19 marca - Polski Serwis Naukowy

19 marca jest 78. (w latach przestępnych 79.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 287 dni.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Péter Pázmány de Panasz (ur. 4 października 1570 w Nagyváradzie, ob. Oradea, zm. 19 marca 1637 w Bratysławie) – węgierski filozof, kardynał, teolog. Jeden z kontrreformatorów.

Święta

imieniny obchodzą: Bogdan, Jan, Józef, Leoncjusz, Marceli i Marek.

Australia – Narodowy Dzień Harmonii

Hiszpania:

Dzień Ojca (obok Dnia św. Józefa)

Święto Ognia (hiszp. Fiesta de Las Fallas)

Polska:

Dzień Wędkarza

Dzień Jedności Kaszubów (od 2004 na pamiątkę pierwszej pisemnej wzmianki o Kaszubach z 19 marca 1238)

Włochy – Dzień Ojca

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

bł. Jan z Parmy († 1289, generał franciszkanów)

św. Józef (uroczystość liturgiczna)

bł. Narcyz Turchan (franciszkanin) (również 12 marca w grupie 108 błogosławionych męczenników)

Wydarzenia w Polsce

Konfederacja barska – obraz Józef Brandta

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
19 marca

1238 – papież Grzegorz IX wydaje bullę, w której potwierdza nadanie przez księcia Bogusława I posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów. Bogusław I jest tytułowany księciem Kaszub.

1454 – książę oświęcimski Jan IV złożył hołd lenny królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi.

1769 – konfederacja barska: bitwa pod Pakością.

1885 – w tygodniku „Wędrowiec” ukazał się pierwszy odcinek powieści Placówka Bolesława Prusa.

1919 – Gdańsk został ogłoszony Wolnym Miastem.

1920:

Józef Piłsudski został pierwszym marszałkiem Polski.

powstała pierwsza w II Rzeczypospolitej loża wolnomularska – „Kopernik”.

1922 – oficjalne narodziny klubu piłkarskiego Lech Poznań (pod nazwą Lutnia Dębiec).

1928 – powstały Państwowe Zakłady Inżynierii.

1938 – na skutek wystosowanego ultimatum, Litwa nawiązała stosunki dyplomatyczne z Polską.

1946:

ogłoszono 7 wyroków śmierci w procesie działaczy lubelskiego PAS.

wznowiono komunikację trolejbusową w Gdyni.

1953 – doszczętnie spłonęło schronisko PTTK na Hali Miziowej.

1965 – Jacek Kuroń i Karol Modzelewski ogłosili list otwarty skierowany do działaczy partyjnych PZPR i młodzieży Związku Młodzieży Socjalistycznej.

1968 – I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka wygłosił antysyjonistyczne przemówienie na wiecu aktywu PZPR w Sali Kongresowej w Warszawie podczas kryzysu politycznego określanego jako „Marzec 1968”.

1971 – premiera filmu Kto wierzy w bociany?

1972 – odbyły się wybory do Sejmu.

1981 – Milicja i SB brutalnie interweniowały wobec delegatów „Solidarności” podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy (tzw. prowokacja bydgoska), co spowodowało gotowość strajkową Związku w całym kraju.

1984 – premiera filmu Lata dwudzieste... lata trzydzieste...

1986 – w nocy z 19 na 20 marca z Bazyliki Archikatedralnej w Gnieźnie skradziono z relikwiarza wykonaną w srebrze postać św. Wojciecha.

2004 – uchwalono ustawę Prawo celne.

2005 – Lech Kaczyński ogłosił swój start w wyborach prezydenckich.

Wydarzenia na świecie

1227 – Grzegorz IX został wybrany na papieża.

1279 – zwycięstwo floty mongolskiej nad chińską w bitwie pod Yamen; upadek dynastii Song.

1452 – Fryderyk III został koronowany na cesarza rzymskiego narodu niemieckiego.

1514 – w procesji w niedzielę palmową w Rzymie wziął udział, oprócz innych egzotycznych zwierząt, słoń indyjski-albinos o imieniu Hanno; prezent króla Portugalii Manuela I dla papieża Leona X.

1563 – Francja: podpisano traktat pokojowy w Amboise po zakończeniu I wojny z hugenotami.

1611 – w Moskwie doszło do wybuchu powstania zbrojnego kierowanego przez kupca Kuźmę Minina i księcia Dymitra Pożarskiego przeciwko polskiej załodze Kremla. Polacy zostali wyparci z Moskwy.

1643 – angielska wojna domowa: Rojaliści pokonali wojska Parlamentu w w bitwie pod Hopton Heath.

1682 – król Ludwika XIV zmusił francuskie duchowieństwo do przyjęcia tzw. artykułów gallikańskich, głoszących m.in. niezależność królów francuskich od papieża, wyższość soboru nad papieżem, zależność jego władzy od prawa kościelnego i zależność jego nieomylności od zgody całego Kościoła.

1729 – Jan Nepomucen został kanonizowany przez papieża Benedykta XIII.

1812 – w Kadyksie została uchwalona pierwsza konstytucja Hiszpanii.

1842 – w Turcji założono polską wioskę Adampol.

1859 – w paryskim Teatrze Lirycznym odbyła się premiera opery Faust Charlesa Gounoda.

1865 – wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Bentonville.

1900 – otwarto zakłady Fiata w Turynie.

1902 – uchwalono Konwencję paryską o ochronie ptaków pożytecznych dla rolnictwa.

1914 – w Toronto otwarto Royal Ontario Museum.

1915 – 15 lat przed oficjalnym odkryciem po raz pierwszy sfotografowano Plutona.

1922 – w Szwecji odbył się pierwszy narciarski Bieg Wazów.

1932 – został oddany do użytku Sydney Harbour Bridge (Australia).

1937 – papież Pius XI w encyklice Divini Redemptoris potępił antyreligijny charakter komunizmu.

1944 – w związku z próbami wycofania się z wojny przez Węgry rozpoczęła się niemiecka okupacja tego kraju.

1945:

Adolf Hitler nakazał zniszczenie w Niemczech wszystkiego, co przeciwnik mógłby wykorzystać do kontynuowania walki (tzw. rozkaz Nerona).

wojna na Pacyfiku: 724 marynarzy zginęło, a 265 zostało rannych w wyniku japońskiego ataku bombowego na lotniskowiec USS Franklin.

w wyniku alianckiego nalotu bombowego na niemiecką Jenę zginęło około 140 osób.

1946:

Gujana Francuska, Gwadelupa, Martynika i Reunion otrzymały status departamentów zamorskich Francji.

Nikołaj Szwernik został przewodniczącym Rady Najwyższej ZSRR.

1953 – odbyła się 25. ceremonia wręczenia Oscarów.

1956 – podczas sztormu na Zatoce Biskajskiej zatonął polski drobnicowiec MS Stalowa Wola.

1958 – utworzono Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne (poprzednika Parlamentu Europejskiego) z siedzibą w Strasburgu, organ opiniodawczy Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG).

1967 – weszła w życie Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych.

1970 – w Erfurcie doszło do pierwszego spotkania szefów rządów NRD i RFN, W. Stopha i W. Brandta.

1973 – 62 osoby zginęły w Wietnamie Południowym w katastrofie samolotu C-54 miejscowych linii lotniczych.

1982:

wojna o Falklandy: Argentyńczycy wylądowali na Georgii Południowej i podnieśli tam swą narodową flagę. Incydent ten stanowił preludium do późniejszych działań zbrojnych.

w katastrofie samolotu wojskowego pod Woodstock w stanie Illinois zginęło 27 osób.

1987 – Noor Hassanali został prezydentem Trynidadu i Tobago.

1990 – Japonia, jako trzeci kraj w historii, umieściła satelitę na orbicie Księżyca – sondę Hiten.

1994 – 14 osób zginęło, 42 zostały ranne w wybuchu bomby w metrze w Baku.

1997 – Arthur N.R. Robinson został prezydentem Trynidadu i Tobago.

1998 – Atal Bihari Vajpayee został drugi raz premierem Indii.

1999 – 60 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych w zamachu bombowym we Władykaukazie, stolicy Osetii Południowej.

2000 – Abdoulaye Wade wygrał wybory prezydenckie w Senegalu.

2002 – Zimbabwe zostało zawieszone w prawach członka Commonwealthu.

2004:

niedaleko fińskiego miasta Äänekoski doszło do zderzenia autobusu z przewożącym papierowe bele ciągnikiem siodłowym; zginęły 24 osoby, 13 zostało rannych.

w mieście Tainan na Tajwanie, w ostatnim dniu kampanii wyborczej został postrzelony prezydent kraju Chen Shui-bian.

2006 – Alaksandr Łukaszenka wygrał ponownie wybory prezydenckie na Białorusi.

2007 – w katastrofie górniczej w kopalni „Uljanowskaja” w Rosji zginęło 108 górników.

2008:

premier Mołdawii Vasile Tarlev podał się do dymisji.

przywódca Libii Muammar Kadafi dokonał otwarcia ufundowanego przez siebie meczetu w stolicy Ugandy Kampali, drugiego co do wielkości w Afryce.

w konstelacji Wolarza zaobserwowano rozbłysk gamma GRB 080319B.

2009 – austriacki dewiant Josef Fritzl został skazany na dożywotni pobyt w zakładzie psychiatrycznym.

2011 – rozpoczęła się interwencja w Libii.