1 listopada - Polski Serwis Naukowy

1 listopada jest 305. (w latach przestępnych 306.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 60 dni.

Jerzy Karol Ablewicz (ur. 1 listopada 1919 w Krośnie, zm. 31 marca 1990 w Tarnowie) – polski duchowny katolicki, biskup ordynariusz tarnowski, arcybiskup ad personam.

Literacka Nagroda Nobla uważana jest za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodą literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895, jest przyznawana od 1901.

Święta

Imieniny obchodzą: Andrzej, Benignus, Benigny, Cyrenia, Jakub, Jan, Julianna, Konradyn, Konradyna, Licyniusz, Marceli, Maria, Nikola, Rajner, Robert, Seweryn, Teodor, Warcisław i Wiktoryna

dawn. Dziady jesienne – słowiańskie święto upamiętniające zmarłych (w noc z 31 października na 1 listopada)

Algieria – Święto Rewolucji (święto narodowe)

Antigua i Barbuda – Święto Niepodległości (święto narodowe)

Brytyjskie Wyspy Dziewicze – Dzień Wolności

Bułgaria – Dzień Budzicieli Narodu

Celtowie – Samhain

międzynarodowe – Światowy Dzień Wegan

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

Wszyscy święci (w Polsce dzień wolny od pracy)

św. Ariadna Maria (dziewica) (również 18 września)

św. Benigny z Dijon (męczennik)

św. Marceli z Paryża (biskup)

bł. Rajner z Sansepolcro (zm. 1304; franciszkanin)

bł. Rupert Mayer (jezuita)

Wydarzenia w Polsce

Wagon typu zdobytego w Płaszowie – 1918

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
1 listopada

1705 – August II Mocny ustanowił Order Orła Białego.

1800 – Założono Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk.

1857 – W Krakowie uruchomiono gazownię miejską.

1899 – Otwarto linię kolejową Łeba-Lębork.

1910 – Uruchomiono elektrownię w Białymstoku.

1918:

Powstał Związek Harcerstwa Polskiego.

We Lwowie rozpoczęły się walki polsko-ukraińskie.

W Płaszowie pod Krakowem zdobyto austriacki tabor pancerny. Powstały z niego pociągi pancerne: Śmiały i Piłsudczyk.

1925 – Założono Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych w Grudziądzu.

1931 – Założono Polski Związek Tenisa Stołowego.

1939 – W Warszawie założono organizację konspiracyjną Polska Niepodległa.

1941 – W Krakowie odbyło się pierwsze przedstawienie konspiracyjnego Teatru Rapsodycznego.

1942 – Zlikwidowano Getto w Tomaszowie Mazowieckim.

1946:

Karol Wojtyła otrzymał święcenia kapłańskie.

Założono Oficerską Szkołę Polityczną w Łodzi.

1953:

Rada Ministrów podjęła uchwałę o przerwaniu robót przy budowie warszawskiego metra.

Założono Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego w Koszalinie.

1956 – Służba Więzienna przeszła spod zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych pod zarząd Ministerstwa Sprawiedliwości.

1957 – Powstało Studio Eksperymentalne Polskiego Radia.

1972 – W związku z planowanym podziałem kraju na 49 województw, utworzono eksperymentalny, największy w Polsce (2909 km²) Powiat bieszczadzki ze stolicą w Lesku.

1985 – Zniesiono reglamentację cukru.

1988 – Rząd Mieczysława Rakowskiego podjął decyzję o likwidacji Stoczni Gdańskiej.

2004 – Polska stała się pełnoprawnym członkiem Europolu.

2011 – Awaryjne lądowanie lotu PLL LOT 016 na Okęciu.

Wydarzenia na świecie

Eksplozja bomby Ivy Mike, test bomby wodorowej, 1 listopada 1952, na atolu Eniwetok

82 p.n.e. – Wojny domowe Rzymu: bitwa przy Bramie Kollińskiej.

1112 – Późniejszy król Alfons I Zdobywca został hrabią Portugalii.

1179 – Filip II August został koronowany w Reims na króla Francji.

1215 – Rozpoczął się Sobór laterański IV.

1248 – Wilhelm z Holandii został koronowany na antykróla Niemiec.

1295 – Król Aragonii Jakub II ożenił się z Blanką Andegaweńską.

1335 – Władcy Czech, Polski i Węgier spotkali się na zjeździe w Wyszehradzie.

1368 – Elżbieta Pomorska, czwarta żona Karola IV Luksemburskiego, została w Rzymie koronowana na cesarzową Niemiec przez papieża Urbana V.

1420 – I krucjata antyhusycka: zwycięstwo husytów w bitwie pod Wyszehradem.

1501 – Amerigo Vespucci odkrył Zatokę Wszystkich Świętych i zszedł na ląd na terenie dzisiejszego brazylijskiego miasta Salvador.

1503 – Juliusz II został wybrany na papieża.

1512 – Freski Michała Anioła zdobiące sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej po raz pierwszy zostały pokazane publicznie.

1520 – W czasie swej wyprawy dookoła świata Ferdynand Magellan wpłynął do cieśniny nazwanej później jego imieniem (początkowo Cieśniny Wszystkich Świętych).

1570 – W wyniku wywołanej sztormem na Morzu Północnym tzw. powodzi Wszystkich Świętych w Holandii i Niemczech zginęło około 20 tys. osób.

1604 – W Londynie odbyła się premiera dramatu Otello Williama Szekspira.

1611 – Premiera romansu Burza Williama Szekspira.

1755 – Potężne trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zniszczyło Lizbonę i okolice; zginęło kilkadziesiąt tysięcy osób.

1770 – Założono Uniwersytet Techniczny w Berlinie.

1781:

Założono Massachusetts Medical Society, najstarsze nieprzerwanie działające stanowe towarzystwo medyczne w USA.

Zniesiono poddaństwo w Austrii i Czechach.

1790 – Irlandzki filozof i polityk Edmund Burke opublikował Rozważania o rewolucji we Francji.

1800 – John Adams jako pierwszy prezydent USA zamieszkał w Białym Domu.

1809 – V koalicja antyfrancuska: sprzymierzeni z Francuzami Bawarczycy pokonali tyrolskich powstańców w IV bitwie pod Bergisel.

1876 – W Holandii otwarto Kanał Morza Północnego.

1884 – Mikołaj II Romanow objął tron jako ostatni car Rosji.

1886 – W Belgradzie założono Królewską Serbską Akademię Nauk.

1895 – Léon Bourgeois został premierem Francji.

1897 – W Turynie założono klub piłkarski Juventus F.C.

1900 – Ukazała się encyklika papieża Leona XIII De Redemptore.

1904 – W Nowej Zelandii w wyniku osunięcia ziemi został zasypany najpotężniejszy wówczas na świecie gejzer Waimangu.

1911 – Wojna włosko-turecka: armia włoska pierwszy raz w historii użyła samolotu bombowego.

1914 – I wojna światowa: stoczono bitwę pod Coronelem.

1918:

I wojna światowa: połączone siły Serbii, Francji, Wielkiej Brytanii i Grecji odbiły Belgrad.

Powstało Królestwo Jemenu.

1922 – Abdykował Mehmed VI, ostatni sułtan Imperium Osmańskiego.

1924 – Założono amerykański klub hokejowy Boston Bruins.

1925 – Rozpoczęło nadawanie Radio Łotewskie.

1928 – Turcja przeszła z alfabetu arabskiego na łaciński.

1932 – Kochanka Adolfa Hitlera Ewa Braun usiłowała popełnić samobójstwo, strzelając sobie w szyję.

1936 – Hiszpańska wojna domowa: rozpoczęła się bitwa o Madryt.

1943 – Wojna na Pacyfiku: wojska amerykańskie wylądowały na wyspie Bougainville (Papua-Nowa Gwinea).

1944 – W Wielkiej Brytanii założono Towarzystwo Wegańskie (Vegan Society).

1946 – W pierwszym meczu w historii NBA New York Knicks pokonali Toronto Huskies 68:66.

1949 – Katastrofa lotu Eastern Air Lines 537: 55 osób zginęło po zderzeniu samolotu DC-4 z myśliwcem nad Waszyngtonem.

1950:

Chuck Cooper, pierwszy czarny gracz NBA, rozegrał swój pierwszy mecz w drużynie Boston Celtics.

Dwóch portorykańskich nacjonalistów wtargnęło na teren Białego Domu, w celu zamordowania prezydenta Harry'ego Trumana. W wyniku strzelaniny zginął agent ochrony i jeden z zamachowców.

Papież Pius XII ogłosił dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny.

W Izraelu sformowano drugi rząd Dawida Ben Guriona.

1952 – Na atolu Eniwetok Amerykanie przeprowadzili pierwszą próbną eksplozję bomby wodorowej.

1954:

Generał Fulgencio Batista wygrał przeprowadzone bez udziału kandydatów opozycji wybory prezydenckie na Kubie.

W Algierii wybuchło antyfrancuskie powstanie.

Wystartował pierwszy program niemieckiej telewizji publicznej Das Erste, będący wspólnym przedsięwzięciem 10 publicznych nadawców zrzeszonych w ARD.

1955 – 44 osoby zginęły nad Longmont w stanie Kolorado w wyniku wybuchu bomby podłożonej na pokładzie należącego do United Airlines samolotu Douglas DC-6.

1956:

Imre Nagy ogłosił wystąpienie Węgier z Układu Warszawskiego i neutralność kraju.

Papież Pius XII ogłosił encyklikę Laetamur Admodum, wzywającą do modlitw w intencji pokoju w Polsce, na Węgrzech i na Bliskim Wschodzie.

W Indiach weszła w życie reforma administracyjna, dzieląca kraj na stany i terytoria związkowe.

1957 – Na cieśninie między jeziorami Michigan i Huron otwarto Most Mackinac, jeden z najdłuższych w USA.

1962 – W kierunku Marsa wystrzelono radziecką sondę kosmiczną Mars 1.

1963:

Na Portoryko otwarto Obserwatorium Arecibo, w którym znajduje się największy radioteleskop na świecie

Odkryto pierwszego kwazara.

1964 – Czasowo otwarto przejścia graniczne w murze berlińskim.

1965 – Koalicja Pracy wygrała wybory do izraelskiego Knesetu.

1970 – 146 osób zginęło w pożarze dyskoteki we francuskiej miejscowości Saint-Laurent-du-Pont.

1973 – Prawnik pochodzenia polsko-austriackiego Leon Jaworski zastąpił zdymisjonowanego 20 października specjalnego prokuratora ds. Afery Watergate, Archibalda Coksa.

1974 – Uchwalono Międzynarodową Konwencję o Bezpieczeństwie Życia na Morzu (SOLAS).

1976:

Ukazał się singel Money, Money, Money szwedzkiej grupy ABBA.

Willi Stoph został po raz drugi premierem NRD.

1977 – Odbył się pierwszy lot rejsowy samolotu Tu-144 (z Moskwy do Ałma-Aty).

1978 – Terroryści RAF Rolf Heißler i Adelheid Schulz zastrzelili dwóch holenderskich celników w Kerkrade.

1981 – Antigua i Barbuda uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).

1982:

Firma Philips wprowadziła na rynek swój pierwszy odtwarzacz płyt kompaktowych CD-100.

W Marysville w stanie Ohio Honda jako pierwsza japońska firma rozpoczęła seryjną produkcję samochodów na terenie USA.

1988 – Prawicowy Likud wygrał wybory do Knesetu.

1991 – Czeczenia ogłosiła niepodległość.

1993:

Wszedł w życie Traktat z Maastricht tworzący Unię Europejską.

W Turkmenistanie wprowadzono nową walutę narodową – manata turkmeńskiego.

1996:

Premiera filmu Romeo i Julia.

Wystartowała arabska telewizja informacyjna Al-Dżazira.

1998:

Uruchomiono telefonię satelitarną Iridium.

Utworzono Europejski Trybunał Praw Człowieka.

2000 – W Indiach utworzono stan Chhattisgarh.

2002 – Branko Crwenkowski został po raz drugi premierem Macedonii.

2003 – Ogłoszono zaręczyny następcy hiszpańskiego tronu księcia Filipa z dziennikarką Letizią Ortiz Rocasolano.

2004 – Były premier Portugalii José Manuel Barroso został przewodniczącym Komisji Europejskiej.

2005 – Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, wyznaczając jego datę na 27 stycznia, rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau.

2006:

W czasie huraganu Britta na Bałtyku zatonął szwedzki statek MS Finnbirch; zginęło 2 spośród 14 członków załogi.

W Wiedniu założono Międzynarodową Konfederację Związków Zawodowych (ITUC).

2007:

Premiera filmu Rok 1612.

We włoskiej Perugii została zamordowana brytyjska studentka Meredith Kercher. Podejrzani o zbrodnię Amerykanka Amanda Knox i Włoch Raffaele Sollecito zostali uniewinnieni przez sąd apelacyjny w Perugii 3 października 2011 roku.

2008 – Grigol Mgalobliszwili został premierem Gruzji.

2010 – Prezydent Dmitrij Miedwiediew jako pierwszy rosyjski przywódca złożył wizytę na Wyspach Kurylskich.