1 Armia Polska w ZSRR - Polski Serwis Naukowy

Żytomierz – rejon formowania armii

122 mm haubica wz. 1938 (M-30) – typ uczestniczący w walkach nad Turią

37 mm armata przeciwlotnicza wz. 1939 (61-K) – typ uczestniczący w obronie Darnicy

1 Armia Polska w ZSRR – związek operacyjny Wojska Polskiego sformowany w Związku Radzieckim w 1944.

Zygmunt Henryk Berling (ur. 27 kwietnia 1896 w Limanowej, zm. 11 lipca 1980 w Konstancinie-Jeziornie) – polski dowódca wojskowy, uczestnik walk o niepodległość Polski, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, skazany przez sąd wojenny Rzeczypospolitej Polskiej w 1943 na śmierć za dezercję z Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, generał broni Wojska Polskiego, dowódca 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i 1. Armii WP, zastępca Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego, komendant Akademii Sztabu Generalnego, prawnik, urzędnik państwowy i działacz partyjny, członek PZPR, wiceminister Leśnictwa (1957–1970), prezes Polskiego Związku Łowieckiego.

1 Warszawska Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte – jednostka pancerna ludowego Wojska Polskiego sformowana na bazie 1 pułku czołgów w obozie bieloomuckim pod Sielcami na mocy rozkazu dowódcy 1 Korpusu PSZ w ZSRR nr 1 z 19 sierpnia 1943 r.

16 marca 1944 roku władze sowieckie wyraziły zgodę na przekształcenie 1 Korpusu w 1 Armię Polską. Dowódcą armii mianowano gen. dyw. Zygmunta Berlinga. Ośrodkiem formowania od marca do lipca 1944 rok był rejon Sum koło Charkowa , a od lipca do września – rejon Żytomierza.

Skład

1 Brygada Pancerna (BPanc)

1 Brygada Artylerii Armat (BAA)

2 Brygada Artylerii Haubic (BAH)

3 Brygada Artylerii Haubic (BAH)

1 Dywizja Artylerii Przeciwlotniczej (DAPlot)

Osobny artykuł: Ordre de Bataille 1 Armii Polskiej w ZSRR.

Walki oddziałów 1 Armii Polskiej

7 kwietnia na stacji kolejowej Darnica pod Kijowem 1 samodzielny dywizjon artylerii przeciwlotniczej stoczył nocną walkę z nieprzyjacielskim lotnictwem atakującym stację zapełnioną transportami wojskowymi. Spośród około 50 atakujących samolotów Ju-88 strącono 5 samolotów.

Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989.

Krajowa Rada Narodowa ( polskiego parlamentu, mające stanowić zaczątek polskiej władzy powojennej, reprezentujące ugrupowania . KRN powstało bez formalnej zgody moskiewskiej centrali, zorientowanej wówczas na "jednolitofrontową" linię polityczną.

W dniach 18—21 lipca zgrupowanie artylerii polskiej w składzie 1 i 5 Brygady Artylerii Ciężkiej, 1, 2 i 3 pułku artylerii lekkiej oraz 8 pułku artylerii haubic, 1 pułku moździerzy, 4 pułku artylerii przeciwpancernej i 5 dywizjonu pomiarów artyleryjskich, w łącznej sile 21 dywizjonów, wspierało wojska sowieckiej 69 Armii podczas walk nad rzekami Turią i Bugiem, w rejonie Dolska i Dorohuska. 23 lipca 69 Armia kontynuowała pościg za nieprzyjacielem, a zgrupowanie polskiej artylerii pod Husynnem dołączyło do przeprawiających się przez Bug związków 1 AP.

Polskie Siły Zbrojne w ZSRR, inaczej Armia Polska w ZSRR - nazwy przyjęte na określenie polskich jednostek wojskowych formowanych w ZSRR, pod kierownictwem polskich komunistów, po wyjściu z ZSRR Polskich Sił Zbrojnych pod dowództwem gen. Andersa, podporządkowanych legalnemu rządowi RP na emigracji (tzw. Armii Andersa).

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) – samozwańczy [1] tymczasowy organ władzy wykonawczej w Rzeczpospolitej Polskiej, działający od 21 lipca 1944 do 31 grudnia 1944, na obszarze wyzwalanym spod okupacji niemieckiej - pomiędzy przesuwającą się linią frontu sowiecko-niemieckiego a Linią Curzona. PKWN został powołany w Moskwie (zob. rząd marionetkowy) i funkcjonował pod polityczną kontrolą Józefa Stalina. Zdominowany był przez komunistów polskich i realizował politykę ZSRR w Polsce. Na powstanie PKWN mieli dominujący wpływ komuniści z Centralnego Biura Komunistów Polskich, jednak ostateczną decyzję o jego powstaniu podjął Stalin.

Przeformowanie

21 lipca Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, wydał w imieniu Krajowej Rady Narodowej dekret scalający Armię Polską w ZSRR z Armią Ludową w Wojsko Polskie, a 22 lipca powołał Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego.

Naczelnym Dowódcą WP został gen. Michał Żymierski, który w rozkazie wydanym 29 lipca nakazał używanie terminu -Wojsko Polskie- w podległych sobie wojskach.

8 sierpnia 1944 Naczelne Dowództwo WP wydało rozkaz nr 3, w którym rozwiązano Radę Wojenną Armii Polskiej w ZSRR. Rozkaz ten ostatecznie kończy działalność AP w ZSRR.

1 Armia Wojska Polskiego – utworzona 29 lipca 1944 z przemianowania rzutu bojowego 1 Armii Polskiej w ZSRR sformowanej 16 marca 1944 roku. Była częścią tzw. odrodzonego Wojska Polskiego. Szlak bojowy zakończyła w maju 1945 wyjściem na brzeg Łaby i szturmem części swoich oddziałów na Berlin.

Zobacz też

1 Armia Wojska Polskiego

Polskie Siły Zbrojne w ZSRR (1943-1944)

Bibliografia

Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943-1945. Wybór materiałów źródłowych, tom I, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1958

Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom III Ludowe Wojsko Polskie 1943-1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1973, wyd. I

Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, T. 1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego : formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Warszawa 1965