Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Pierwsze dokumenty wolnej Warszawy z listopada 1918 rokuOrganizacja polskich władz w opuszczanej przez Niemców Warszawie, codzienne problemy miasta, ewidencjonowanie mienia, ale i obywatelskie donosy - to obraz stolicy w listopadzie 1918 r. rysujący się z rozkazów Komendy Miasta udostępnionych PAP przez Central...
Solidarność 13 grudnia 1981 - stan wojennyOstatnie posiedzenie Komisji Krajowej przebiegało w gorącej atmosferze. Członkowie najwyższego statutowego ciała „Solidarności” mieli poczucie, że polityka szukania kompromisu z władzami komunistycznymi nie sprawdza się... Piotr O...
17 listopada - Światowy Dzień POChPNa przewlekłą obturacyjną chorobę płuc - POChP - cierpi ponad 200 mln osób. Do 2030 r. choroba ta stanie się trzecią najważniejszą przyczyną zgonów na świecie - alarmuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).Światowy Dzień POChP, obchodzo...
17 listopada - Światowym Dniem Wcześniaka Dzieci urodzone przedwcześnie są znacznie bardziej narażone na różne powikłania zdrowotne niż noworodki urodzone o czasie, dlatego wymagają szczególnej opieki - przypominają rodzice maluchów w Światowym Dniu Wcześniaka, który obchodzony je...
Reklama:
1991
Czy wiesz że...?Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno- wojskowy państw Europy Środkowej i Wschodniej pozostających pod wpływem Związku Radzieckiego. Powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację Republiki Federalnej Niemiec i włączenie jej w struktury sojuszu NATO. Tamilskie Tygrysy ( Tygrysy Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu, LTTE) - organizacja tamilska, powstała w 1976, żądająca utworzenia w północnej części Sri Lanki niepodległego państwa tamilskiego Ilamu. Jej przywódcą był Velupillai Prabhakaran. Św. Rafał Kalinowski (wł. Józef Kalinowski) (ur. 1 września 1835 w Wilnie, zm. 15 listopada 1907 w Wadowicach) – święty katolicki, polski karmelita bosy.
Wydarzenia w Polsce
1 stycznia – prymas Polski, kard. Józef Glemp odprawił mszę pontyfikalną w bazylice archikatedralnej w Gnieźnie.
2 stycznia – w kantorach wymiany walut kurs dolara amerykańskiego podniósł się na kilka dni do poziomu 10 tys. zł.
4 stycznia – Jan Krzysztof Bielecki został powołany na stanowisko premiera.
9 stycznia – usunięcie pomnika marszałka Iwana Koniewa w Krakowie.
12 stycznia – Sejm powołał nowy rząd.
17 stycznia – list 55 intelektualistów do władz Polski w sprawie nauczania religii w szkole oraz toczącej się dyskusji nad ustawą regulującą kwestię aborcji.
21 stycznia – został ustanowiony Ordynariat Polowy Wojska Polskiego, biskupem polowym został ks. prałat Sławoj Leszek Głódź.
24 stycznia – w Warszawie odbywały się manifestacje przed Sejmem w związku z pierwszym czytaniem senackiego projektu ustawy o ochronie prawnej dziecka poczętego.
26 stycznia – powołanie przez Radę Ministrów RP pełnomocnika Rządu ds. Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej.
30 stycznia
strajk głodowy w hucie szkła w Wołominie na tle żądań ekonomicznych.
premiera musicalu Metro wyreżyserowanego przez Janusza Józefowicza.
15 lutego – powołano do istnienia Grupę Wyszehradzką (Polska, Węgry i Czechosłowacja).
18 lutego – Fabryka Fortepianów i Pianin Calisia została wpisana w Krajowy Rejestr Zabytków.
23 lutego – rozpoczął obrady III Zjazd „Solidarności”.
24 lutego – na III Zjeździe NSZZ „Solidarność” Marian Krzaklewski zastąpił Lecha Wałęsę na stanowisku przewodniczącego związku.
3 marca – koniec obrad I Kongresu Porozumienia Centrum.
8 marca – wszedł do służby okręt transportowo-minowy ORP Poznań.
9 marca – Sejm podjął decyzję o samorozwiązaniu jesienią.
11 marca – wszedł do służby zbiornikowiec ORP Bałtyk.
13 marca – została założona Partia X.
22 marca
uchwalono ustawę Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, tworząc ramy prawne dla rynku kapitałowego w Polsce.
chłopi blokują drogi protestując przeciwko polityce rolnej rządu.
31 marca – zlikwidowane zostały wojskowe struktury Układu Warszawskiego.
8 kwietnia
weszła w życie umowa o ruchu bezwizowym między Polską a Niemcami, Francją, Włochami i krajami Beneluksu.
początek wycofywania wojsk radzieckich stacjonujących w Polsce.
10 kwietnia – w pierwszym meczu półfinałowym Pucharu Zdobywców Pucharów Legia Warszawa przegrała z Manchesterem United 1:3.
12 kwietnia
podpisano akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW).
premiera filmu Pogrzeb kartofla.
16 kwietnia – ruszyła pierwsza sesja Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW).
3 maja – obchody 200-lecia Konstytucji 3 maja.
7 maja – otwarto Instytut Cervantesa w Warszawie.
10 maja – Sejm uchwalił ordynacje wyborcze do Sejmu i Senatu.
16 maja
Narodowy Bank Polski ustalił nowy, średni kurs dolara na 11 tys. zł.
rozpoczęła funkcjonowanie Straż Graniczna.
20 maja – ogłoszenie stanu zagrożenia ekologicznego w Warszawie i województwie stołecznym w związku ze strajkiem MPO.
22 maja – ogólnokrajowa akcja protestacyjna „Solidarności” przeciwko polityce gospodarczej rządu.
23 maja – Sejm przyjął ustawę o związkach zawodowych.
31 maja – rozpoczęcie działalności Studia Filmowego Telewizji Polskiej w Łęgu w Krakowie.
1-9 czerwca – z czwartą pielgrzymką przybył do Polski Jan Paweł II.
7 czerwca – na początku mszy świętej, którą tego dnia sprawował w Płocku Jan Paweł II, znakiem krzyża zostało zainaugurowane i rozpoczęło ewangelizacyjną działalność Radio Diecezji Płockiej, dziś Katolickie Radio Płock. Pierwsza katolicka rozgłośnia w Polsce.
10 czerwca
prezydent Lech Wałęsa odmówił podpisania ustawy o ordynacji wyborczej; początki sporu z Sejmem.
premiera Poloneza Caro.
26 czerwca – w Mławie rozpoczęły się antyromskie zamieszki.
28 czerwca
kolejne veto prezydenta dla ordynacji wyborczej.
rozwiązana została Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.
29 czerwca – zaprzestano produkcji Fiata 125p.
1 lipca – rozwiązanie Układu Warszawskiego
5 lipca – Sejm wprowadził ustawę o powszechnym podatku dochodowym od osób fizycznych.
18 lipca – ujawniono aferę FOZZ.
22 lipca – w gmachu byłego Komitetu Centralnego PZPR otwarto Giełdę Papierów Wartościowych.
31 lipca
w produkcji pojawił się nowy Polonez Caro.
właściciele spółki Art-B Bogusław Bagsik i Andrzej Gąsiorowski uciekli do Izraela.
8 sierpnia – w trakcie prac remontowych zawalił się maszt radiowy w Gąbinie-Konstantynowie.
10 sierpnia
powstała katolicka rozgłośnia radiowa – Radio Fiat.
w Częstochowie rozpoczęły się IV Światowe Dni Młodzieży.
13 sierpnia – w Krakowie papież Jan Paweł II rozpoczął drugą część swojej czwartej pielgrzymki do ojczyzny.
14 sierpnia – na wieżach archikatedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu zamontowano dwa 17-tonowe hełmy.
16 sierpnia – zakończyła się czwarta pielgrzymka Jana Pawła II do Polski.
17 sierpnia – wysłanie pierwszego e-maila w Polsce. Nadawcą był Rafał Pietrak, a odbiorcą Duńczyk, Jan Sorensen, szef Ośrodka Komputerowego Uniwersytetu Kopenhaskiego. To symboliczna data narodzin polskiego internetu.
26 sierpnia – rząd Polski wyraził gotowość nawiązania stosunków międzypaństwowych z Litwą, Łotwą i Estonią.
28-29 sierpnia – odbyło się pierwsze spotkanie ministrów spraw zagranicznych Trójkąta Weimarskiego (Polska, Francja i Niemcy).
2 września – na antenie TVP2 ukazało się premierowe wydanie programu informacyjnego Panorama.
5 września – Polska i Litwa wznowiły stosunki dyplomatyczne.
14 września – zamknięcie Wrocławskiej Kolei Dojazdowej.
20 września – Gdańsk: powstał Związek Miast Bałtyckich.
23 września – Poznań: odbył się pierwszy polski koncert zespołu Deep Purple.
25 września – odbyło się ostatnie losowanie gry liczbowej Super Lotek.
26 września – został przedstawiony Sejmowi tzw. Raport Rokity przygotowany przez sejmową komisję badającą zbrodnie popełnione przez funkcjonariuszy MSW w okresie stanu wojennego.
27 września – odbyła się premiera filmu Trzy dni bez wyroku.
3 października – wizyta premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher.
5-6 października – Podpisanie na Wawelu tzw. deklaracji krakowskiej przez prezydentów Polski, Czechosłowacji i Węgier.
11 października
podpisanie polsko-włoskiego traktatu o przyjaźni i współpracy.
premiera filmu Kroll.
16 października
zgodnie z umową międzyrządową powstała Fundacja "Polsko-Niemieckie Pojednanie".
uchwalono ustawę o ochronie przyrody.
24 października – ukazał się pierwszy numer dziennika Super Express.
25 października – premiera filmu V.I.P.
27 października – przeprowadzono pierwsze po II wojnie światowej w pełni demokratyczne wybory do Sejmu i Senatu.
28 października – odbyła się premiera filmu Dziecko szczęścia.
8 listopada – VI Kongres Bractw Kurkowych RP.
17 listopada – Jan Paweł II ogłosił świętym karmelitę bosego Józefa Kalinowskiego (w zakonie ojca Rafała od św. Józefa).
22 listopada – podpisano Układ europejski o ustanowieniu stowarzyszenia między RP a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi.
25 listopada – pierwsze posiedzenie Sejmu I kadencji.
25-26 listopada – marszałkami Sejmu i Senatu zostali Wiesław Chrzanowski ze Zjednoczenia Chrześcijańskiego i August Chełkowski z NSZZ „Solidarność”.
26 listopada – Polska została przyjęta do Rady Europy.
30 listopada – premiera filmu Zakład.
2 grudnia – Polska, jako pierwsze państwo na świecie, uznała oficjalnie niepodległość Ukrainy.
6 grudnia – Sejm powołał Jana Olszewskiego na urząd premiera.
9 grudnia – Radio Maryja rozpoczyna nadawanie programu.
11 grudnia – pożar sali koncertowej i biblioteki Filharmonii Krakowskiej.
13 grudnia – odbyła się premiera filmu Rozmowy kontrolowane.
15 grudnia – Polskie Radio nadało pierwszą audycję w języku białoruskim.
16 grudnia
zawarto Układ Stowarzyszeniowy między Polską a Wspólnotami Europejskimi.
polska premiera Fiata Cinquecento w Warszawie.
18 grudnia – Polska i RPA nawiązały stosunki dyplomatyczne.
20 grudnia – Polska przyłączona do Internetu.
23 grudnia – Sejm powołał rząd Jana Olszewskiego.
27 grudnia
Polska uznała niepodległość: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Federacji Rosyjskiej, Kazachstanu, Kirgistanu, Mołdawii, Tadżykistanu i Turkmenistanu.
wolnomularstwo: Wielka Loża Narodowa Polski została obudzona przy pomocy Wielkiego Wschodu Włoch.
700-lecie lokacji miasta Grudziądza.
Największa w powojennej historii liczba zgonów Polaków (405,7 tys. osób).
Wydarzenia na świecie
1 stycznia – Luksemburg objął prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
11-13 stycznia – w wyniku ataku Armii Radzieckiej na Litwinów oblegających wieżę telewizyjną w Wilnie zginęło 14 osób, a ok. 400 zostało rannych.
15 stycznia – minął termin ultimatum postawionego przez ONZ Irakowi, wzywające go do wycofania wojsk z Kuwejtu. Dało to międzynarodowej koalicji podstawę do rozpoczęcia operacji Pustynna Burza.
17 stycznia
wojska sprzymierzone rozpoczęły operację „Pustynna burza” w celu wyzwolenia Kuwejtu spod okupacji irackiej.
Irak wystrzelił osiem pocisków rakietowych „Scud” w kierunku terytorium Izraela.
po śmierci Olafa V nowym królem Norwegii został Harald V.
19 stycznia – 15 mieszkańców Tel Avivu zostało rannych w czasie ataku irackich „Scud-ów”.
20 stycznia – OMON zaatakował i zajął łotewskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, zabijając 5 osób i raniąc 10.
22 stycznia – trzy irackie pociski rakietowe „Scud” i jeden pocisk „Patriot” uderzyły w izraelskie osiedle Ramat Gan raniąc 96 mieszkańców. Trzy starsze osoby zmarły na atak serca.
9 lutego – na Litwie odbyło się referendum niepodległościowe.
11 lutego – w Hadze utworzono Organizację Narodów i Ludów Niereprezentowanych.
13 lutego – I wojna w Zatoce Perskiej: amerykańskie bomby trafiły w schron przeciwlotniczy w Bagdadzie, w którym znajdowało się 1500 cywili, zabijając znaczną część z nich.
20 lutego – Tirana: wielotysięczny tłum obalił pomnik komunistycznego dyktatora Envera Hodży.
24 lutego – I wojna w Zatoce Perskiej: wojska koalicji antyirackiej rozpoczęły ofensywę lądową.
25 lutego
I wojna w Zatoce Perskiej: kilka irackich pocisków rakietowych „Scud” trafiło w amerykańskie koszary wojskowe w Dhahran (Arabia Saudyjska) zabijając 29 i raniąc 99 amerykańskich żołnierzy (był to największy, pojedynczy atak przeciwko siłom zbrojnym USA).
Na szczycie w Budapeszcie podjęto decyzję o rozwiązaniu struktur wojskowych Układu Warszawskiego.
26 lutego – prezydent Iraku Saddam Husajn ogłosił decyzję o wycofaniu wojsk irackich z Kuwejtu.
28 lutego – Kuwejt wyzwolony spod okupacji irackiej.
3 marca
obywatele Estonii i Łotwy opowiedzieli się w referendach za niepodległością od ZSRR.
w katastrofie Boeinga 737 w Colorado Springs zginęło 25 osób.
Los Angeles: policjanci brutalnie pobili czarnoskórego Rodneya Kinga.
15 marca – USA i Albania nawiązały stosunki dyplomatyczne.
17 marca – Referendum w ZSRR – 76,4% głosujących opowiedziało się za na utrzymaniem ZSRR jako „federacji suwerennych i równoprawnych republik”.
20 marca – po remisie 2:2 w Genui z Sampdorią, Legia Warszawa awansowała do półfinału Pucharu Zdobywców Pucharów.
26 marca – utworzono południowoamerykańską strefę wolnego handlu Mercosur.
31 marca
w Moskwie rozwiązano wojskowe struktury byłego Układu Warszawskiego.
Gruzini opowiedzieli się w referendum za niepodległością.
Serbowie zajęli budynek dyrekcji Parku Narodowego Jezior Plitwickich. Był to początek konfliktu między Chorwacją i Serbią, wchodzącymi w skład Jugosławii.
w Albanii odbyły się pierwsze po II wojnie światowej wielopartyjne wybory.
5 kwietnia – na pokładzie promu Atlantis został wyniesiony na orbitę teleskop kosmiczny Comptona.
9 kwietnia – Gruzja po raz drugi ogłosiła niepodległość (od ZSRR).
10 kwietnia
140 osób zginęło w pożarze promu pasażerskiego Moby Prince, który wybuchł po zderzeniu z tankowcem, we włoskim porcie Livorno.
zakończono produkcję Wartburga.
15 kwietnia – w Pjongjangu wznowiono komunikację tramwajową zlikwidowaną 40 lat wcześniej w wyniku zniszczeń w wojnie koreańskiej.
16 kwietnia – Škoda Auto została kupiona przez Volkswagena.
21 kwietnia – Klub Paryski zredukował o 50% polski dług zagraniczny.
23 kwietnia – projekt nowego traktatu związkowego tzw. „proces nowo-ogariowski” zapowiada przekształcenie ZSRR w nowe państwo konfederacyjne o nazwie „Związek Suwerennych Republik” (9 republik ZSRR zainteresowanych nową organizacją: Rosyjska FSRR, Ukraińska SRR, Białoruska SRR, Uzbecka SRR, Kazachska SRR, Azerbejdżańska SRR, Kirgiska SRR, Tadżycka SRR, Turkmeńska SRR)
26 kwietnia – otwarto pierwszą linię metra w Jekaterynburgu.
29 kwietnia – cyklon Gorky zabił w Bangladeszu 138 tys. osób.
30 kwietnia
Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło konwencję o prawach dziecka.
Zwickau: zakończono produkcję Trabanta.
1 maja – w stulecie encykliki Leona XIII Rerum Novarum papież Jan Paweł II wydał encyklikę Centesimus annus.
12 maja – wykonując postanowienia Układu o całkowitej likwidacji pocisków rakietowych pośredniego zasięgu w ZSRR zniszczono ostatnią rakietę SS-20.
15 maja – Édith Cresson jako pierwsza kobieta stanęła na czele francuskiego rządu.
16 maja
w Moskwie podpisano układ radziecko-chiński, regulujący spory terytorialne w okolicy Amuru.
Elżbieta II jako pierwszy brytyjski monarcha wygłosiła przemówienie w Kongresie USA.
17 maja – Tim Berners-Lee oficjalnie zaprezentował komitetowi C5 w CERN-ie sposób działania sieci WWW.
18 maja – Somaliland ogłosił niepodległość i niezależność od Republiki Somalii.
19 maja – obywatele Chorwacji opowiedzieli się w referendum za niepodległością od Jugosławii.
21 maja
obalony etiopski dyktator Mengystu Hajle Marjam uciekł do Zimbabwe.
w zamachu bombowym przeprowadzonym przez Tamilskich Tygrysów zginął indyjski premier Rajiv Gandhi.
24 maja
podczas ewakuacji etiopskich Żydów w trakcie Operacji Salamon, izraelski Jumbo Jet zabrał na pokład rekordowych 1 122 pasażerów.
premiera filmu Thelma i Louise.
26 maja
Zwiad Gamsachurdia został prezydentem Gruzji.
223 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 767 linii Lauda Air w Tajlandii.
27 maja – w azjatyckiej części Rosji utworzono Tunkiński Park Narodowy.
28 maja
Albania: założono Uniwersytet w Szkodrze.
Meles Zenawi został prezydentem Etiopii.
29 maja
Erytrea proklamowała niepodległość, odłączając się od Etiopii.
10 osób zginęło, a 44 zostały ranne w przeprowadzonym przez ETA zamachu bombowym na koszary hiszpańskiej gwardii cywilnej w mieście Vic.
31 maja – dokonano oblotu szwajcarskiego samolotu pasażersko-towarowego Pilatus PC-12.
12 czerwca
Borys Jelcyn wygrał wybory prezydenckie w Rosji.
Michael Jordan poprowadził drużynę Chicago Bulls do pierwszego mistrzostwa NBA.
15 czerwca – na Filipinach wybuchł wulkan Pinatubo, wyrzucając słup popiołów na wysokość 7 kilometrów.
17 czerwca – premier Jan Krzysztof Bielecki i kanclerz Helmut Kohl podpisali w Bonn polsko-niemiecki traktat o współpracy i dobrym sąsiedztwie.
20 czerwca – niemiecki Bundestag po długich debatach uchwalił przeniesienie stolicy z Bonn do Berlina.
21 czerwca – Saparmyrat Nyýazow został pierwszym prezydentem Turkmenistanu.
23 czerwca – narodził się Sonic the Hedgehog, jedna z najsłynniejszych postaci w świecie gier wideo.
25 czerwca – rządy państw Chorwacji i Słowenii ogłosiły niepodległość obydwu krajów.
27 czerwca – rozpoczęła się wojna dziesięciodniowa, Słowenia została zaatakowana przez Jugosławię.
28 czerwca – w Budapeszcie na 49. Konferencji Państw Członkowskich Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej został podpisany dokument o rozwiązaniu tej organizacji powstałej 25 stycznia 1949.
1 lipca
Holandia objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej
Doradczy Komitet Polityczny Układu Warszawskiego podpisał w Pradze protokół o rozwiązaniu układu zawartego 14 maja 1955.
3 lipca – odbyła się premiera filmu Terminator 2: Dzień sądu.
7 lipca – zakończyła się wojna dziesięciodniowa o niepodległość Słowenii.
10 lipca – Borys Jelcyn rozpoczął urzędowanie jako pierwszy prezydent Rosji.
11 lipca
261 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas DC-8 saudyjskiej Dżuddzie.
całkowite zaćmienie Słońca widoczne m.in. na Hawajach.
12 lipca – została uchwalona konstytucja Bułgarii.
17 lipca – przeprowadzono referendum w sprawie utrzymania Związku Radzieckiego.
31 lipca
w Moskwie prezydenci George H. W. Bush i Michaił Gorbaczow podpisali układ rozbrojeniowy START I.
siedmiu litewskich celników zginęło w ataku żołnierzy OMON-u na posterunek w Miednikach, na granicy z Białorusią.
6 sierpnia – sir Tim Berners-Lee opublikował w Usenecie szczegóły projektu o nazwie World Wide Web. Początek istnienia sieci WWW.
14 sierpnia – przyjęto konstytucję Laosu.
16 sierpnia
Jan Paweł II jako pierwszy papież przybył na Węgry.
w katastrofie Boeinga 737 w indyjskim mieście Imphal zginęło 69 osób.
19-21 sierpnia – nieudana próba puczu w ZSRR mającego na celu przywrócenie tam komunistycznych porządków sprzed pieriestrojki (Pucz moskiewski).
20 sierpnia – Estonia ogłosiła niepodległość, odłączając się od ZSRR.
21 sierpnia
załamał się komunistyczny pucz Janajewa w ZSRR. Michaił Gorbaczow powrócił na stanowisko prezydenta.
Łotwa ogłosiła niepodległość (od ZSRR).
24 sierpnia
Michaił Gorbaczow ustąpił ze stanowiska sekretarza generalnego KPZR.
Iwan Siłajew został ostatnim premierem ZSRR.
delegalizacja partii komunistycznej (KPZR) w ZSRR.
proklamowano niepodległość Ukrainy (od ZSRR).
25 sierpnia
proklamowanie niepodległości Białorusi.
w Tokio, Amerykanin Carl Lewis ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 9,86 s.
Michael Schumacher debiutuje w startach Formuły 1 na torze Circuit de Spa-Francorchamps w Belgii.
26 sierpnia – Linus Torvalds opublikował na grupie dyskusyjnej comp.os.minix informację o powstaniu nowego systemu operacyjnego – Linuksa.
27 sierpnia
Mołdawia proklamowała niepodległość (od ZSRR).
został zlikwidowany główny program informacyjny telewizji radzieckiej Wremia. Reaktywowano go 3 lata później w Telewizji Rosyjskiej.
28 sierpnia – w Rosji zakazano działalności KPZR, a majątek zasekwestrowano.
29 sierpnia – prezydent Kazachstanu Nursułtan Nazarbajew wydał dekret o zamknięciu poligonu atomowego w Semipałatyńsku.
30 sierpnia
Azerbejdżan i Tatarstan ogłosiły niepodległość od ZSRR.
w finale konkursu w skoku w dal podczas tokijskich mistrzostw świata w lekkoatletyce, Mike Powell ustanowił rekord świata uzyskując 8,95 m.
31 sierpnia – Kirgistan uzyskał niepodległość (od ZSRR).
1 września – Uzbekistan uzyskał niepodległość (od ZSRR).
2 września – Stany Zjednoczone uznały niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii.
6 września
ZSRR uznał niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii.
Leningrad został przemianowany na Sankt Petersburg.
około 100 osób zginęło w zderzeniu pociągów w Kongo.
weszło w życie zawieszenie broni między rządem marokańskim a Frontem Polisario.
8 września – Macedonia uzyskała niepodległość od Jugosławii.
9 września – Tadżykistan ogłosił deklarację niepodległości.
11 września – w Estonii wykonano ostatni wyrok śmierci.
17 września
Korea Północna, Korea Południowa, Litwa, Łotwa, Estonia, Wyspy Marshalla oraz Mikronezja stały się członkami ONZ.
została udostępniona pierwsza wersja jądra Linuxa.
19 września
w Alpach Ötztalskich na granicy austriacko-włoskiej znaleziono zamrożone ciało Ötziego.
przyjęto nową flagę i godło Białorusi, nazwę kraju zmieniono na Republika Białorusi.
został reaktywowany Uniwersytet Narodowy "Akademia Kijowsko-Mohylańska".
20 września – powstała Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU).
21 września – Armenia zdecydowała w referendum o odłączeniu się od ZSRR.
23 września – Red Hot Chili Peppers wydali swój szósty studyjny album Blood Sugar Sex Magic.
24 września – ukazał się drugi album grupy Nirvana – Nevermind.
25 września – ONZ nałożyło embargo na kraje byłej Jugosławii.
28 września – założono Uniwersytet Ostrawski.
29 września – został obalony prezydent Haiti Jean-Bertrand Aristide.
4 października – w Madrycie podpisano protokół do Traktatu Antarktycznego o utworzeniu Szczególnie Chronionego Obszaru Antarktyki.
5 października – w katastrofie indonezyjskiego samolotu wojskowego C-130 Hercules pod Dżakartą zginęło 137 osób.
8 października
Milan Kučan został pierwszym prezydentem Słowenii.
parlament Chorwacji zerwał wszystkie konstytucyjne powiązania z Jugosławią.
10 października – Abdur Rahman Biswas został prezydentem Bangladeszu.
11 października – w Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej w bloku nr 2 doszło do wypadku: wybuchł pożar i nastąpiła eksplozja. Nie było ofiar ani wycieku substancji radioaktywnych, lecz dach bloku zawalił się.
13 października – pierwsze wolne wybory w Bułgarii.
15 października – pierwsza publikacja Linuxa przez Linusa Torvaldsa.
16 października
Lewon Ter-Petrosjan został pierwszym prezydentem Armenii.
doszło do masakry w barze Luby’s w teksańskim mieście Killeen. Szaleniec zastrzelił 23 osoby, ranił 20, a następnie popełnił samobójstwo.
18 października
ZSRR i Izrael nawiązały stosunki dyplomatyczne.
osiem byłych republik radzieckich podpisało Układ o Wspólnocie Gospodarczej.
Azerbejdżan ogłosił niepodległość (od ZSRR).
20 października – w burzy ogniowej na wzgórzach Oakland w Kalifornii zginęło 25 osób, straty wyniosły 1,5 mld dolarów.
23 października – w Paryżu podpisano porozumienie pokojowe kończące konflikt w Kambodży.
25 października – dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Airbus A340.
27 października
Turkmenistan ogłosił niepodległość (od ZSRR).
Dżochar Dudajew został wybrany prezydentem Czeczenii.
29 października – sonda Galileo przeleciała w odległości ok. 5 tys. km od planetoidy Gaspra.
2 listopada
prawosławie: Bartłomiej I został patriarchą Konstantynopola.
Frederick Chiluba został prezydentem Zambii.
5 listopada – Ki'ichi Miyazawa został premierem Japonii.
6 listopada
weszła w życie Konstytucja Litwy.
Kuwejt: ugaszono ostatni z 725 szybów naftowych, podpalonych przez wycofujące się wojska irackie.
7 listopada
koszykarz Magic Johnson poinformował, że jest nosicielem wirusa HIV i zakończył karierę sportową.
w katastrofie samolotu Jak-40 w rosyjskiej Machaczkale zginęło 51 osób.
8 listopada – Filip Dimitrow został premierem Bułgarii.
9 listopada – Dżochar Dudajew został pierwszym prezydentem Czeczeńskiej Republiki Iczkerii.
12 listopada – indonezyjska armia otworzyła ogień do studentów biorących udział w pogrzebie kolegi na cmentarzu Santa Cruz w Dili na Timorze; zginęło 270 osób, zaś 250 uznano za zaginione.
13 listopada – premiera filmu Przylądek strachu.
14 listopada – Kambodża: do kraju po 13 latach wygnania powrócił książę Norodom Sihanouk.
17 listopada – Jan Paweł II ogłosił świętym karmelitę bosego Józefa Kalinowskiego (w zakonie ojca Rafała od św. Józefa).
18 listopada
wojna w Chorwacji: Serbowie zdobyli Vukovar.
przyjęto flagę Uzbekistanu.
19 listopada – ukazał się album Achtung Baby grupy U2.
20 listopada – azerski helikopter MI-8 z 19 osobami na pokładzie, w tym członkami międzynarodowej misji pokojowej i dziennikarzami, został zestrzelony przez ormiańskich bojowników w prowincji Xocavənd w zachodnim Azerbejdżanie.
21 listopada
Egipcjanin Boutros Boutros-Ghali został wybrany na stanowisko sekretarza generalnego ONZ.
uchwalono nową konstytucję Rumunii.
24 listopada – rozpoczęła się misja STS-44 wahadłowca Atlantis.
26 listopada
na amerykańskim poligonie atomowym w Nevadzie przeprowadzono ostatni brytyjski próbny wybuch jądrowy.
ukazał sie album Dangerous Michaela Jacksona.
28 listopada – Osetia Południowa ogłosiła niepodległość (od Gruzji).
1 grudnia
obywatele Ukrainy opowiedzieli się w referendum za niepodległością; Leonid Krawczuk został wybrany na pierwszego prezydenta państwa.
Nursułtan Nazarbajew wygrał wybory prezydenckie w Kazachstanie.
4 grudnia
Boutros Boutros-Ghali został wybrany na sekretarza generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych.
amerykańskie linie lotnicze Pan Am ogłosiły bankructwo.
6-7 grudnia – powstanie Związku Miast Bałtyckich, pierwsze spotkanie w Lubece (Niemcy).
8 grudnia – przywódcy Rosji, Białorusi i Ukrainy – Borys Jelcyn, Stanisław Szuszkiewicz i Leonid Krawczuk – podpisali akt rozwiązujący ZSRR i powołujący Wspólnotę Niepodległych Państw.
9 grudnia – w Rzymie odbyła się prezentacja Fiata Cinquecento.
10 grudnia – władze Górskiego Karabachu przeprowadziły referendum, w którym przygniatająca większość mieszkańców opowiedziała się za niepodległością.
12 grudnia – stolicę Nigerii przeniesiono z Lagos do Abudży.
14 grudnia – wybuch włoskiego wulkanu Etna.
16 grudnia
podpisano układ o stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi a Polską, Czechosłowacją i Węgrami.
Kazachstan stał się niepodległy.
21 grudnia – powstała Wspólnota Niepodległych Państw.
25 grudnia – Michaił Gorbaczow zrezygnował ze stanowiska prezydenta ZSRR.
26 grudnia – rozwiązano Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
27 grudnia – zakończono produkcję ciągnika Władimirec T-25.
30 grudnia – powołano Międzypaństwowy Komitet Lotniczy (MAK), międzynarodową organizację utworzoną w celu badania przyczyn cywilnych wypadków lotniczych na terenie państw dawnego Związku Radzieckiego.
Dane statystyczne
Ludność świata: 5 367 185 126
Stopa bezrobocia w Polsce (koniec czerwca): 8,4%
Stopa bezrobocia w Polsce (koniec grudnia): 12,2%
Stopa inflacji w Polsce: 70,3%
Urodzili się
4 stycznia – Pascal Bodmer, niemiecki skoczek narciarski
20 stycznia – Jacqueline Seifriedsberger, austriacka skoczkini narciarska
21 stycznia – Mateusz Mika, polski siatkarz, reprezentant Polski
5 lutego – Anna Sloan, szkocka curlerka
6 lutego – Anna Sidorowa, rosyjska curlerka
10 lutego – Florian Schabereiter, austriacki skoczek narciarski
12 lutego – Jean-Marc Doussain, francuski rugbysta
13 lutego – Marinus Kraus, niemiecki skoczek narciarski
16 lutego
Aleksandra Burbon-Parmeńska, córka w. ks. Luksemburga, Henryka
Sami Niemi, fiński skoczek narciarski
Sergio Canales, hiszpański piłkarz
17 lutego – Bonnie Wright, brytyjska aktorka
26 lutego – Piotr Hain, polski siatkarz
5 marca – Michael Hayböck, austriacki skoczek narciarski
8 marca
Krzysztof Miętus, polski skoczek narciarski
Urban Zamernik, chorwacki skoczek narciarski
11 marca
Krzysztof Królak, polski aktor głosowy
Miłosz Hebda, polski siatkarz
Dienis Simplikiewicz, rosyjski rugbysta
14 marca – Mateusz Możdżeń, polski piłkarz
20 marca – Michał Kucharczyk, polski piłkarz
4 kwietnia – Jamie Lynn Spears, amerykańska aktorka dziecięca i piosenkarka, młodsza siostra Britney Spears
5 kwietnia – Wojciech Ferens, polski siatkarz
10 kwietnia – Sergiusz Żymełka, polski aktor
11 kwietnia – Thiago Alcántara, brazylijski piłkarz
27 kwietnia – Marco Grigoli, szwajcarski skoczek narciarski
13 maja – Anders Fannemel, norweski skoczek narciarski
23 maja – Lena Meyer-Landrut, niemiecka wokalistka pop
29 maja – Oskar Eriksson, szwedzki curler
9 czerwca – Maciej Kot, polski skoczek narciarski
11 czerwca – Junshiro Kobayashi, japoński skoczek narciarski i kombinator norweski
18 czerwca – Willa Holland, amerykańska aktorka
5 lipca – Jason Dolley, amerykański aktor
9 lipca- Mitchel Musso, amerykański aktor i piosenkarz.
13 lipca – MacKenzie Boyd-Clowes, kanadyjski skoczek narciarski
14 sierpnia – Richard Freitag, niemiecki skoczek narciarski
19 września – Alexandre Mabboux, francuski skoczek narciarski
23 września – Trevor Morrice, kanadyjski skoczek narciarski
6 października - Roshon Fegan, amerykański aktor, tancerz, piosenkarz, raper i muzyk
6 listopada – Pax Baldwin, brytyjski aktor
9 listopada – Čestmír Kožíšek, czeski skoczek narciarski
15 grudnia – Karolina Sawka, polska aktorka
27 grudnia – Jimi Blue Ochsenknecht, niemiecki aktor i piosenkarz
31 grudnia
Camila Giorgi, włoska tenisistka
Bojana Jovanovski, serbska tenisistka
Zmarli
4 stycznia – Stefan Żółkiewski, krytyk i teoretyk literatury (ur. 1911)
17 stycznia – Olaf V, król Norwegii (ur. 1903)
30 stycznia – John Bardeen, fizyk amerykański, współtwórca tranzystorów (ur. 1908)
31 stycznia – Mieczysław Voit, polski aktor (ur. 1928)
20 lutego – Margot Fonteyn (właśc. Fontes), tancerka brytyjska, gwiazda Sadler's Wells Ballet i Covent Garden (ur. 1919)
2 marca – Serge Gainsbourg, właśc. Lucien Ginsbluy, francuski kompozytor, aktor i pisarz (ur. 1928)
12 marca
Ragnar Granit – fiński naukowiec, noblista (ur. 1900)
William Heinesen – farerski pisarz, kompozytor, malarz i poeta (ur. 1900)
15 marca – Stanisław Lorentz, historyk sztuki (ur. 1899)
20 marca – Jan Alfred Szczepański, polski literat, publicysta, taternik i alpinista (ur. 1902)
24 marca – John Kerr, australijski prawnik, polityk, gubernator generalny Australii (ur. 1914)
25 marca – Marcel Lefebvre, francuski arcybiskup, schizmatyk (ur. 1905)
26 marca – Lechosław Marszałek, polski reżyser filmów animowanych (ur. 1922)
1 kwietnia
Mieczysław Czernik – łódzki matematyk, astronom, filatelista, historyk poczty, popularyzator historii (ur. 1933)
Martha Graham – amerykańska tancerka, choreograf i pedagog (ur. 1894)
3 kwietnia
Graham Greene, angielski powieściopisarz (ur. 1904)
Charles Goren, amerykański brydżysta (ur. 1901)
4 kwietnia – Max Frisch, pisarz szwajcarski (ur. 1911)
5 kwietnia – Jiři Mucha, prozaik czeski (ur. 1915)
8 kwietnia – Dead (właściwie Per Yngve Ohlin), szwedzki wokalista metalowy (ur. 1969)
16 kwietnia – David Lean, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1908)
17 kwietnia – Feliks Burdecki, polski pisarz science fiction, popularyzator nauki, redaktor i publicysta (ur. 1904)
27 kwietnia – Elżbieta Szemplińska-Sobolewska, polska poetka i pisarka (ur. 1909)
29 kwietnia – Claude Gallimard, wydawca francuski (ur. 1914)
2 maja – Tadeusz Ruebenbauer, polski genetyk, hodowca roślin (ur. 1909)
3 maja – Jerzy Kosiński, amerykański pisarz pochodzenia polskiego (samobójstwo) (ur. 1933)
8 maja – Rudolf Serkin, pianista amerykański pochodzenia austriackiego (ur. 1903)
13 maja – Juliusz Stroynowski, polski historyk, socjolog, publicysta, od 1969 roku na emigracji (ur. 1919)
22 maja – Derrick Henry Lehmer, amerykański matematyk (ur. 1905)
23 maja – Wilhelm Kempff, pianista niemiecki (ur. 1895)
27 maja – Eric Heffer, brytyjski polityk laburzystowski (ur. 1922)
3 czerwca – Katia i Maurice Krafft, francuscy wulkanolodzy, zginęli podczas erupcji wulkanu Unzen
6 czerwca – Stan Getz, jazzman amerykański (ur. 1927)
13 czerwca – Karl Bielig, niemiecki polityk (ur. 1898)
14 czerwca – Peggy Ashcroft, aktorka brytyjska (ur. 1907)
26 czerwca – Henri Lefebvre, filozof francuski (ur. 1901)
1 lipca – Michael Landon, amerykański aktor („Domek na Prerii”) (ur. 1936)
10 lipca – Włodzimierz Słobodnik, polski poeta, tłumacz literatury francuskiej, rosyjskiej i radzieckiej, satyryk, autor książek dla młodzieży (ur. 1900)
24 lipca – Isaac Bashevis Singer, amerykański pisarz urodzony w Polsce pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla (ur. 1902)
7 sierpnia – Kalina Jędrusik, polska aktorka i piosenkarka (ur. 1930)
10 sierpnia – Tadeusz Nowak, polski poeta i prozaik (ur. 1930)
19 sierpnia – Izydor Zaczykiewicz, polski pisarz (ur. 1900)
3 września – Frank Capra – amerykański reżyser filmowy (ur. 1897)
10 września – Jan Józef Lipski – polski krytyk literacki i działacz polityczny (ur. 1926)
14 września – Mieczysław Czechowicz, polski aktor (ur. 1930)
24 września – Theodor Seuss Geisel, znany również jako Dr Seuss – amerykański autor książek dla dzieci (ur. 1904)
26 września – Jerzy Afanasjew, polski pisarz, poeta i reżyser (ur. 1932)
27 września – Stefan Kisielewski („Kisiel”) – kompozytor, powieściopisarz, publicysta (ur. 1911)
28 września – Miles Davis, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1926)
7 października – Walerian Pańko, poseł na Sejm X kadencji, prezes NIK.
10 października – Andrzej Zaucha, polski aktor i piosenkarz (ur. 1949)
17 października – Ernesto Cofiño, gwatemalski lekarz pediatra, Sługa Boży Kościoła katolickiego (ur. 1899)
19 października – ksiądz Jan Zieja (ur. 1897)
24 października – Gene Roddenberry twórca serialu Star Trek, pomysłodawca Andromedy oraz Ziemi-Ostatnie starcie (ur. 1921)
27 października – Andrzej Panufnik, polski kompozytor i dyrygent (ur. 1914)
3 listopada – Roman Wilhelmi, polski aktor filmowy i teatralny (ur. 1936)
5 listopada – Robert Ian Maxwell, wydawca brytyjski (ur. 1923)
9 listopada – Yves Montand – francuski aktor filmowy i piosenkarz (ur. 1921)
10 listopada – Mirosław Romanowski – kanadyjski matematyk i metrolog polskiego pochodzenia (ur. 1901)
13 listopada – Henryk Borowski – polski aktor (ur. 1910)
18 listopada – Gustáv Husák – były prezydent Czechosłowacji (ur. 1913)
23 listopada – Klaus Kinski, niemiecki aktor (ur. 1926)
24 listopada
Freddie Mercury – muzyk, wokalista zespołu Queen, zmarł na AIDS (ur. 1946)
Eric Carr – muzyk, perkusista zespołu KISS (ur. 1950)
10 grudnia – Greta Kempton, amerykańska artystka (ur. 1901)
11 grudnia – Adam Ochocki, polski dziennikarz prasowy, pisarz, satyryk i autor scenariuszy do filmów animowanych (ur. 1913)
14 grudnia – Maria Jurkowska, dziennikarka, propagatorka bluesa i jazzu w Polskim Radiu (ur. 1938)
15 grudnia – Wasilij Zajcew, radziecki snajper z czasów II wojny światowej (ur. 1915)
Zdarzenia astronomiczne
15 stycznia – obrączkowe zaćmienie Słońca
11 lipca – całkowite zaćmienie Słońca
21 grudnia – zaćmienie Księżyca
Nagrody Nobla
z fizyki – Pierre-Gilles de Gennes
z chemii – Richard Ernst
z medycyny – Erwin Neher, Bert Sakmann
z literatury – Nadine Gordimer
nagroda pokojowa – Aung San Suu Kyi
z ekonomii – Ronald Coase
Rok 1991 w dawnych fikcyjnych wizjach przyszłości
W roku tym toczy się akcja filmu Podbój Planety Małp nakręconego 20 lat wcześniej. Mikronezja, Sfederowane Stany Mikronezji (Micronesia) – państwo na Oceanie Spokojnym obejmujące większą część wysp Mikronezji, często używana jest dla tego kraju nazwa Federacja Mikronezji, lecz jest ona błędna. Literacka Nagroda Nobla uważana jest za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodą literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895, jest przyznawana od 1901.
Akcja serialu Jettoman toczy się w 1991 roku, mimo że oficjalnie jest to rok 199X.
Zobacz też
Historia informatyki/1991
64. ceremonia wręczenia Oscarów
1991 w filmie
1991 w muzyce
1991 w literaturze
Święta ruchome
Tłusty czwartek: 7 lutego
Ostatki: 12 lutego
Popielec: 13 lutego
Niedziela Palmowa: 24 marca
Wielki Czwartek: 28 marca
Wielki Piątek: 29 marca
Wielka Sobota: 30 marca
Wielkanoc: 31 marca
Poniedziałek wielkanocny: 1 kwietnia
Wniebowstąpienie: 9 maja
Zesłanie Ducha Świętego: 19 maja
Boże Ciało: 30 maja
Przypisy
Boeing 747 – – ustępując Airbusowi A380 i An-225 jest jednym z największych samolotów odrzutowych na świecie, mogącym zabrać na pokład, w zależności od wersji i konfiguracji, od 366 do 568 pasażerów. Istnieją także wersje towarowe ( ang.: cargo), nie zabierające pasażerów, oraz wersje pół-pasażerskie zabierające duży ładunek i 220 pasażerów. Jest to samolot czterosilnikowy (który jest certyfikowany do lotu na tylko trzech, w razie awarii), a jego cechą charakterystyczną jest "garb", w którym mieści się górny pokład samolotu. Margot Fonteyn (ur. 18 maja 1919 w Reigate, zm. 21 lutego 1991 w Panamie) – brytyjska baletnica, tancerka, primabalerina. Urodziła się w Reigate w 1919 roku jako Margaret Hookham. W roku 1934 dołączyła do Vic-Wells Ballet.
Czy wiesz że...? beta
Uniwersytet Kopenhaski ( duń. Københavns Universitet) – największy i najstarszy uniwersytet oraz placówka badawcza w Kopenhadze. Jedna z najlepszych uczelni w Europie, należy także do IARU.
Poniższe tabele przedstawiają wszystkie wypadki i katastrofy lotnicze, w których wzięły udział samoloty pasażerskie należące do linii lotniczych (wg lat).
Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie” (FPNP) – fundacja powstała w 1991 wyniku porozumienia zawartego pomiędzy rządem Polski i Niemiec. Jest organizacją non-profit, działa na rzecz ofiar prześladowań nazistowskich i polsko-niemieckiego dialogu. Prowadzi działalność społeczną, humanitarną i edukacyjną.
|