1 Batalion Czołgów Lekkich - Polski Serwis Naukowy

1 Batalion Czołgów Lekkich - pododdział pancerny Wojska Polskiego II RP.

Batalion nie występował w organizacji pokojowej wojska. Był jednostką formowaną w czasie mobilizacji alarmowej, zgodnie z założeniami planu mobilizacyjnego "W". Mobilizację oddziału przeprowadzona została w dniach 24-26 sierpnia 1939, w rejonie Ożarowa i Okuniewa przez 3 Batalion Pancerny. Batalion wyposażony był w czołgi 7-TP.

Dowódca (ang. commander) - stanowisko etatowe w wojsku, żołnierz stojący na czele rodzaju sił zbrojnych, związku taktycznego, oddziału lub pododdziału. Posiada określone prawa (wydawanie rozkazów oraz nadzór nad ich wykonawstwem). Jest organizatorem działań bojowych podległych wojsk (żołnierzy) oraz dowodzi nimi w czasie ich trwania.

Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

Działania zbrojne

Przeznaczony do Korpusu Interwencyjnego na Pomorzu i 30 sierpnia przewieziony do Inowrocławia oczekiwał na dalsze rozkazy. 1 września załadowany ponownie na transport kolejowy i przewieziony przez Toruń do Kutna i dalej do Słotwin koło Koluszek. Przydzielony do Armii Odwodowej ("Prusy"), 2 września dotarł w rejon Tomaszowa Mazowieckiego. 4 września znalazł się w Opocznie i patrolował okolice Przedborza. Nie został jednak użyty w boju o Piotrków, a 6 września część batalionu starła się z przeciwnikiem pod Sulejowem. 7 września ostrzelano kolumny pancerne pod Inowłodzem. 8 września prowadził intensywne działania nad rz. Drzewiczką. Pod Odrzywołem 2 kompania zniszczyła wiele czołgów niemieckich a 3 kompania udaremniła próby wdarcia się nieprzyjaciela do miasta Drzewica. Część batalionu współdziałała 10 września z jednostkami 13 DP w czasie przebijania się nad Wisłę, do rejonu Ryczywołu. Po nieudanej próbie przeprawy w bród załogi zatopiły 6 czołgów, po czym skierowały się do Warszawy. Pozostała część batalionu walczyła o Głowaczów oraz w widłach Wisły i Pilicy. Większość batalionu (ponad 20 czołgów, gł. z 3 kompanii) zdołało wycofać się za Wisłę. Skierowana pod Chełm, 13 września osłaniała tyły Armii "Lublin". 15 września oddział dołączył do WBPM i 17 września koło Józefowa skutecznie odparł wypady niemieckich czołgów. 18 września w walkach o Tomaszów Lubelski odniósł zwycięstwo (zniszczono wiele pojazdów wroga, wzięto jeńców, zajęto część miasta). W natarciu podjętym 19-20 września utracono niemal cały sprzęt bojowy. 20 września resztki batalionu złożyły broń.

Chełm (ukr., ros. Холм – Chołm) – miasto na prawach powiatu we wschodniej Polsce. Znajduje się na południowy wschód od Lublina, na północ od Zamościa oraz na południe od Białej Podlaskiej, w odległości 25 km od granicy z Ukrainą. Leży nad rzeką Uherką, lewym dopływem Bugu.

Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.

7-TP - czołg podstawowy batalionu

Obsada personalna

dowódca — mjr Adam Kubin

oficer taktyczny i zwiadu — kpt. Kazimierz Rosen-Zawadzki

adiutant — por. rez. Witold Pajewski

dowódca plutonu łączności — por. Bohdan Ryłło

dowódca 1 kompanii— kpt. Antoni Sikorski

dowódca 1 plutonu— por. Czesław Rusiecki

dowódca 2 plutonu - ppor. rez. Jerzy Orlich

dowódca 3 plutonu— ppor. rez. Karol Wróblewski

dowódca 2 kompanii— kpt. Marian Górski

dowódca 1 plutonu— por. Bolesław Palys

dowódca 2 plutonu— por. Czesław Chróściel

dowódca 3 kompanii— kpt. Stefan Kossobudzki

dowódca 1 plutonu— por. Józef Radzymiński

dowódca 2 plutonu— por. Bazyli Romanow

dowódca 3 plutonu— ppor. rez. Zygmunt Trzepałko

dowódca kompanii technicznej. — kpt. Wacław Mech

dowódca plutonu technicznego— por. Jan Filipowski

Osobny artykuł: Batalion czołgów lekkich.

Bibliografia

Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Wydaw. Min. Obrony Narodowej, 1989.

Adam Jońca: Wrzesień 1939 : pojazdy Wojska Polskiego : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990.

Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" ; Londyn : Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.