19 maja - Polski Serwis Naukowy

19 maja jest 139. (w latach przestępnych 140.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 226 dni.

Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.

Suchoj Superjet 100 (Sukhoi Superjet, SSJ, wcześniej RRJ, Russian Regional Jet) — regionalny samolot pasażerski stworzony przez firmę Suchoj, Biuro Konstrukcyjne Jakowlewa i Kompleks Lotniczy Iljuszyna, z udziałem organizacyjnym i marketingowym firmy Boeing. Awionika samolotu pochodzi z firmy Thales, układy sterujące z firmy Liebherr, a silniki z firmy PowerJet. Montaż maszyn jest wykonywany w zakładzie w Komsomolsku nad Amurem, ale produkcja seryjna jest też planowana w zakładach w europejskiej części Federacji Rosyjskiej. Wartość zaprojektowania samolotu jest oceniana na 700 mln $.

Święta

imieniny obchodzą: Augustyn, Bernarda, Celestyn, Cyriaka, Dunstan, Iwo, Iwon, Iwona, Jan, Kryspin, Mikołaj, Pękosław, Pękosława, Piotr, Potencjana, Potencjanna, Pudencjana, Pudencjanna, Urban i Teofil.

międzynarodowe – Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby (ang. World Hepatitis Day, ustanowione przez ELPA)

Polska – Dzień Dobrych Uczynków (Fundacja Ekologiczna Arka, od 2005)

Turcja – Dzień Młodzieży

Wietnam – Urodziny Ho Chi Minha

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

bł. Alkuin (benedyktyn, teolog i poeta)

św. Dunstan (arcybiskup)

św. Iwo z Bretanii (prawnik i kapłan)

św. Maria Bernarda Bütler (zakonnica)

św. Urban I (papież)

Wydarzenia w Polsce

1634 – Wojna trzydziestoletnia: wycofujące się wojska pruskie spaliły Oławę.

1880 – W 400. rocznicę śmierci prochy Jana Długosza zostały przeniesione do nowo powstałej Krypty Zasłużonych na Skałce.

1925 – Komandor Jerzy Świrski zastąpił wiceadmirała Kazimierza Porębskiego na stanowisku szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej.

1931 – W Jaworznie podczas krwawych starć górników z policją zginęło 5 osób.

1943 – Kilka osób zostało rannych w zamachu bombowym na kasyno przy alei Szucha, wymierzonym w osoby kolaborujące z Niemcami.

1945:

Radziecka komendantura wojskowa przekazała symboliczne klucze do Elbląga władzom polskim.

W Gdyni ukazał się pierwszy numer Dziennika Bałtyckiego.

1965 – Polska ratyfikowała Konwencję wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych.

1966 – Dokonano oblotu szybowca SZD-30 Pirat.

1983 – Odbył się pogrzeb Grzegorza Przemyka.

1984 – Pedofil i morderca Henryk Dębski został skazany przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach na karę śmierci.

1988 – Katastrofa kolejowa transportu wojskowego w Pile; zginęło 10 żołnierzy, a 28 zostało rannych.

2001 – Została uruchomiona Wigierska Kolej Wąskotorowa.

2004 – Z lotniska w Pyrzowicach w rejs do Londynu wystartował pierwszy w historii samolot węgierskich tanich linii lotniczych Wizz Air.

2007 – W Warszawie odsłonięto pomnik Agnieszki Osieckiej.

Wydarzenia na świecie

Napoleon odznacza pierwszych kawalerów Legii Honorowej – 1802

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
19 maja

363 – Petra w Jordanii została zniszczona przez trzęsienie ziemi.

715 – Grzegorz II został papieżem.

861 – Upadek meteorytu w japońskiej Nōgacie.

1364 – Karol V został koronowany na króla Francji.

1499 – Odbył się ślub per procura Katarzyny Aragońskiej i Artura Tudora.

1536 – Anna Boleyn, druga żona króla Anglii Henryka VIII, została ścięta za romans ze śpiewakiem Markiem Smeatonem.

1547 – Przebywający w niewoli u cesarza Karola V książę Saksonii Jan Fryderyk I podpisał kapitulację kończącą I wojnę szmalkaldzką.

1568 – Królowa Szkotów Maria I Stuart została aresztowana na zamku Carlisle przez królową angielską, Elżbietę I.

1571 – Hiszpański podróżnik Miguel López de Legazpi założył miasto Manila na Filipinach.

1635 – Francja wypowiedziała wojnę Hiszpanii.

1643 – Wojna trzydziestoletnia: wojska francuskie pokonały Hiszpanów w bitwie pod Rocroi.

1649 – Anglia została proklamowana republiką.

1769 – Klemens XIV został wybrany 249. papieżem.

1780 – Dymy z ogromnego pożaru lasu w kanadyjskiej prowincji Ontario wywołały tzw. "Ciemny Dzień Nowej Anglii".

1781 – Król Ludwik XVI zdymisjonował generalnego kontrolera finansów Francji Jacques'a Neckera.

1798 – Rozpoczęła się wyprawa Napoleona do Egiptu.

1802 – Napoleon Bonaparte ustanowił Order Legii Honorowej.

1804 – Napoleon Bonaparte awansował 18 generałów na marszałków Francji.

1822 – Augustyn I został cesarzem Meksyku.

1848 – Wojna amerykańsko-meksykańska: Meksyk ratyfikował Traktat z Guadalupe Hidalgo.

1851 – John Russell Hind odkrył planetoidę Irene.

1903 – David Dunbar Buick założył Buick Motor Company.

1919:

Nowojorski hotelarz Raymond Orteig ufundował nagrodę w wysokości 25 tys. dolarów dla osoby, która jako pierwsza przeleci samolotem non stop z Nowego Jorku do Paryża lub odwrotnie.

Wojna grecko-turecka: oddziały tureckie pod dowództwem Mustafy Kemala Atatürka wylądowały w Samsun nad Morzem Czarnym.

1922 – Zakończyła się konferencja genueńska dotycząca odbudowy gospodarczej środkowej i wschodniej Europy po I wojnie światowej.

1931 – W ZSRR ogłoszono drugi plan pięcioletni.

1934 – W Bułgarii doszło do wojskowego zamachu stanu.

1935 – Oddano do użytku pierwszy zbudowany w III Rzeszy odcinek autostrady Frankfurt nad Menem-Darmstadt.

1939 – W Paryżu podpisano protokół o natychmiastowej pomocy francuskich sił zbrojnych w wypadku niemieckiej agresji na Polskę.

1940 – II wojna światowa: Niemcy osiągnęli brzeg Kanału La Manche i odcięli główne siły sprzymierzonych we Flandrii.

1943:

Joseph Goebbels ogłosił Berlin miastem bez Żydów (Judenfrei).

Winston Churchill wygłosił przemówienie w Kongresie USA.

1947:

Dokonano oblotu bombowca Tu-4.

Otwarto stadion BJK İnönü Stadı na którym mecze rozgrywa Beşiktaş Stambuł.

1948 – I wojna izraelsko-arabska: rozpoczęła się bitwa o Yad Mordechai.

1954 – Pakistan i USA podpisały w Karaczi układ o wzajemnej obronie.

1957 – Adone Zoli został premierem Włoch.

1959 – Jan de Quay został premierem Holandii.

1961 – Radziecka sonda Wenera 1 po utracie łączności z Ziemią przeleciała w odległości 100 tys. km. od Wenus.

1962 – Podczas imprezy z okazji zbliżających się 45-tych urodzin prezydenta Johna F. Kennedy'ego, odbywającej się w Madison Square Garden w Nowym Jorku, Marilyn Monroe wykonała dedykowany mu utwór Happy Birthday to You.

1964 – Powstał Narodowy Bank Rwandy.

1965 – Na Tonga padł co najmniej 188- letni żółw promienisty o imieniu Tu'i Malila, którego w 1777 roku kapitan James Cook przywiózł z Madagaskaru i podarował tongijskiej rodzinie królewskiej.

1967 – Egipt rozpoczął remilitaryzację półwyspu Synaj po wycofaniu na jego żądanie międzynarodowych sił pokojowych UNEF.

1969:

Helmut Kohl został premierem Nadrenii-Palatynatu.

Pożar zniszczył miasto Catbalogan na filipińskiej wyspie Samar.

1971 – Została wystrzelona radziecka sonda Mars 2.

1974 – Valery Giscard d'Estaing wygrał w drugiej turze wybory prezydenckie we Francji.

1977 – Odbył się ostatni regularny kurs Orient Expressu na trasie Paryż-Stambuł.

1981 – 5 brytyjskich żołnierzy zginęło w eksplozji miny podłożonej przez IRA koło Bessbrook w Irlandii Północnej.

1991 – Obywatele Chorwacji opowiedzieli się w referendum za niepodległością od Jugosławii.

1993 – 132 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 727 w Kolumbii.

1995 – Premiera filmu Braveheart. Waleczne serce.

1997 – Premiera filmu Zaginiony świat: Jurassic Park.

1999 – Premiera filmu Gwiezdne wojny: część I - Mroczne widmo.

2000 – Rozpoczęła się misja STS-101 wahadłowca Atlantis.

2001 – Na Cyprze odbyły się wybory parlamentarne.

2002 – Paulina od Serca Jezusa została kanonizowana przez papieża Jana Pawła II.

2003 – 3 osoby zginęły, a 70 zostało rannych w zamachu bombowym na centrum handlowe w izraelskim mieście Afula.

2004 – W amerykańskim nalocie na iracką wioskę Makr Al-Deeb przy granicy z Syrią zginęło ponad 40 gości przyjęcia weselnego.

2007:

Estanislau da Silva został premierem Timoru Wschodniego.

W Rumunii odbyło się referendum w sprawie impeachmentu wobec prezydenta Traiana Băsescu.

2008 – Dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Suchoj SuperJet 100.

2009 – Były prezydent USA Bill Clinton został powołany na specjalnego wysłannika ONZ do Haiti.

2010:

46 osób zginęło, a ponad 200 zostało rannych w wyniku osunięcia ziemi ze zbocza wulkanu Nyiragongo w Demokratycznej Republice Konga.

Rząd tymczasowy w wydanym dekrecie uznał Rozę Otunbajewą pełnoprawnym prezydentem Kirgistanu i przedłużył jej mandat do końca 2011 roku.

Tajlandzka policja zlikwidowała obóz demonstrantów w centrum Bangkoku, tłumiąc w ten sposób trwające od 14 marca protesty polityczne, w wyniku których zginęło 91 osób, a ponad 2000 zostało rannych.