1 Front Ukraiński - Polski Serwis Naukowy

Dowództwo i poczet sztandarowy 1 Frontu Ukraińskiego na paradzie zwycięstwa w Moskwie 24 czerwca 1945

1 Front Ukraiński – jeden z frontów sowieckich w walce z wojskami niemieckimi w II wojnie światowej.

Sztandar 1 Frontu Ukraińskiego z Muzeum Sił Zbrojnych FR w Moskwie

Pomnik 1 Frontu Ukraińskiego z Muzeum Wojny Ojczyźnianej w Moskwie

Działania

Utworzony 20 października 1943 z przemianowania Frontu Woroneskiego. Skład: 6, 13, 18, 27, 38, 40, 47, 60 Armie, 1 Armia Gwardii, 1 Armia Pancerna, 3 Armia Pancerna Gwardii, 4 Korpus Kawalerii Gwardii, 2 Armia Lotnicza.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Sandomierz to miasto i gmina miejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położona nad rzeką Wisłą (268,5 km od jej źródła i 673,7 km od jej ujścia do Morza Bałtyckiego), na siedmiu wzgórzach (stąd miasto nazywane jest czasem "małym Rzymem"), na granicy Wyżyny Sandomierskiej. Przemysłowa część miasta, zwana Nadbrzeziem leży na prawym brzegu Wisły, w Kotlinie Sandomierskiej, graniczy z Tarnobrzegiem, z którym tworzy konurbację. Nazwa miasta pochodzi od imienia Sędomir, rozpowszechnionego w całej Słowiańszczyźnie (por. czes., rus. i serbsko-chor. Sudomir).

Rozwinął się w rejonie: Lubieża, Kijowa, Bukrina. W listopadzie 1943 przeprowadził operację kijowską przeciw niemieckiej 2 Armii z Grupy Armii "Mitte" oraz 4 Armii Pancernej, w wyniku której sforsował Dniepr. Po wyzwoleniu Kijowa (6 listopada) wyszedł na linię: Jelsk, Owrucz, Korosteń, Malin, Fastów, Griebienki zagrażając południowemu zgrupowaniu wojsk niemieckich.

Jasło – miasto powiatowe w południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim (od 1999), w obrębie Dołów Jasielsko-Sanockich. Znajduje się ono na wysokości od 225 do 380 m n.p.m. na przecięciu rzek Wisłoki, Ropy oraz Jasiołki.

Front Woroneski - front radziecki utworzony 9 (7?) lipca 1942 z części Frontu Briańskiego. Jeden z frontów w wojnie z wojskami niemieckimi w II wojnie światowej.

W grudniu 1943 wojska Frontu kontynuowały operację żytomiersko-berdyczowską i wyzwoliły Żytomierz. (31 grudnia) i wyszły na linię: Sarny, Hoszcza, Szepietówka, Lipowiec. W styczniu 1944 – lutym lewe skrzydło Frontu (27 i 40 Armie oraz 6 Armia Panc.) i prawoskrzydłowe związki 2 Frontu Ukraińskiego wzięły udział w operacji korsuń-szewczenkowskiej.

Fronty radzieckie – wielkie zgrupowania wojskowe (fronty) Armii Czerwonej o kompetencjach zarówno administracyjnych, jak i operacyjnych, formowane na kierunkach i teatrach planowanych działań operacyjnych. Na czele stał dowódca frontu podległy naczelnemu dowódcy i Radzie Wojennej. Fronty radzieckie swoją wielkością odpowiadały mniej więcej alianckim lub niemieckim grupom armii a ich stan liczebny mógł przekraczać milion żołnierzy. W radzieckiej doktrynie wojennej dowództwo frontu zajmowało się koordynacją działań poszczególnych jego armii natomiast koordynacją bojowych działań frontów zajmowało się Najwyższe Naczelne Dowództwo.

Zawichost – miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, znane dziś głównie z podawanych przed godziną 12:00 w I Programie Polskiego Radia komunikatów o stanie wód na największych rzekach w kraju. Siedziba miejsko-wiejskiej gminy Zawichost. Prawa miejskie od co najmniej 1255 roku.

Jednocześnie Armie 13. i 60. z prawego skrzydła Frontu przeprowadziły operację łucko-rówieńską przeciw dywizjom niemieckim z 4 Armii Pancernej. W marcu – kwietniu 1 front przeprowadził operację płoskirowsko-czerniowiecką, a lipcu – sierpniu operację lwowsko-sandomierską i osiągnął linię: Sanok, Jasło, Szczucin, Łagów, Opatów, Zawichost, Józefów i zdobył przyczółek w rej. Sandomierza. We wrześniu – listopadzie wykonał operację dukielską, w styczniu – lutym 1945 (w składzie 3 i 5 Armia Gwardii, 6, 13, 21, 52, 59, 60 Armie, 3 i 4 Armia Panc., 2 Armia Lotnicza, 1 Korpus Kawalerii, 4, 7 , 25, i 31 Korpus Pancerny i Korpus Zmechanizowany) z 1 Frontem Białoruskim operację wiślano-odrzańska przeciw Grupie Armii "A" i części sił Grupy Armii "Mitte". W lutym wykonał operację dolnośląską, w marcu operację opolską. W kwietniu – maju wraz z 1 i 2 Frontem Białoruskim brał udział w operacji berlińskiej przeciw niemieckiej Grupie Armii "Weichsel" i części sił Grupy Armii "Mitte"

Gieorgij Konstantinowicz Żukow, ros. Георгий Константинович Жуков (ur. 1 grudnia 1896 w Striełkowce, zm. 18 czerwca 1974 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, uczestnik rewolucji październikowej, szef Sztabu Generalnego Armii Czerwonej, zastępca naczelnego wodza podczas II wojny swiatowej, Marszałek Związku Radzieckiego (1943), minister obrony ZSRR (1955–1957), czterokrotny Bohater Związku Radzieckiego (1939, 1944, 1945, 1956) i Bohater Mongolii (1972), członek Komitetu Centralnego KPZR (1953–1957), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 1., 2., 3. i 4. kadencji (1937–1958).

Bitwa o Berlin – bitwa stoczona w dniach 16 kwietnia – 2 maja 1945 roku pomiędzy ZSRR, a III Rzeszą, w Berlinie i okolicach. Jedna z ostatnich bitew II wojny światowej w Europie.

W maju część sił Frontu wraz z 2 i 4 Frontem Ukraińskim wzięła udział w operacji praskiej przeciw sił części Grupy Armii "Mitte" i "Ostmark". W składzie Frontu w operacjach berlińskiej i praskiej brała udział 2 Armia Wojska Polskiego. Rozformowany 11 maja 1945.

Dowódcy

Nikołaj Watutin (od października 1943 do marca 1944)

Gieorgij Żukow (od marca 1944 do maja 1944)

Iwan Koniew (od maja 1944 do maja 1945)

Zobacz też

Pomnik w Mikolinie

98 Pułk Moździerzy Gwardii

Bibliografia

Bolszaja Sowietskaja Encykłopedija Moskwa 1978,

Encyklopedia II wojny światowej MON 1975.