1 Korpus Polski - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy 1 Korpusu Polskiego PSZ na Zachodzie. Zapoznaj się również z: I Korpus Polski - stronę ujednoznaczniającą.

I Korpus Polski (I KP, ang. I Polish Corps) - wyższy związek taktyczny Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w latach 1940-1947.

28 września 1940 r. Naczelny Wódz, gen. broni Władysław Sikorski wydał rozkaz o sformowaniu I Korpusu.

Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.

Erwin Emil Juliusz Więckowski (ur. 31 maja 1894 w Wiedniu, zm. 19 grudnia 1975 w Toronto w Kanadzie) - pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, legionista Józefa Piłsudskiego , uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, prezydent Poznania.

8 października 1940 r. ustalona została struktura organizacyjna I KP.

Kwatera Główna I Korpusu

1 Brygada Strzelców

2 Brygada Strzelców

3 Brygada Kadrowa Strzelców

4 Brygada Kadrowa Strzelców

5 Brygada Kadrowa Strzelców

7 Brygada Kadrowa Strzelców

1 Pułk Czołgów

1 Batalion Saperów

1 Dywizjon Rozpoznawczy

1 Dywizjon Artylerii Ciężkiej

1 Kompania Łączności

1 Kolumna Samochodowa

1 Kolumna Sanitarna

1 Park Intendentury

1 Park Uzbrojenia

1 Park Samochodowy

Stały Szpital Wojenny Nr 1

Stały Szpital Wojenny Nr 2

Korpus liczył 3498 oficerów i 10 884 żołnierzy. W związku ze spodziewaną inwazją niemiecką otrzymał za zadanie obronę 200-kilometrowego odcinka wybrzeża od Firth of Forth do Montrose w Szkocji.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Władysław Eugeniusz Sikorski (ur. 20 maja 1881 w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943 na Gibraltarze) – polski wojskowy i polityk, generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych i premier Rządu na Uchodźstwie podczas II wojny światowej.

3 listopada 1940 r. 2 Brygadę Strzelców przemianowana została na 10 Brygadę Kawalerii Pancernej, która dała początek utworzonej w 1942 1 Dywizji Pancernej (1 DPanc). W lutym 1941 r. przystapiono do organizacji 8 Brygady Kadrowej Strzelców. Rozkazem z dnia 9 X 1941 4 Brygadę Strzelców przemianowano na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową (1 SBS), która wg założeń polskich miała zostać użyta do wsparcia powszechnego powstania zbrojnego w Polsce. 6 grudnia 1941 r. z kadrowych brygad strzelców 3, 5, 7 utworzono Brygadę Szkolną. Do wiosny 1942 r. ukształtowała się następująca organizacja I KP.

Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia (ang. Polish Resettlement Corps) - korpus Armii Brytyjskiej przeznaczony dla przysposobienia zdemobilizowanych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie do życia cywilnego i rozmieszczenia ich na terytorium Zjednoczonego Królestwa lub poza jego granicami.

Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.

Tablica rozpoznawcza pojazdów WP

Kwatera Główna I Korpusu

1 Brygada Strzelców

1 Samodzielna Brygada Spadochronowa

10 Brygada Kawalerii Pancernej

16 Brygada Czołgów

Brygada Szkolna

1 Pułk Artylerii Ciężkiej

1 Batalion Ciężkich Karabinów Maszynowych

1 Dywizjon Rozpoznawczy

Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej

Batalion Saperów

11 Kompania Saperów

11 Kompania Parkowa

11 Pluton Rozbrajania Bomb

11 Kompania Łączności

2 Szwadron Żandarmerii

11 Kompania Zaopatrzenia

11 Kompania Warsztatowa

11 Pluton Parkowy

Szpital Wojenny Nr 2

1 Kolumna Samochodów Sanitarnych

11 Kompania Sanitarna

Pluton Higieny Polowej

Pralnia Polowa

Poczta Polowa

Oddział Zbiórki Materiałowej

Łaźnia Polowa

Kasa Polowa

11 Sąd Polowy z Aresztem

Po uzupełnieniu stanu osobowego rekrutami przybyłymi z ZSRR, wspólnie z War Office ustalono nową organizację korpusu (od 1942 I Korpusu Pancerno-Motorowego), w skład którego weszły: 1 Dywizja Pancerna, 1 Samodzielna Brygada Strzelców oraz związki wojsk pomocniczych i służb korpuśnych. Poza PKP pozostała 1 SBS.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych. Wyróżnia się wśród nich:

W walkach na froncie zachodnim udział wzięły 1 DPanc i 1 SBS. Po przekazaniu tych jednostek pod dowództwo brytyjskie w ramach PKP rozpoczęto tworzenie nowych jednostek, głównie z Polaków wcielonych przymusowo do Wehrmachtu (zwłaszcza Ślązaków oraz mieszkańców ziem przyłączonych do Rzeszy), którzy dostali się do niewoli alianckiej.

1 Dywizja Pancerna (1st Polish Armoured Division) – wielka jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w czasie II wojny światowej (1942-1947).

Stanisław Władysław Maczek (ur. 31 marca 1892 w Szczercu, zm. 11 grudnia 1994 w Edynburgu) – generał broni Wojska Polskiego, honorowy obywatel Holandii.

Utworzono dwie nowe wielkie jednostki: 4 Dywizję Piechoty i 16 Samodzielną Brygadę Pancerną oraz wojska i służby pomocnicze, które nie wzięły już udziału w walkach frontowych.

Po zakończeniu wojny część żołnierzy PKP powróciła do kraju, większość znalazła się w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia i pozostała na emigracji.

Obsada personalna Dowództwa i Sztabu I KP

gen. Stanisław Maczek

Dowództwo

ks.płk. Stanisław Sinkowski (ur. 3 stycznia 1890 - zm. 20 października 1942), przedstawiciel Naczelnego Dowództwa WP w 1939r, Delegat Biskupa Polowego, uczestnik walk o wolność Polski (1918-1920).

Powstanie, dawniej insurekcja – zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy lub władzy okupacyjnej.

dowódcy korpusu

gen. dyw. Marian Kukiel (27 VII 1940 - 24 IX 1942)

gen. dyw. Józef Zając (III - VIII 1943)

gen. bryg. Mieczysław Boruta-Spiechowicz (VIII 1943 - V 1945)

gen. dyw. Stanisław Maczek (20 V 1945 - 1947)

zastępca dowódcy - gen. bryg. Kazimierz Dworak (1945-1947)

dowódcy artylerii

gen. bryg. Rudolf Niemira (1940-1945)

gen. bryg. Stanisław Tatar (VIII 1945 - IV 1947)

dowódca saperów - płk inż. Konstanty Skąpski (X 1941 - VI 1942)

szef duszpasterstwa - ks. dziekan Stanisław Sinkowski (II - † 26 X 1942)

Sztab

Wehrmacht – niemieckie siły zbrojne okresu III Rzeszy. Zostały utworzone 16 marca 1935 roku wbrew traktatowi wersalskiemu zastępując Reichswehrę. Powstały po wprowadzeniu przez Adolfa Hitlera powszechnej służby wojskowej. W skład Wehrmachtu wchodziły niezależne od siebie i posiadające własne sztaby generalne; wojska lądowe (Heer), lotnictwo (Luftwaffe) i marynarka wojenna (Kriegsmarine).

Migracja, emigracja, imigracja - wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

szefowie sztabu

płk dypl. Jerzy Krubski

płk dypl. Erwin Więckowski (1943-1945)

płk dypl. Jerzy Orski (IV 1945 - IX 1946)

szefowie Oddziału III Operacyjnego

ppłk dypl. Stanisław Kuniczak (V 1944 - II 1945)

ppłk dypl. Felicjan Majorkiewicz (1945-1947)

szef Oddziału IV - ppłk dypl. Władysław Huza (od IV 1941)

Referat Propagandy i Oświaty - mjr Otton Laskowski

Patki i proporczyki rodzajów wojsk i służb (na kołnierze) noszone od 1941

Bibliografia

Witold Biegański, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie, Warszawa 1967,

Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991,