1994 - Polski Serwis Naukowy

Wydarzenia w Polsce

7 stycznia – prof. Zbigniew Religa został przewodniczącym Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform.

25 stycznia – akcje Banku Śląskiego po raz pierwszy notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych; cena transakcyjna była 13,5 razy wyższa od ceny emisyjnej; wybuchł skandal.

12 lutego – weszła w życie umowa o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi.

17 lutego

otwarto Planetarium im. Władysława Dziewulskiego w Toruniu.

premiera filmu Jańcio Wodnik.

25 lutego – Starzyny: w wyniku zderzenia pociągów pasażerskich zginęła jedna osoba, a 7 zostało rannych.

10 marca – utworzono Uniwersytet Opolski.

25 marca – Sejm uchwalił ustawę zmieniającą ustrój m. st. Warszawy – powstała gmina Warszawa-Centrum podzielona na 7 dzielnic oraz 10 gmin obrzeżnych.

5 kwietnia – premiera filmu Psy 2. Ostatnia krew.

8 kwietnia – Rząd RP złożył formalny wniosek o przyjęcie Polski do Unii Europejskiej.

11 kwietnia – na Giełdzie Papierów Wartościowych miał miejsce „czarny poniedziałek”.

23 kwietnia – z połączenia Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego powstała Unia Wolności.

26 kwietnia – Polska i Litwa podpisały układ o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy.

30 kwietnia – debiut Polski na festiwalu Eurowizji w Dublinie. Polskę reprezentowała Edyta Górniak z piosenką To nie ja, zajmując 2. miejsce.

Maj – ogłoszenie upadłości Zakładów Celulozowo-Papierniczych im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku, przyczyną była zmiana ustroju politycznego.

2 maja – katastrofa drogowa autobusu PKS niedaleko Gdańska Kokoszek, w jej wyniku zginęły 34 osoby.

3 maja – premiera filmu Zawrócony.

4 maja – na antenie TVP1 ukazało się premierowe wydanie programu rozrywkowego Śmiechu warte.

5 maja

otwarto Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie.

przedstawiciel władz ukraińskich przekazał stronie polskiej tzw. Ukraińską Listę Katyńską.

7 maja – premiery filmów Komedia małżeńska i Śmierć jak kromka chleba.

1 czerwca – pierwszy raz zebrał się Sejm Dzieci i Młodzieży.

6 czerwca – wyemitowano premierowe wydanie teleturnieju Jeden z dziesięciu.

19 czerwca – wybory do rad gmin („wybory samorządowe”); frekwencja 33,8 proc.

24 czerwca – uchwalono Ustawę o własności lokali.

1 lipca – Drobin i Osiek odzyskały prawa miejskie.

6 lipca – prezydent USA Bill Clinton rozpoczął dwudniową wizytę w Polsce.

7 lipca – uchwalono ustawę Prawo budowlane.

21 lipca – utworzono Sulejowski Park Krajobrazowy

24 lipca – na zamku w Golubiu-Dobrzyniu zakończył się osiemnasty Międzynarodowy Turniej Rycerski. Główne trofeum turnieju „Złoty Miecz” zdobył Włoch Angelo Magniani z Arezzo. Drużynowo również zwyciężyli Włosi.

27 lipca – w Babich Dołach utworzono Brygadę Lotnictwa Marynarki Wojennej (pierwszym dowódcą został kmdr dypl. pil. Zbigniew Smolarek).

30 lipca – w Chorzowie umiera charyzmatyczny wokalista zespołu Dżem, Ryszard Riedel.

11 sierpnia – 4 osoby zginęły w katastrofie śmigłowca TOPR w Dolinie Olczyskiej.

19 sierpnia – została przyjęta Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego.

25 sierpnia – pod Warszawą spadł meteoryt Baszkówka.

26 sierpnia – utworzono Euroregion Tatry.

31 sierpnia – zamknięto wszystkie oddziały największej w Polsce Fabryki Celulozy i Papiernictwa.

1 września – na dworcu PKS w Krakowie został pozostawiony nieuzbrojony ładunek wybuchowy. Terrorysta, nazywający siebie „Gumisiem” zażądał 500 tysięcy marek okupu, grożąc podłożeniem ładunków bez ostrzeżenia.

5 września – w Polsce wyemitowano pierwszy odcinek „Mody na sukces”.

17 września – na antenie TVP2 wyemitowano premierowe wydanie Familiady.

29 września – uchwalono Ustawę o rachunkowości.

30 września – „obiad drawski”, czyli spotkanie kadry dowódczej WP z prezydentem Lechem Wałęsą w Drawsku Pomorskim, w wyniku którego Sejm zarzucił prezydentowi działania „naruszające zasadę apolityczności wojska”.

3 października – Rada Ministrów podjęła decyzję o wysłaniu kontyngentu wojskowego na Haiti.

10 października – Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie została przyjęta do Światowej Federacji Giełd.

11 października – w trakcie promocji swej książki we Wrocławiu gen. Wojciech Jaruzelski został uderzony kamieniem w głowę.

13 października – Wodzisław Śląski: powstała lokalna rozgłośnia Radio 90 FM.

26 października – Karolina Lanckorońska ofiarowała 37 obrazów ze swoich zbiorów Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, wśród nich dwa dzieła Rembrandta. Przekazała także wiele obrazów i rysunków Zamkowi na Wawelu, Bibliotece Jagiellońskiej, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowemu w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

1 listopada – premier Rosji Wiktor Czernomyrdin odwołał wizytę w Polsce, uzasadniając to incydentem z rosyjskimi podróżnymi na Dworcu Centralnym w Warszawie.

6 listopada – została utworzona Liga Halowa Piłki Nożnej Pięcioosobowej.

21 listopada – denominacja złotego: na konferencji prasowej w NBP odbyła się oficjalna prezentacja nowych wzorów monet i banknotów.

24 listopada

w wyniku podpalenia w trakcie koncertu Golden Life spłonęła hala stoczni w Gdańsku, 7 osób zginęło, a kilkaset zostało poparzonych.

Rada Ministrów wydała rozporządzenie o utworzeniu Magurskiego Parku Narodowego.

w swoim gabinecie został zastrzelony dyrektor KWK „Staszic” w Katowicach.

30 listopada – w Krakowie otwarto Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia

Grecja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.

weszło w życie porozumienie NAFTA, w efekcie w meksykańskim stanie Chiapas wybuchło krwawe powstanie.

Zapatystowska Armia Wyzwolenia Narodowego rozpoczyna powstanie w Chiapas.

10 stycznia – podczas szczytu NATO w Brukseli został przyjęty program Partnerstwo dla Pokoju.

14 stycznia – USA, Rosja i Ukraina zawarły porozumienie w sprawie likwidacji dawnej sowieckiej broni atomowej na Ukrainie.

17 stycznia – trzęsienie ziemi w Northride (zespół miejski Los Angeles) w USA – 61 osób zginęło, a ponad 9000 doznało obrażeń ciała.

3 lutego – Stany Zjednoczone zniosły embargo handlowe na Wietnam.

12 lutego – z Galerii Narodowej w Oslo skradziono ekspresjonistyczny obraz Krzyk autorstwa Edvarda Muncha.

14 lutego – stracony został Andriej Czikatiło, seryjny morderca i kanibal.

24 lutego – w Stanach Zjednoczonych za współpracę z radzieckim/rosyjskim (KGB/SWR) wywiadem aresztowano Aldricha Amesa, funkcjonariusza Centralnej Agencji Wywiadowczej – CIA.

25 lutego – żydowski osadnik Baruch Goldstein otworzył ogień do modlących się w Grocie Praojców w Hebronie Palestyńczyków, zabijając 29 osób.

1 marca – Gruzja została formalnym członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw.

6 marca – w narodowym referendum Mołdawianie odrzucili propozycję ewentualnego zjednoczenia z Rumunią.

9 marca – premiera filmu Cztery wesela i pogrzeb.

11 marca – Klub Londyński zredukował 13 miliardów dolarów polskiego długu z czasów Edwarda Gierka.

17 marca

Icchak Rabin jako pierwszy premier Izraela został przyjęty na audiencji przez Jana Pawła II.

Fin Toni Nieminen na skoczni w Planicy po raz pierwszy przekroczył granicę 200 m.

19 marca – 14 osób zginęło, 42 zostały ranne w wybuchu bomby w metrze w Baku.

23 marca

75 osób zginęło w katastrofie rosyjskiego Airbusa A310 na Syberii.

Luis Donaldo Colosio, kandydat na prezydenta z ramienia meksykańskiej partii rządzącej PRI, został zamordowany podczas kampanii w Tijuanie.

29 marca

Serbowie i Chorwaci podpisali zawieszenie ognia.

został zawarty kompromis z Janiny, dotyczący sposobu głosowania w Radzie Unii Europejskiej po rozszerzeniu Unii w 1995 roku.

6 kwietnia

w Rwandzie rozpoczęła się krwawa wojna domowa między plemionami Hutu i Tutsi.

5 osób zginęło w wybuchu samochodu-pułapki w izraelskiej Afuli.

8 kwietnia – otwarto most przyjaźni tajsko-laotańskiej na Mekongu.

14 kwietnia – 29 żołnierzy i cywilów zginęło w północnym Iraku wskutek omyłkowego ostrzelania dwóch własnych helikopterów UH-60 Black Hawk, przez amerykańskie myśliwce F-15.

15 kwietnia – w marokańskim Marrakeszu podpisano porozumienie o utworzeniu Światowej Organizacji Handlu (WTO).

26 kwietnia – Komaki, Japonia: 264 osoby zginęły w katastrofie tajwańskiego Airbusa A300.

27 kwietnia – odbyły się pierwsze wielorasowe wybory parlamentarne w RPA. Zwyciężył Afrykański Kongres Narodowy Nelsona Mandeli, uzyskując 62,65% głosów.

28 kwietnia – papież Jan Paweł II upadł w łazience doznając złamania kości udowej.

29 kwietnia – ogłoszono bankructwo światowego potentata branży komputerowej – Commodore International.

29 kwietnia – 1 maja – tragiczny Grand Prix San Marino Formuły 1, znany też jako „Czarny Weekend”.

30 kwietnia

austriacki kierowca F1 Roland Ratzenberger zginął w wypadku na torze Imola podczas kwalifikacji przed wyścigiem o Grand Prix San Marino.

utwór To nie ja w wykonaniu Edyty Górniak zajął drugie miejsce podczas Konkursu Piosenki Eurowizji w Dublinie.

1 maja – podczas wyścigu o Grand Prix San Marino na torze Imola zginął Brazylijczyk Ayrton Senna.

4 maja – premier Izraela Icchak Rabin i przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jaser Arafat podpisali w Kairze porozumienie o autonomii Strefy Gazy i Jerycha.

6 maja – otwarto Eurotunel o długości 50 km pomiędzy Anglią a Francją. Budowa trwała 7 lat i zaangażowane w nią było ponad 15 tysięcy osób.

10 maja – Nelson Mandela został pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA.

12 maja

Armenia i Azerbejdżan podpisały rozejm w konflikcie o Górski Karabach.

premiera filmu Trzy kolory. Czerwony.

21 maja – premiera filmu Spaleni słońcem.

23 maja – 270 pielgrzymów zostało zadeptanych w meczecie w Mekce, po wybuchu paniki w trakcie obrzędu ukamienowania szatana.

27 maja – Aleksander Sołżenicyn powrócił do Rosji.

30 maja – w Chorwacji kuna zastąpiła dinara chorwackiego.

2 czerwca – 29 osób zginęło w katastrofie wojskowego śmigłowca w Szkocji.

4 czerwca – w Hengelo, Etiopczyk Haile Gebrselassie ustanowił rekord świata w biegu na 5000 m wynikiem 12:56,96 s.

6 czerwca – Chiny: 160 osób zginęło w katastrofie samolotu Tu-154M.

12 czerwca – dokonano oblotu Boeinga 777.

15 czerwca

Izrael i Watykan nawiązały pełne stosunki dyplomatyczne.

premiera filmu animowanego Król Lew.

17 czerwca

w USA rozpoczęły się XV Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.

kalifornijska policja aresztowała po pościgu samochodowym O.J. Simpsona, podejrzanego o zabójstwo byłej żony i jej kochanka.

23 czerwca – rozpoczęła się francuska interwencja wojskowa we Rwandzie.

24 czerwca

podpisano porozumienie o współpracy i partnerstwie między Rosją a Unią Europejską.

USA: 4 osoby zginęły w katastrofie bombowca B-52 w bazie Fairchild.

27 czerwca – w ataku gazowym przeprowadzonym przez sektę Aum Shinrikyō w japońskim mieście Matsumoto zginęło 6 osób, kilkaset zostało okaleczonych.

1 lipca

Niemcy objęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.

Jaser Arafat powrócił do Strefy Gazy po 27 latach spędzonych na wygnaniu.

80 osób zginęło w katastrofie samolotu Fokker F28 w Mauretanii.

real brazylijski został po 52 latach ponownie walutą narodową Brazylii.

2 lipca – Andrés Escobar, kolumbijski piłkarz, po powrocie do ojczyzny z Mistrzostw Świata 1994, na których strzelił samobójczego gola, został zamordowany przez fanatycznego kibica.

6 lipca

premiera filmu Forrest Gump.

w Lozannie, Amerykanin Leroy Burrell ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 9,85 s.

10 lipca

Alaksandar Łukaszenka został prezydentem Białorusi.

premier Leonid Kuczma pokonał urzędującego prezydenta Leonida Krawczuka w drugiej turze wyborów prezydenckich na Ukrainie.

16 lipca – Jowisz został trafiony fragmentem komety Shoemaker-Levy 9.

17 lipca

minister obrony Niemiec Volker Rühe powiedział, że Polska może zostać przyjęta do NATO nawet wtedy, gdy będzie temu przeciwna Rosja.

reprezentacja Brazylii w piłce nożnej zdobyła po raz czwarty mistrzostwo świata pokonując w finale rozgrywanym w Los Angeles reprezentację Włoch.

18 lipca

Rada Bezpieczeństwa ONZ podjęła decyzję o przedłużeniu sankcji nałożonych na Irak w sierpniu 1990.

w Buenos Aires wyładowana materiałem wybuchowym furgonetka staranowała siedmiopiętrowy budynek i wybuchła. Zginęło 85 osób, a ponad 200 zostało rannych. O zamach podejrzewano terrorystów irańskich.

Rosanna Della Corte, 62-letnia Włoszka, urodziła zdrowego syna imieniem Riccardo. Była poddana sztucznemu zapłodnieniu spermą swego 63-letniego męża, Mauro, w klinice dr. Severina Antinori w Rzymie. W reakcji na to wydarzenie i po encyklice papieskiej Evangelium Vitae wprowadzono we włoskim prawie liczne zakazy, uniemożliwiające dalsze stosowanie podobnych procedur.

19 lipca

Leonid Kuczma został prezydentem Ukrainy.

Pasteur Bizimungu został prezydentem Rwandy.

20 lipca – Alaksandar Łukaszenka rozpoczął urzędować jako prezydent Białorusi.

22 lipca – w wyniku bezkrwawego przewrotu wojskowego w Gambii został obalony prezydent Dawda Jawara. Nowym prezydentem został płk Yahya Jammeh.

24 lipca – Hiszpan Miguel Induráin po raz czwarty z rzędu wygrał najbardziej prestiżowy wyścig kolarski zawodowców – Tour de France. Organizatorzy wypłacili uczestnikom 11,4 mln franków tytułem nagród i premii.

31 lipca – Ukrainiec Serhij Bubka ustanowił w Sestriere rekord świata na otwartym stadionie w skoku o tyczce (6,14 m).

8 sierpnia – otwarto pierwsze izraelsko-jordańskie przejście graniczne.

10 sierpnia – na lotnisku w Monachium niemiecka służba wywiadowcza BND zatrzymała wracającego z Moskwy Kolumbijczyka, przy którym znaleziono 363 gramy plutonu. Akcja okazała się prowokacją samego wywiadu, przeprowadzoną w celu udowodnienia nieszczelności rosyjskich arsenałów atomowych.

12 sierpnia – rozpoczął się festiwal Woodstock'94.

14 sierpnia – międzynarodowy terrorysta Ilich Ramírez Sánchez, znany jako „Carlos” i „Szakal”, został aresztowany w sudańskim Chartumie przez francuskich agentów i przewieziony do Paryża.

18 sierpnia – w Algierii doszło do trzęsienia ziemi, w wyniku którego zginęło 171 osób.

21 sierpnia – Ernesto Zedillo wygrał wybory prezydenckie w Meksyku.

22 sierpnia – Wim Kok został premierem Holandii.

23 sierpnia

Jeff Buckley wydał swoją jedyną studyjną płytę „Grace”, która później okazała się jednym z ważniejszych albumów lat 90.

w garażu jachtowym na szkockiej wyspie Jura Bill Drummond i Jimmy Cauty z grupy muzycznej KLF spalili banknoty w kwocie miliona funtów szterlingów, rejestrując zdarzenie na godzinnym filmie.

26 sierpnia – premiera filmu Urodzeni mordercy.

28 sierpnia – pierwszy pochód homoseksualistów w Japonii.

30 sierpnia – ukazał się debiutancki album grupy Oasis Definitely Maybe.

31 sierpnia

po 49 latach Armia Rosyjska opuściła terytorium Niemiec.

Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła zawieszenie broni.

8 września

ostatni żołnierze amerykańscy, francuscy i brytyjscy opuścili Berlin.

podczas podchodzenia do lądowania w Pittsburghu (Pensylwania) rozbił się Boeing 737 linii US Airways. Zginęły 132 osoby.

10 września – Jan Paweł II rozpoczął wizytę w Chorwacji.

18 września – wybuch wulkanu Tavurvur, na należącej do Papui-Nowej Gwinei wyspie Nowa Brytania, spowodował całkowite zasypanie popiołem miasta Rabaul, które odbudowano w innym miejscu.

19 września – wojska amerykańskie wylądowały na Haiti w celu nadzorowania przekazania władzy przez juntę legalnie wybranemu prezydentowi Jeanowi-Bertandowi Aristide.

20 września – weszło w życie zawieszenie broni w czasie wojny domowej w Tadżykistanie.

22 września

w katastrofie kolejowej w Angoli zginęło 350 osób.

odbyła się premiera serialu Przyjaciele w telewizji NBC.

27/28 września – katastrofa promu MS Estonia na morzu Bałtyckim, podczas której śmierć poniosło 852 osoby.

1 października

powstało World Wide Web Consortium, organizacja ustanawiająca standardy tworzenia stron www. Jego twórcą był Tim Berners-Lee.

Palau uzyskało niepodległość od USA.

5 października – 48 członków sekty Zakon Świątyni Słońca w Szwajcarii i 5 w Kanadzie popełniło zbiorowe samobójstwo.

12 października

w ramach projektu Spacewatch odkryto planetoidę 9885 Linux.

w katastrofie samolotu Fokker F28 w środkowym Iranie zginęło 66 osób.

14 października – odbyła się premiera filmu Pulp Fiction.

16 października – Finowie w referendum opowiedzieli się za przystąpieniem kraju do UE.

17 października – belgijski minister spraw zagranicznych Willy Claes został sekretarzem generalnym NATO.

19 października – w Izraelu na ulicy Dizengoff (Tel Awiw) w autobusie nr 5 należący do Hamasu zamachowiec samobójca odpalił 20-kilową bombę. Zginęło 19 Izraelczyków i jeden obywatel Holandii.

21 października – Seul: 32 osoby zginęły w wyniku zawalenia mostu Seongsu.

26 października – Jordania podpisała układ pokojowy z Izraelem.

29 października – Raúl González Blanco w wieku 17 lat i 4 miesięcy zadebiutował w barwach Realu Madryt w spotkaniu wyjazdowym z Realem Saragossa.

31 października

utworzono Park Narodowy Doliny Śmierci.

68 osób zginęło w katastrofie samolotu ATR 72 w stanie Indiana.

5 listopada – były prezydent Ronald Reagan poinformował w liście do narodu, że zdiagnozowano u niego chorobę Alzheimera.

6 listopada – Emomali Rahmon wygrał wybory prezydenckie w Tadżykistanie.

9 listopada – odkryto pierwiastek chemiczny darmsztadt.

11 listopada – premiera filmu Wywiad z wampirem.

12 listopada – Chandrika Kumaratunga została zaprzysiężona na stanowisku prezydenta Sri Lanki.

13 listopada – w referendum Szwedzi zadecydowali o przystąpieniu do Unii Europejskiej.

14 listopada – rozpoczęła się regularna komunikacja Eurotunelem.

22 listopada – gorące gazy z wulkanu Merapi na Jawie zabiły 27 osób.

23 listopada – co najmniej 111 osób zostało stratowanych w wyniku wybuchu paniki po ataku policji na demonstrantów w mieście Nagpur w środkowych Indiach.

26 listopada

na swoim szóstym konsystorzu Jan Paweł II mianował 30 nowych kardynałów.

nieudany szturm Groznego, przeprowadzony siłami antydudajewowskiej opozycji przy nieoficjalnym wsparciu jednostek armii rosyjskiej.

27-28 listopada – Norwegowie po raz drugi odrzucili w referendum możliwość przystąpienia do UE.

28 listopada – UE i Mołdawia podpisały układ o partnerstwie i współpracy.

30 listopada – raper Tupac Shakur został postrzelony i obrabowany.

2 grudnia – w wyniku pożaru zatonął MS Achille Lauro.

3 grudnia – premiera systemu Sony PlayStation w Japonii.

11 grudnia – wojska rosyjskie wkroczyły do Czeczenii.

15 grudnia – Palau zostało członkiem ONZ.

31 grudnia – wojska rosyjskie rozpoczęły szturm stolicy Czeczenii Groznego.

Brian Molko i Stefan Olsdal założyli zespół Placebo.