19 października - Polski Serwis Naukowy

19 października jest 292. (w latach przestępnych 293.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 73 dni.

Andrzej Jastrzębiec–Kozłowski (ur. 19 października 1935 r. w Warszawie, zm. 2 grudnia 2009 r. w Warszawie) – polski poeta, literat oraz autor tekstów piosenek.

Janusz Kotliński (ur. 8 stycznia 1932 w Dobrzelinie, zm. 19 października 2005 w Lublinie) - polski lekkoatleta, członek słynnego Wunderteamu, później trener.

Święta

Imieniny obchodzą: Akwilin, Ferdynand, Fredeswinda, Fryda, Izaak, Jan, Kleopatra, Laura, Lucjusz, Łucjusz, Paweł, Pelagia, Pelagiusz, Ptolemeusz, Skarbimir i Ziemowit.

Albania – Dzień Matki Teresy z Kalkuty

wspomnienia i święta Kościoła katolickiego, obchodzą:

św. Filip Howard (20.hrabia z Arunde)

św. Jan de Babeuf, św. Izaak Jogues (kapłani) i Towarzysze:

św. Noël Chabanel (męczennicy kanonizowani przez Piusa XI w 1930)

św. Kleopatra (wdowa)

św. Paweł od Krzyża (Paweł Franciszek Danei)

św. Piotr z Alcántary, Juan de Garabito y Vilela de Sanabria (franciszkanin)

bł. Jerzy Popiełuszko (prezbiter i męczennik)

Wydarzenia w Polsce

Śmierć ks. Poniatowskiego w Elsterze, mal. January Suchodolski

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
19 października

1466 – Podpisano polsko-krzyżacki II pokój toruński na mocy którego Pomorze Gdańskie wraz z Warmią pozostały przy Polsce tworząc Prusy Królewskie.

1595 – Wyprawa Zamoyskiego do Mołdawii: rozpoczęła się I bitwa pod Cecorą.

1655 – Potop szwedzki: król Karol Gustaw wkroczył na czele wojska do zdobytego Krakowa.

1670 – W warszawskiej kolegiacie św. Jana Eleonora Habsburżanka została koronowana na królową Polski.

1798 – Papież Pius VI bullą Ad universam agri Dominici curam erygował diecezję warszawską.

1844 – Otwarto odcinek kolei dolnośląsko-marchijskiej między Wrocławiem a Legnicą.

1918:

Powołano Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego.

We Lwowie powołano Ukraińska Rada Narodowa.

1926 – Lwowski okręgowy kurator szkolny Stanisław Sobiński został zamordowany przez ukraińskich nacjonalistów.

1927 – Założono Aeroklub Warszawski.

1928 – Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej w Toruniu przemianowano na Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej.

1956 – Październik 1956: rozpoczęło się VIII Plenum KC PZPR, na którego obrady bez uprzedzenia przybyła delegacja radziecka z Nikitą Chruszczowem. W kierunku Warszawy zaczęły się przesuwać stacjonujące w Polsce oddziały Armii Czerwonej.

1970 – Premiera filmu Rejs.

1974 – Zainaugurowała działalność Filharmonia Kaliska.

1980 – Zakończył się X Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Zwycięzcą został wietnamski pianista Đặng Thái Sơn.

1984 – W pobliżu Górska pod Toruniem został uprowadzony i zamordowany ksiądz Jerzy Popiełuszko.

1985 – 19-letni student Uniwersytetu Gdańskiego Marcin Antonowicz został śmiertelnie pobity przez funkcjonariuszy milicji w Olsztynie.

1987 – Premiera filmu W zawieszeniu.

1990 – Rozpoczął działalność ośrodek regionalny TVP Rzeszów.

1997 – Dwóch posłów AWS zawiesiło nocą w sali obrad krzyż sejmowy.

2001 – Leszek Miller został premierem.

2005 – Kazimierz Marcinkiewicz został desygnowany na premiera.

2010 – W Łodzi doszło do zabójstwa Marka Rosiaka.

Wydarzenia na świecie

202 p.n.e. – Republika rzymska pokonała Kartaginę pod Zamą, co spowodowało ostateczne zwycięstwo w II wojnie punickiej.

439 – Król Wandalów i Alanów Genzeryk zajął Kartaginę.

1216 – Henryk III został królem Anglii.

1303 – Siegen w Nadrenii Północnej-Westfalii uzyskało prawa miejskie.

1453 – Wojska francuskie odbiły Bordeaux, co uważane jest za koniec wojny stuletniej. W rękach angielskich w północnej Francji pozostało jedynie Calais (do 1558 roku).

1469 – W Valladolid odbył się ślub królowej Kastylii i Leónu Izabeli I z księciem Ferdynandem, następcą tronu Aragonii.

1512 – Marcin Luter otrzymał promocję na doktora teologii.

1649 – Kampania Cromwella w Irlandii: wojska angielskie zajęły miasto New Ross.

1781 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: pod Yorktown Charles Cornwallis poddał się Jerzemu Waszyngtonowi, co oznaczało koniec brytyjskiej dominacji nad koloniami, które utworzyły USA.

1796 – Wojska francuskie zdobyły Bastię, likwidując zbuntowane Królestwo Anglo-Korsykańskie.

1806 – Johann Wolfgang von Goethe ożenił się z Christiane Vulpius.

1812 – Napoleon Bonaparte rozpoczął odwrót spod Moskwy.

1813 – Porażka wojsk napoleońskich się bitwa pod Lipskiem, zwana "Bitwą Narodów". W czasie odwrotu w nurtach Elstery utonął książę Józef Poniatowski.

1864 – Rabunek w St. Albans.

1870 – U północno-zachodnich wybrzeży Irlandii zatonął brytyjski statek pasażerski SS Cambria; zginęło 179 osób.

1914 – I wojna światowa: rozpoczęła się I bitwa pod Ypres.

1917:

Niemcy przeprowadzili udany desant na leżące u brzegów Estonii Wyspy Moonsundzkie.

Nils Edén został premierem Szwecji.

1921 – Premier Portugalii António Granjo i kilku innych polityków zginęło w zamachu w Lizbonie.

1934 – Została stłumiona komunistyczna rewolucja w hiszpańskiej Asturii.

1939 – Założono norweski klub piłkarski Haugar Haugesund.

1940 – Niemieckie okręty podwodne zatopiły w dniach 18 i 19 października 28 statków z płynących do Wielkiej Brytanii konwojów SC-7 i HX-79.

1943:

Albert Schatz odkrył antybiotyk streptomycynę, stosowaną w leczeniu gruźlicy.

Rozpoczęła się konferencja moskiewska.

1944:

Wojna na Pacyfiku: na Filipinach utworzono pierwszy oddział kamikaze.

W zajętym przez wojska radzieckie Debreczynie utworzono marionetkowy Tymczasowy Rząd Narodowy Węgier.

1950 – Wojna koreańska: wojska ONZ zajęły Pjongjang.

1953 – Francuzka Denise Perrier zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1953.

1954 – Austriacy Herbert Tichy i Sepp Joechler oraz Nepalczyk Pasang Dawa Lama dokonali pierwszego wejścia na himalajski ośmiotysięcznik Czo Oju.

1955 – Armia Czerwona ukończyła okupację Austrii.

1956:

Po niepowodzeniu negocjacji w sprawie zawarcia traktatu pokojowego, ZSRR i Japonia podpisały w Moskwie deklarację o ukończeniu stanu wojny i przywróceniu stosunków dyplomatycznych.

Ukazał się drugi album Elvisa Presleya Elvis.

1960 – Rząd USA nałożył embargo na Kubę.

1963 – Alec Douglas-Home został premierem Wielkiej Brytanii.

1964 – Chiny przeprowadziły próbny wybuch jądrowy.

1967 – Amerykańska sonda Mariner 5 przeleciała 3990 km nad powierzchnią Wenus.

1971 – Uruchomiono metro w Monachium.

1974 – Uchwalono konstytucję Niue.

1975 – Premiera filmu Lot nad kukułczym gniazdem.

1977 – Uprowadzony przez terrorystów z RAF prezydent Niemieckiego Związku Pracodawców Hanns Martin Schleyer został zamordowany koło francuskiej Miluzy.

1983 – Został rozstrzelany obalony 6 dni wcześniej prokomunistyczny premier Grenady Maurice Bishop.

1986 – Premiera Mozambiku Samora Machel oraz 33 inne osoby zginęły , a 10 zostało rannych w katastrofie samolotu Tu-134 w górach Lebombo (RPA).

1987 – Czarny poniedziałek na światowych giełdach. Wskaźnik Dow Jones spadł o 22%, FTSE 100 – 32%, CAC 40 i DAX – ponad 20%, Nikkei – 16%.

1988 – 124 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 737 pod Ahmadabadem w zachodnich Indiach.

1993 – Benazir Bhutto po raz drugi objęła stanowisko premiera Pakistan.

1994 – W samobójczym zamachu członka Hamasu na autobus w centrum Tel Awiwu zginęły 22 osoby, a 50 zostało rannych.

1998 – 59 osób zostało rannych gdy członkowie Hamasu obrzucili granatami przystanek autobusowy w izraelskim mieście Beer Sheva.

2000 – W pakistańskim Beludżystanie została odkryta mumia księżniczki perskiej sprzed 2600 lat.

2001 – Irlandczycy przyjęli w powtórzonym referendum Traktat nicejski.

2002 – Uruchomiono metro w Kopenhadze.

2003 – Papież Jan Paweł II beatyfikował Matkę Teresy z Kalkuty.

2004 – Soe Win został premierem Birmy.