amerykańskiego samolotu transportowego Lockheed C-5 Galaxy.

1 lipca

Włochy objęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.

Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, ZSRR i 58 państw podpisało „Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej”.

16 lipca – ultimatum państw Układu Warszawskiego wobec Czechosłowacji.

17 lipca

w Iraku doszło do przewrotu przeprowadzonego przez partię Baas. Miejsce obalonego prezydenta Abd ar-Rahmana Arifa zajął Ahmed Hassan al-Bakr.

w Sztokholmie, Fin Jouho Kuha ustanowił rekord świata w biegu na 3 000 m przeszk. wynikiem 8:24,2 s.

18 lipca – powstała korporacja Intel, czołowy producent procesorów.

20 lipca – w Londynie, Jugosłowianka Vera Nikolic ustanowiła rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 2:00,5 s.

25 lipca – papież Paweł VI wydał encyklikę Humanae vitae.

13 sierpnia – w Atenach doszło do nieudanego zamachu bombowego na szefa junty wojskowej Jeoriosa Papadopulosa.

20/21 sierpnia – praska wiosna: w nocy wojska Układu Warszawskiego wkroczyły do Czechosłowacji (Operacja Dunaj).

22 sierpnia – papież Paweł VI rozpoczął podróż apostolską do Kolumbii i na Bermudy.

24 sierpnia – na atolu Fangataufa została zdetononowana pierwsza francuska bomba wodorowa.

26 sierpnia

praska wiosna: władze czechosłowackie skapitulowały. Alexander Dubček pozostał na stanowisku.

wydano singel Hey Jude grupy The Beatles.

28 sierpnia – Chińskie Radio Międzynarodowe nadało pierwszą audycję w języku polskim.

29 sierpnia – król Norwegii Harald V poślubił Sonję Haraldsen.

6 września – Suazi uzyskało niepodległość (od Wielkiej Brytanii).

11 września – 95 osób zginęło w katastrofie samolotu Sud Aviation Caravelle 3 pod Antibes we Francji.

12 września – wycofanie wojsk Układu Warszawskiego z Czechosłowacji.

13 września – Albania opuściła Układ Warszawski.

14 września – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Zond 5.

22 września – całkowite zaćmienie słońca widoczne nad Syberią, Kazachstanem i północno-zachodnimi Chinami.

24 września – Suazi zostało członkiem ONZ.

26 września

na łamach Prawdy ukazał się artykuł przedstawiający tzw. doktrynę Breżniewa.

RFN: powstała Niemiecka Partia Komunistyczna.

28 września – w katastrofie samolotu Douglas C-54 Skymaster w nigeryjskim Port Harcourt zginęło 58 osób.

1 października – odbyła się premiera filmu Noc żywych trupów.

2 października – Masakra na Placu Tlatelolco: ponad 300 osób zginęło po tym jak wojsko otworzyło ogień do pokojowo protestujących studentów w Meksyku.

3 października – w Peru generał Juan Velasco Alvarado obalił prezydenta Fernando Belaúnde Terry'ego.

4 października – dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Tu-154.

10 października – premiera filmu Barbarella.

11 października

Program Apollo: rozpoczęła się załogowa misja Apollo 7.

Panama: generał Omar Torrijos obalił prezydenta Arnulfo Ariasa.

12 października – Gwinea Równikowa (jako Gwinea Hiszpańska) proklamowała niepodległość.

12-27 października – Letnie Igrzyska Olimpijskie w Meksyku.

15 października – David Hemery ustanowił rekord świata w biegu na 400 m ppł. wynikiem 48,12 s.

16 października

Amerykanin Tommie Smith ustanowił rekord świata w biegu na 200 m wynikiem 19,83 s.

Australijczyk Peter Norman ustanowił rekord Australii i Oceanii w biegu na 200 m wynikiem 20,06 s.

w trakcie wykonywania amerykańskiego hymnu po dekoracji medalistów biegu na 200 metrów, dwaj czarnoskórzy sprinterzy z USA wykonali gest solidarności z ruchem Black Power, podnosząc w górę pięści w czarnych rękawiczkach.

18 października

Irena Kirszenstein-Szewińska ustanowiła rekord świata w biegu na 200 m wynikiem 22,5 s.

Lee Evans ustanowił rekord świata w biegu na 400 m wynikiem 43,86 s.

Amerykanin Bob Beamon w finale konkursu skoku w dal ustanowił rekord świata, uzyskując 8,90 m.

20 października – Igrzyska w Meksyku: Amerykanin Dick Fosbury wynikiem 2,24 m zdobył złoty medal w skoku wzwyż, stosując po raz pierwszy rewolucyjną technikę skoku, używaną do dziś.

18 października – papież Paweł VI ustanowił diecezję reykjavícką.

22 października – zakończyła się załogowa misja kosmiczna Apollo 7.

24 października – odbył się ostatni lot amerykańskiego samolotu rakietowego X-15.

25 października – rozpoczęła się bezzałogowa misja kosmiczna Sojuz 2.

26 października – rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 3 (Gieorgij Bieriegowoj).

30 października – premiera filmu Żandarm się żeni.

31 października – koniec rewolucji kulturalnej w Chińskiej Republice Ludowej

5 listopada

w wyborach prezydenckich w USA zwyciężył Richard Nixon.

robotnik z Dniepropietrowska Wasyl Makuch dokonał w Kijowie samospalenia w proteście przeciwko przynależności Ukrainy do ZSRR.

8 listopada – przyjęto Konwencję wiedeńską o ruchu drogowym.

19 listopada – w wojskowym zamachu stanu został obalony prezydent Mali Modibo Keita.