19 stycznia - Polski Serwis Naukowy

19 stycznia jest 19. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 346 (w latach przestępnych 347) dni.

Barbara Radziwiłłówna (ur. 6 grudnia 1520 lub 1523 w Wilnie, zm. 8 maja 1551 w Krakowie), druga żona Zygmunta Augusta, królowa polska, wielka księżna litewska.

Stanisław Jaros (ur. 19 stycznia 1932, zm. 5 stycznia 1963) – elektryk, dwukrotny sprawca zamachu bombowego na Władysława Gomułkę i jednej próby zamachu na Nikitę Chruszczowa.

Święta

Imieniny obchodzą: Adalryk, Alderyk, Andrzej, Basjan, Basjana, Bernard, Erwin, Erwina, Eufemia, Germana, Germanik, Geroncjusz, Henryk, Jan, Januariusz, January, Józef, Juliusz, Kaliksta, Kalista, Kanut, Marceli, Mariusz, Marta, Matylda, Paweł, Pia, Poncjan, Racimir, Sara, Saturnin i Wulstan

Kościół prawosławny – Objawienie połączone z Chrztem Pańskim (jedno z 12 głównych świąt zwane potocznie Epifanią lub świętem Jordanu)

Laos – Święto Armii

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Agrycjusz (zm. ok. 329-biskup Trewiru)

św. Henryk z Uppsali (biskup)

św. Józef Sebastian Pelczar

św. Mariusz (męczennik)

św. Odylon (Odylon z Cluny)

Wydarzenia w Polsce

1354 – Rzeszów otrzymał prawa miejskie od króla Kazimierza III Wielkiego

1546 – Król Zygmunt II August urządził w Puszczy Białowieskiej polowanie w którym uczestniczyła również Barbara Radziwiłłówna.

1789 – Sejm Czteroletni zlikwidował Radę Nieustającą.

1858 – Spłonął Zamek w Raciborzu.

1863 – Ludwik Mierosławski został pierwszym dyktatorem powstania styczniowego.

1920:

Bydgoszcz została przyłączona do Polski.

Sejm przyjął ustawę o obywatelstwie polskim.

1921 – W Krakowie otwarto warsztat sztuki kościelnej "Wit Stwosz".

1924 – Maurycy Zamoyski został mianowany ministrem spraw zagranicznych.

1933 – Otwarto Most Józefa Piłsudskiego w Krakowie.

1943 – Utworzono Związek Walki Młodych.

1945 – II wojna światowa:

Rozwiązanie Armii Krajowej przez jej ostatniego dowódcę gen. Leopolda Okulickiego.

W lesie pod Skarszewem w Wielkopolsce hitlerowcy rozstrzelali 56 członków podziemia.

Wojska radzieckie wyzwoliły Kutno, po czym skierowały się w stronę Łodzi.

W Warszawie odbyła się defilada Wojska Polskiego.

1946 – Rozpoczął się kongres PSL.

1947 – Odbyły się sfałszowane przez komunistów wybory do Sejmu Ustawodawczego.

1958 – W stoczni w Szczecinie zwodowano statek SS Opole.

1967 – Zainaugurował działalność Teatr Wielki w Łodzi.

1971:

Biuro Polityczne KC PZPR podjęło decyzję o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie.

Uruchomiono produkcję w zakładach UNITRA-Lubartów.

1993 – Polska ratyfikowała Europejską Konwencję Praw Człowieka.

1994 – Spłonął Teatr Polski we Wrocławiu.

1996 – Premiera filmu Pestka.

1999 – Powołano Instytut Pamięci Narodowej.

2001:

Otwarto multipleks Silver Screen w Łodzi.

Premiera filmu Weiser.

2007:

Minister sportu Tomasz Lipiec zawiesił władze PZPN i wyznaczył kuratora związku.

Otwarto most nad Olzą na drogowym przejściu granicznym Chałupki-Bogumin.

2008 – Po pięcioletniej przerwie na antenę telewizji TVN powrócił teleturniej Milionerzy.

Wydarzenia na świecie

Sonda New Horizons startuje w kierunku Plutona

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
19 stycznia

379 – Cesarz rzymski Gracjan mianował cesarzem wschodniej części imperium Teodozjusza.

383 – Przyszły cesarz wschodniorzymski Arkadiusz otrzymał tytuł augusta.

973 – Benedykt VI został papieżem.

1343 – Wojna o sukcesję w Bretanii: królowie Anglii i Francji, Edward III i Filip VI, podpisali w Vannes zawieszenie broni.

1419 – Wojna stuletnia: Anglicy zdobyli Rouen, przejmując w ten sposób kontrolę nad całą Normandią.

1493 – Król Francji Karol VIII zawarł traktat w Barcelonie z Hiszpanią, oddając jej hrabstwa Roussillon i Cerdagne.

1511 – Wojny włoskie: Francuzi zajęli miasto Mirandola.

1793 – Król Francji Ludwik XVI został skazany na śmierć.

1795 – Proklamowano powstanie Republiki Batawskiej na terenie dzisiejszej Holandii.

1806 – Wielka Brytania rozpoczęła okupację Przylądka Dobrej Nadziei.

1853 – W Teatro Apollo w Rzymie odbyła się premiera opery Trubadur Giuseppe Verdiego.

1861 – Georgia wystąpiła z Unii.

1871 – Wojna francusko-pruska: zwycięstwo armii pruskiej w bitwie pod Saint-Quentin.

1883 – W Roselle (New Jersey) uruchomiono pierwsze na świecie elektryczne latarnie uliczne.

1884 – W Paryżu odbyła się prapremiera Manon Jules'a Masseneta.

1885 – Zwycięstwo wojsk brytyjskich nad mahdystami w bitwie pod Abu-Kru w Sudanie.

1889 – Zwodowano brytyjski transatlantyk SS Teutonic.

1899 – Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim.

1915:

I wojna światowa: niemieckie sterowce zbombardowały brytyjskie miasta Great Yarmouth i King's Lynn, zabijając ponad 20 osób.

Francuski inżynier Georges Claude opatentował lampę neonową.

1917 – Eksplozja w fabryce amunicji w Londynie pozbawiła życia 73 osoby i raniła ponad 400 osób.

1918 – Rada Komisarzy Ludowych rozwiązała Zgromadzenie Ustawodawcze Rosji.

1919 – Odbyły się wybory do Zgromadzenia Narodowego w Niemczech.

1920 – Senat Stanów Zjednoczonych zagłosował przeciwko przystąpieniu do Ligi Narodów.

1924 – W Kopenhadze założono Międzynarodową Federację Kajakową (ICF).

1934 – Amerykanin Laurens Hammond opatentował skonstruowane przez siebie organy elektryczne.

1935 – Amerykańska kompania Coopers Inc. (dzisiaj Jockey International) wprowadziła do sprzedaży pierwsze slipy.

1938 – Hiszpańska wojna domowa: około 700 osób zginęło w atakach frankistowskiego lotnictwa na Barcelonę i Walencję.

1941 – II wojna światowa w Afryce: ruszyła brytyjska ofensywa przeciwko wojskom włoskim w Afryce Wschodniej.

1942:

Jaroslav Krejčí został premierem kolaboracyjnego rządu Protektoratu Czech i Moraw.

Wojna na Pacyfiku: wojska japońskie zdobyły Sandakan, stolicę brytyjskiego Borneo Północnego.

1946:

Odbył się pierwszy lot amerykańskiego eksperymentalnego samolotu odrzutowego Bell X-1.

Powstał Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla Dalekiego Wschodu.

1950 – Dokonano oblotu kanadyjskiego myśliwca Avro Canada CF-100 Canuck.

1956 – Sudan został członkiem Ligi Arabskiej.

1960:

42 osoby zginęły w Ankarze w katastrofie samolotu Sud Aviation Caravelle należącego do skandynawskich linii SAS.

W Waszyngtonie podpisano Traktat o wzajemnej współpracy i bezpieczeństwie pomiędzy Japonią a Stanami Zjednoczonymi Ameryki.

1965 – Rozpoczęła się bezzałogowa amerykańska misja kosmiczna Gemini 2.

1966 – Indira Gandhi została premierem Indii.

1974 – Chiny dokonały aneksji należących do Wietnamu Wysp Paracelskich.

1975 – Palestyńscy terroryści ostrzelali na paryskim lotnisku Orly izraelski samolot pasażerski; rannych zostało 20 osób.

1977:

79 osób zginęło, a wiele zostało rannych na placu at-Tahrir w Kairze w masakrze dokonanej przez siły bezpieczeństwa na demonstrantach protestujących przeciwko polityce gospodarczej prezydenta Anwara Sadata.

W Miami na Florydzie jedyny raz w historii spadł śnieg.

1978 – W niemieckim Emden zakończono produkcję VW Garbusa w Europie.

1981 – W Algierze amerykańscy i irańscy negocjatorzy zawarli porozumienie w sprawie uwolnienia 52 amerykańskich zakładników przetrzymywanych od września 1979 roku w ambasadzie USA w Teheranie.

1983:

Premiera handlowa komputera osobistego Lisa firmy Apple Computer.

W Boliwii został aresztowany nazistowski zbrodniarz wojenny Klaus Barbie.

1986 – Hiszpania uznała państwo Izrael.

1990 – Premiera filmu Wstrząsy.

1993 – Czechy i Słowacja zostały przyjęte do ONZ.

1995 – I wojna czeczeńska: armia rosyjska zdobyła pałac prezydencki w Groznym.

2005 – W stolicy Gwinei Konakry doszło do nieudanego zamachu na prezydenta Lansanę Conté.

2006:

42 słowackich żołnierzy zginęło, a jeden został ranny w katastrofie samolotu wojskowego An-24 w północnych Węgrzech.

Amerykańska sonda kosmiczna New Horizons została pomyślnie wystrzelona w kierunku Plutona.

2008:

Hiszpański duchowny Adolfo Nicolás został generałem zakonu jezuitów.

Odbyły się wybory parlamentarne na Wyspach Owczych.

2009 – W Moskwie, po konferencji prasowej zostali zastrzeleni Stanisław Markiełow, prawnik i obrońca praw człowieka oraz towarzysząca mu dziennikarka Anastazja Baburowa.

2010 – W Rosji utworzono Północnokaukaski Okręg Federalny.