19 lutego - Polski Serwis Naukowy

19 lutego jest 50. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 315 (w latach przestępnych 316) dni.

Stary Rynek – prostokątny (ok. 100 x 125 m), główny plac miejski w Bydgoszczy usytuowany w pobliżu ścisłego centrum miasta. Przy rynku znajduje się ratusz i katedra.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Święta

imieniny obchodzą: Alwar, Arnold, Barbacy, Beat, Biecsława, Bonifacy, Czcisław, Gawin, Henryk, Jerzy, Józef, Julian, Konrad, Konrada, Leoncjusz, Łucja, Manswet, Marceli, Publiusz, Tuliusz i Walery.

Nepal – Święto Demokracji

Turkmenistan – Święto Flagi

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

bł. Alvarez z Kordoby (dominikanin)

św. Konrad z Piacenzy (eremita)

Wydarzenia w Polsce

1457 – Skierniewice otrzymały prawa miejskie.

1654 – w Oleśnicy odbyła się egzekucja seryjnego mordercy 251 osób, Melchiora Hedloffa.

1807:

na Starym Rynku w Bydgoszczy uroczyście odczytano dekret Napoleona Bonaparte o utworzeniu Księstwa Warszawskiego.

wojny napoleońskie: około 1200 powstańców z Wielkopolski i Mazowsza oraz 500 żołnierzy regularnej armii pod wodzą generała Michała Sokolnickiego zaatakowało w nocy z 18 na 19 Słupsk, w celu zdławienia organizowanej tam pruskiej partyzantki. W walkach w mieście zginęło około 200 Polaków i 50 Prusaków.

1831 – powstanie listopadowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Nową Wsią; nierozstrzygnięta bitwa pod Wawrem.

1846 – rozpoczęto masową rzeź ziemian, tzw. rzeź galicyjską, zwaną też rzezią tarnowską.

1863 – powstanie styczniowe: bitwa pod Krzywosądzą

1919 – wyzwolenie Białegostoku.

1920 – plebiscyt na Górnym Śląsku: w Bytomiu powołano Polski Komitet Plebiscytowy z Wojciechem Korfantym na czele.

1921:

Polska podpisała z Francją umowę sojuszniczą.

utworzono województwo poleskie.

1943:

Jan Stanisław Jankowski został Delegatem Rządu na Kraj, w miejsce aresztowanego przez Niemców Jana Piekałkiewicza.

Kierownictwo Walki Cywilnej skazało na karę infamii i nagany polskich aktorów występujących w nazistowskim filmie propagandowym Powrót do ojczyzny.

1947 – Sejm uchwalił Małą Konstytucję.

1973 – otwarto Planetarium w Olsztynie.

1987 – zostały zniesione amerykańskie sankcje gospodarcze wobec PRL.

1988 – premiera serialu Na kłopoty... Bednarski.

1992 – premiera filmu Odjazd.

1993 – w Wojsku Polskim została wprowadzona dewiza Bóg, Honor, Ojczyzna.

2008 – utworzenie Aglomeracji Kalisko-Ostrowskiej

2011 – koncert najpopularniejszego DJ'a świata Armina van Buurena w Poznaniu

Wydarzenia na świecie

Stacja orbitalna Mir

290 p.n.e. – Kōrei został cesarzem Japonii.

197 – cesarz rzymski Septymiusz Sewer pokonał uzurpatora Klodiusza Albinusa w bitwie pod Lugdunum (Lyon).

607 – Bonifacy III został wybrany na papieża.

982 – św. Wojciech został biskupem praskim.

1349 – król Francji Jan II ożenił się z Joanną z Owernii.

1594 – król Polski Zygmunt III Waza został koronowany w Uppsali na króla Szwecji.

1600 – doszło do największego w historii Ameryki Południowej wybuchu peruwiańskiego wulkanu Huaynaputina.

1649 – wojna holendersko-portugalska o Brazylię: klęska wojsk holenderskich w drugiej bitwie pod Guararapes.

1674 – trzecia wojna angielsko-holenderska: podpisano pokój westminsterski.

1695 – VII wojna wenecko-turecka: doszło do nierozstrzygniętej drugiej bitwy morskiej pod Karaburun.

1797 – podpisano traktat w Tolentino, w którym papież Pius VI zgodził się na aneksję hrabstwa Venaissin przez Francję.

1803 – Napoleon Bonaparte wydał Akt Mediacyjny, na mocy którego została zniesiona Republika Helwecka, a na jej miejsce wprowadzono w charakterze państwa stowarzyszonego z Francją luźny związek 19 kantonów.

1819 – William Smith odkrył Szetlandy Południowe, największą wyspę archipelagu nazwał Wyspą Króla Jerzego.

1860 – brytyjski transatlantyk SS Hungarian rozbił się na kanadyjskiej wyspie Sable; zginęło wszystkich 205 osób na pokładzie.

1861 – w Rosji zniesiono poddaństwo.

1868 – w wyniku zamachu zginął prezydent Urugwaju Venancio Flores.

1878 – Thomas Alva Edison opatentował fonograf.

1905 – wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa pod Mukdenem.

1915 – I wojna światowa: flota brytyjska i francuska podjęły nieudaną próbę sforsowania Dardaneli.

1937 – ustanowiono flagę Holandii.

1942:

prezydent Franklin Delano Roosevelt wydał dekret umożliwiający internowanie Amerykanów pochodzenia japońskiego.

wojna na Pacyfiku: japońskie bombardowanie miasta Darwin w Australii; zginęło 250 osób.

wojna na Pacyfiku: rozpoczęła się bitwa w cieśninie Badung.

1945 – wojna na Pacyfiku: siły sprzymierzonych rozpoczęły inwazję na wyspy japońskie.

1954 – Krym został przyłączony do Ukraińskiej SRR.

1955 – uruchomiono regularne połączenie kolejowe Moskwa-Berlin.

1959 – podczas rozmów pomiędzy Wielką Brytanią, Grecją i Turcją ustalono przyznanie niepodległości Cyprowi.

1964 – premiera filmu muzycznego Parasolki z Cherbourga.

1969 – krótko po starcie rozbiła się radziecka rakieta nośna z księżycowym pojazdem samobieżnym Łunochod.

1973 – w katastrofie należącego do Aerofłotu samolotu Tu-154 w Pradze zginęło 66 osób.

1976 – Islandia zerwała stosunki dyplomatyczne z Wielką Brytanią po tym, jak oba kraje nie doszły do porozumienia w sprawie ustalenia limitów połowowych na dorsze.

1982 – odbył się pierwszy lot Boeinga 757.

1985 – pod Bilbao rozbił się po uderzeniu w wieżę telewizyjną Boeing 727 hiszpańskich linii Iberia; zginęło 148 osób.

1986:

armia Sri Lanki dokonała masakry 80 tamilskich robotników rolnych na wschodzie kraju,

stacja orbitalna Mir została wyniesiona na orbitę.

1999 – w Brazylii po raz pierwszy przeprowadzono przeszczep nerki i płata wątroby od żywego dawcy.

2002 – odbył się pierwszy lot brazylijskiego samolotu pasażerskiego Embraer 170.

2003 – Iran: 275 osób zginęło w górach koło Kermanu w katastrofie wojskowego Iła-76.

2007 – 68 osób zginęło w wyniku zamachu bombowego na pociąg "Przyjaźń", kursujący między Indiami i Pakistanem.

2008:

Fidel Castro ogłosił swoją rezygnację z funkcji przewodniczącego kubańskiej Rady Państwa.

Serż Sarkisjan zwyciężył w wyborach prezydenckich w Armenii.

2010:

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 112 został – na cześć astronoma Mikołaja Kopernika – oficjalnie nazwany Copernicium.

w wyniku zawalenia się minaretu meczetu Bab Bardain w marokańskim mieście Meknes zginęło 41 osób, ponad 80 zostało rannych.

Urodzili się

1473 – Mikołaj Kopernik, polsko-niemiecki astronom, lekarz (zm. 1543)

1660 – Friedrich Hoffmann, niemiecki lekarz, farmakolog (zm. 1742)

1717 – David Garrick, angielski aktor, dramatopisarz (zm. 1779)

1743 – Luigi Boccherini, włoski wiolonczelista, kompozytor (zm. 1805)

1812 – Zygmunt Krasiński, polski pisarz (zm. 1859)

1817 – Wilhelm III Holenderski, król Holandii i wielki książę Luksemburga (zm. 1890)

1833 – Élie Ducommun, szwajcarski działacz polityczny, publicysta, laureat Nagrody Nobla (zm. 1906)

1851 – Konrad Prószyński, polski pisarz, wydawca, działacz oświatowy (zm. 1908)

1859 – Svante Arrhenius, szwedzki chemik, fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1927)

1865 – Sven Hedin, szwedzki geograf, podróżnik (zm. 1952)

1870 – Leon Świeżawski, polski lekarz, działacz społeczny, pisarz (zm. 1936)

1873 – Louis Feuillade, francuski reżyser filmowy (zm. 1925)

1876:

Constantin Brâncuşi, rumuński rzeźbiarz (zm. 1957)

Arthur von Gerlach, niemiecki reżyser teatralny i filmowy (zm. 1925)

Adolf Gużewski, polski kompozytor (zm. 1920)

1877 – Louis Aubert, francuski kompozytor (zm. 1968)

1880 – Álvaro Obregón, meksykański polityk, prezydent Meksyku (zm. 1928)

1884 – Maciej Rataj, polski polityk, działacz ludowy, publicysta, marszałek Sejmu (zm. 1940)

1888 – José Eustasio Rivera, kolumbijski pisarz (zm. 1928)

1889 – Gaudentius Orfali, palestyński biblista katolicki, archeolog, franciszkanin (zm. 1926)

1893 – Sir Cedric Hardwicke, brytyjski aktor (zm. 1964)

1894 – Valentín Beniak, słowacki poeta, tłumacz (zm. 1973)

1895 – Louis Calhern, amerykański aktor (zm. 1956)

1897:

Michał Czartoryski, błogosławiony, polski dominikanin, mistrz nowicjatu i wychowawca studentów (zm. 1944)

Aniela Menkesowa, polska malarka pochodzenia żydowskiego, zamordowana przez hitlerowców we Lwowie (zm. 1941)

1899 – Jurij Olesza, rosyjski pisarz (zm. 1960)

1900 – Konrad Guderski, polski podporucznik, dowódca obrony Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku (zm. 1939)

1908 – Jan Oderfeld, polski matematyk, inżynier, konstruktor silników lotniczych, profesor Politechniki Warszawskiej (zm. 2010)

1911:

Merle Oberon, brytyjska aktorka (zm. 1979)

Zygmunt Ostrowski, polski polityk, minister przemysłu ciężkiego (zm. 1988)

1912 – Anton Buttigieg, maltański prawnik, poeta, polityk, prezydent Malty (zm. 1983)

1914 – Jacques Dufilho, francuski aktor (zm. 2005)

1917 – Carson McCullers, amerykańska pisarka (zm. 1967)

1920 – Jaan Kross, estoński pisarz (zm. 2007)

1922:

Władysław Bartoszewski, polski historyk, pisarz, publicysta, polityk, minister spraw zagranicznych

Czesław Łuczak, polski historyk, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (zm. 2002)

1924:

David Bronstein, ukraiński szachista

Lee Marvin, amerykański aktor (zm. 1987)

František Vláčil, czeski reżyser filmowy (zm. 1999)

1925 – Bogusław Choiński, polski poeta, autor tekstów piosenek (zm. 1976)

1926:

György Kurtág, węgierski pianista, kompozytor

Egisto Pandolfini, włoski piłkarz, reprezentant Włoch

1928 – Nicolas Hayek, szwajcarski przedsiębiorca, współzałożyciel i prezes zarządu Grupy Swatch (zm. 2010)

1929:

Philip D'Antoni, amerykański reżyser filmowy

Jacques Deray, francuski reżyser filmowy (zm. 2003)

1930:

John Frankenheimer, amerykański reżyser filmowy (zm. 2002)

Józef Masny, polski leśnik, polityk i działacz partyjny

Zbigniew Ziomecki, polski rysownik, karykaturzysta

1931 – Camillo Ruini, włoski duchowny katolicki, wikariusz generalny Rzymu, kardynał

1932:

Daniel Bekker, południowoafrykański bokser (zm. 2009)

Joseph Kerwin, amerykański astronauta

1934 – Herbert Rosendorfer, austriacki pisarz

1936:

Bronisław Idzikowski, polski żużlowiec (zm. 1961)

Marin Sorescu, rumuński pisarz (zm. 1996)

1937:

Krzysztof Karasek, polski pisarz, krytyk literacki

Boris Pugo, radziecki polityk, minister (zm. 1991)

1938 – Roman Andrzejewski, polski duchowny katolicki, biskup włocławski (zm. 2003)

1939 – Alfredo Bryce Echenique, peruwiański pisarz

1940:

Saparmurat Nijazow, turkmeński polityk, prezydent Turkmenistanu (zm. 2006)

Krzysztof Nowak-Tyszowiecki, polski reżyser, scenarzysta (zm. 2009)

Smokey Robinson, amerykański muzyk

Andrzej Strejlau, polski trener piłkarski, selekcjoner reprezentacji Polski

1941:

David Gross, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla

Krzysztof Nowak, polski reżyser filmowy

1942 – Jerzy Apostel, polski piłkarz i trener piłkarski (zm. 2005)

1943:

Lou Christie, amerykański piosenkarz

Timothy Hunt, angielski biochemik, laureat Nagrody Nobla

Stefania Toczyska, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)

1945 – Jurij Antonow, rosyjski piosenkarz, kompozytor

1948:

Pim Fortuyn, holenderski polityk (zm. 2002)

Tony Iommi, brytyjski gitarzysta zespołu Black Sabbath

Vasillaq Vangjeli, albański aktor (zm. 2011)

1949 – Eddie Hardin, brytyjski muzyk

1951 – Attilio Bettega, włoski kierowca rajdowy (zm. 1985)

1953:

Cristina Fernández de Kirchner, argentyńska polityk, prezydent Argentyny

Barbara Schnitzler, niemiecka aktorka

Massimo Troisi, włoski aktor (zm. 1994)

1954 – Sócrates, brazylijski piłkarz (zm. 2011)

1955:

Jeff Daniels, amerykański aktor

Jana Paulová, czeska aktorka

1956:

Jolanta Banak, polska aktorka

Kathleen Beller, amerykańska aktorka

Russ Howard, kanadyjki curler

Roderick MacKinnon, amerykański biolog, laureat Nagrody Nobla

1957:

Falco, austriacki wokalista, kompozytor (zm. 1998)

Jeffrey Hamburger, amerykański historyk sztuki

1958 – Helen Fielding, angielska pisarka

1960 – Andrzej, książę Yorku, syn Elżbiety II

1961:

Justin Fashanu, angielski piłkarz (zm. 1998)

Grzegorz Pawlak, aktor

1962:

Franky Gee, amerykański piosenkarz, lider grupy Captain Jack (zm. 2005)

Hana Mandlíková, czeska tenisistka

1963:

Laurell K. Hamilton, amerykańska pisarka

Seal, brytyjski piosenkarz

1964 – Doug Aldrich, amerykański gitarzysta grupy Whitesnake

1965:

Jaime Bayly, peruwiański pisarz, dziennikarz

Leroy Miller, amerykański muzyk

Kumiko Okamoto, japońska tenisistka

1966:

Paweł Konnak, polski performer, reżyser filmowy, konferansjer

Enzo Scifo, belgijski piłkarz

Robert Wichrowski, polski reżyser filmowy

1969 – Radosław Torzyński, polski samorządowiec, prezydent Ostrowa Wielkopolskiego

1970:

Joacim Cans, szwedzki muzyk

Ellis Ferreira, południowoafrykański tenisista

Wadim Saszurin, białoruski biathlonista

Magnus Swartling, szwedzki curler

1972 – Mikołaj Klimek, polski aktor

1973 – Robert Grzegorczyk, polski łyżwiarz figurowy

1974 – Nujabes, japoński muzyk, producent hip-hopowy (zm. 2010)

1975:

Daniel Adair, kanadyjski perkusista grupy Nickelback

Łukasz Golec, polski muzyk zespołu Golec uOrkiestra

Paweł Golec, polski muzyk zespołu Golec uOrkiestra

Mikko Kavén, fiński piłkarz

1977 – Gianluca Zambrotta, włoski piłkarz

1978:

Michalis Konstantinou, cypryjski piłkarz

Immortal Technique, amerykański raper

Jarosław Zabiega, polski dziennikarz motoryzacyjny (zm. 2008)

1978 – Joanna Gleń, polska aktorka

1979 – Steve Cherundolo, amerykański piłkarz

1980:

David Gandy, brytyjski model

Ma Lin, chiński tenisista stołowy

Mike Miller, amerykański koszykarz

1981:

Tina Pisnik, słoweńska tenisistka

Nicky Shorey, angielski piłkarz

Beth Ditto, amerykańska wokalistka grupy Gossip

1982:

Alex Dunn, amerykański koszykarz

Mattias Nilsson, szwedzki biathlonista

Camelia Potec, rumuńska pływaczka

1983 – Darold Williamson, amerykański sprinter

1985:

Haylie Duff, amerykańska aktorka, piosenkarka

Arielle Kebbel, amerykańska aktorka

Iwona Lewandowska, polska lekkoatletka, biegaczka długodystansowa

Sławomir Peszko, polski piłkarz

Kosta Perović, serbski koszykarz

Milovan Raković, serbski koszykarz

1986:

Maria Mena, norweska piosenkarka

Júnior Ross, peruwiański piłkarz

Marta Vieira da Silva, brazylijska piłkarka

1988 – Marzena Karpińska, polska sztangistka

1993 – Victoria Justice, amerykańska aktorka

Zmarli

197 – Klodiusz Albinus, cesarz rzymski (ur. ok. 150)

1309 – Bogusław IV, książę zachodniopomorski (ur. 1255)

1345 – Siemowit II, książę warszawski, liwski i rawski (ur. 1283)

1799 – Jean-Charles de Borda, francuski fizyk, matematyk (ur. 1733)

1823 – Ignacy Raczyński, polski duchowny katolicki, biskup, arcybiskup gnieżnieński, prymas Polski (ur. 1741)

1837 – Georg Büchner, niemiecki pisarz (ur. 1813)

1862 – Łucja Yi Zhenmei, chińska męczennica, święta katolicka (ur. 1815)

1887 – Eduard Douwes Dekker, holenderski pisarz (ur. 1820)

1897 – Karl Weierstrass, niemiecki matematyk (ur. 1815)

1916 – Ernst Mach, austriacki fizyk, filozof (ur. 1838)

1927 – Georg Brandes, duński pisarz, historyk literatury (ur. 1842)

1936 – Max Schreck, niemiecki aktor (ur. 1879)

1940 – Alfred Chłapowski, polski ziemianin, polityk, minister, ambasador (ur. 1874)

1941 – Abram Perelman, polski nauczyciel matematyki, dyrektor szkoły średniej żydowskiej Łodzi, działacz społeczny średniego szkolnictwa żydowskiego w Łodzi, zamordowany w Litzmannstadt Getto, (ur. 1888),

1943 – Paweł Musioł, polski polityk, publicysta (ur. 1905)

1951 – André Gide, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1869)

1952 – Knut Hamsun, norweski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1859)

1959 – Antoni Kenar, polski rzeźbiarz (ur. 1906)

1967 – Leonard Buczkowski, polski reżyser filmowy (ur. 1900)

1972 – John Grierson, szkocki reżyser filmów dokumentalnych (ur. 1898)

1973 – Edmund Adam Jarzyński, polski krajoznawca, działacz ruchu opieki nad zabytkami, współtwórca "Wędrownika", (ur. 1891),

1974 – Antoni Nurzyński, polski operator filmowy (ur. 1935)

1975 – Luigi Dallapiccola, włoski kompozytor (ur. 1904)

1980 – Bon Scott, australijski wokalista zespołu (AC/DC) (ur. 1946)

1986 – Adolfo Celi, włoski aktor (ur. 1922)

1987 – Kirsten Walther, duńska aktorka (ur. 1933)