1 maja - Polski Serwis Naukowy

1 maja jest 121. (w latach przestępnych 122.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 244 dni.

Saint Lucia – państwo w Ameryce Środkowej na Morzu Karaibskim, na wyspie o tej samej nazwie należącej do archipelagu Wysp Zawietrznych, części Małych Antyli.

Wasilij Sidorenko Василий Сидоренко (ur. 1 maja 1961 w Stalingradzie) – rosyjski lekkoatleta, który specjalizował się w rzucie młotem.

Święta

imieniny obchodzą: Aniela, Asaf, Berta, Briok, Floryna, Izydora, Jakub, Jeremi, Jeremiasz, Józef, Julian, Lubomir, Maja, Orencjusz, Peregryn, Petronela, Tamara i Wiwald.

Celtowie – Beltane

międzynarodowe – Święto Pracy, w Polsce święto państwowe 1 maja (w Polsce i niektórych krajach dzień wolny od pracy)

Finlandia – Vappu (dzień robotników i studentów)

Francja – Święto konwalii

Kazachstan, Samoa – Dzień Ludu

Kościół Starokatolicki Mariawitów i tradycjonalizm katolicki: Filipa i Jakuba Młodszego Apostołów

Wyspy Marshalla – Święto Konstytucji

wspomnienia i święta w Kościele rzymskokatolickim, obchodzą:

św. Amator (biskup Auxerre)

św. Arigius (biskup)

św. Augustyn Schoeffler (męczennik)

św. Józef Rzemieślnik

św. Oriencjusz (biskup z Auch)

św. Peregryn Laziosi

św. Ryszard Pampuri (lekarz z zakonu bonifratrów)

bł. Wiwald (eremita)

św. Zygmunt (król Burgundii) (w polskim Kościele wspominany 2 maja)

Wydarzenia w Polsce

1576 – Anna Jagiellonka poślubiła na Wawelu Stefana Batorego i została wraz z nim koronowana w katedrze wawelskiej.

1846 – Oddano do użytku linię kolejową łączącą Szczecin ze Stargardem.

1864 – Powstanie styczniowe: bitwa pod Zamościem.

1892 – Łódź: 70 tysięcy robotników rozpoczęło protesty (tzw. bunt łódzki).

1895 – Uruchomiono latarnię w Krynicy Morskiej.

1919 – Polska została członkiem Światowego Związku Pocztowego (UPU).

1921 – Senat Wolnego Miasta Gdańska przejął obowiązki i kompetencje magistratu gdańskiego, stając się równocześnie organem administracji samorządowej.

1925 – W nocy z 30 kwietnia/1 maja niemieccy sabotażyści wykoleili w okolicach Starogardu Gdańskiego jadący do Królewca niemiecki tranzytowy pociąg pasażerski, w wyniku czego zginęło 29 osób, a 14 zostało rannych. Celem powtarzających się niemieckich ataków na linii Chojnice-Tczew było udowodnienie, że polscy kolejarze nie potrafią zapewnić bezpiecznego ruchu pociągów.

1928:

Powstała Śląska Partia Socjalistyczna.

Ukazał się pierwszy numer Cechu, organu prasowego Związku Mazurów.

1941 – Na Stadionie Miejskim przy ul. Dolna Wilda w Poznaniu hitlerowcy utworzyli obóz pracy dla Żydów.

1945:

Ukazało się pierwsze wydanie czasopisma dla dzieci Świerszczyk.

W Krasnosielcu koło Makowa Mazowieckiego przeprowadzono udaną akcję odbicia 42 członków AK i NSZ z więzienia UB.

1948 – Rozpoczął się pierwszy kolarski Wyścig Pokoju.

1950 – Utworzono Świętokrzyski Park Narodowy.

1953 – W Warszawie oddano do użytku Dom Partii – siedzibę KC PZPR (obecnie Centrum Bankowo-Finansowe).

1954:

Otwarto gdański ogród zoologiczny.

Zainaugurował działalność Teatr Komedia w Warszawie.

1955 – Powstał Zespół Filmowy "Kadr".

1956:

Premiera filmu Cień.

Rozpoczął pracę Telewizyjny Ośrodek Transmisyjny ze stacją nadawczą umieszczoną na Pałacu Kultury i Nauki.

Utworzono sekcję rugby Lechii Gdańsk.

1958 – Oficjalna prezentacja samochodu dostawczego FSC Żuk (model A 03).

1960 – Otwarto KWK "1 Maja" w Wodzisławiu Śląskim.

1963 – Otwarto Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku.

1971 – Premiera filmu Kocie ślady.

1976 – ORP "Błyskawica" przejął obowiązki okrętu-muzeum od ORP "Burza" w Gdyni przy Skwerze Kościuszki.

1990 – Utworzono parki narodowe: Drawieński i Poleski.

1993 – Polska uznała jurysdykcję Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

1999 – Dotychczasowy biskup płocki Zygmunt Kamiński mianowany arcybiskupem metropolitą szczecińsko-kamieńskim.

2000 – Rozpoczęto wydawanie białych tablic rejestracyjnych z flagą Polski na eurobandzie.

2001 – W Warszawie odbyła się Parada Równości, pierwsza parada lesbijek i gejów w Polsce.

2004 – Polska dołączyła do Unii Europejskiej.

Wydarzenia na świecie

Bitwa w Zatoce Manilskiej na litografii z 1899

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
1 maja

305 – Cesarz rzymski Dioklecjan abdykował i zamieszkał w pałacu w Splicie, abdykował również cesarz Maksymian, nowymi augustami zostali dotychczasowi cezarowie Konstancjusz I Chlorus i Galeriusz, ich zastępcami (cezarami) Flawiusz Sewer i Maximinus Daia.

381 – Otwarto Sobór konstantynopolitański I, zwołany przez cesarza Teodozjusza I Wielkiego.

408 – Teodozjusz II został cesarzem bizantyjskim.

880 – W Konstantynopolu poświęcono kościół Nea Ekklesia.

1187 – Wyprawy krzyżowe: przegrana krzyżowców z Ajjubidami w bitwie u źródła Cresson.

1308 – Król Niemiec Albrecht I został zamordowany przez bratanka Jana Parricidę.

1328 – Angielski parlament ratyfikował w Northampton traktat pokojowy między Anglią a Szkocją.

1356 – Cesarz Karol IV i król Kazimierz III Wielki podpisali Układ praski, będący odnowieniem Pokoju namysłowskiego z 1348 roku.

1402 – Francuski żeglarz i odkrywca w służbie hiszpańskiej Jean de Béthencourt wypłynął z La Rochelle na podbój Wysp Kanaryjskich.

1460 – Włoski żeglarz Antonio da Noli odkrył wyspę Maio (Wyspy Zielonego Przylądka).

1464 – Król Anglii Edward IV poślubił Elżbietą Woodville.

1519 – Franciszek z Paoli został ogłoszony świętym przez papieża Leona X.

1648 – VI wojna wenecko-turecka: (lub 5 maja) wojska tureckie rozpoczęły oblężenie Kandii na Krecie.

1650 – Przebywający na wygnaniu król Anglii Karol II Stuart i przedstawiciele szkockiego ugrupowania Covenanters podpisali Traktat z Bredy.

1653 – Zwycięstwo wojsk kozacko-tatarskich nad mołdawskimi w bitwie pod Popricani.

1707 – Anglia i Szkocja zawarły Akt Unii tworzący Wielką Brytanię.

1756 – W odpowiedzi na traktat prusko-brytyjski Francja i Austria zawarły pierwszy traktat wersalski.

1757 – Francja i Austria zawarły tzw. drugi traktat wersalski, sojusz zaczepny skierowany przeciwko Prusom (plan rozbioru Prus w którym miały brać udział Rosja, Polska, Szwecja, Austria, Saksonia i Francja).

1776 – Adam Weishaupt założył Zakon iluminatów.

1786 – W Wiedniu odbyła się premiera opery Wolfganga Amadeusza Mozarta Wesele Figara.

1851 – W Londynie rozpoczęła się Wielka Wystawa Światowa.

1865 – Wojna paragwajska: Brazylia, Argentyna i Urugwaj zawarły sojusz w celu obalenia paragwajskiego dyktatora Francisca Solano Lópeza.

1869 – Na ulice Brukseli wyjechał pierwszy tramwaj konny.

1886 – Kulminacja strajku robotników w Chicago w kampanii na rzecz 8-godzinnego dnia pracy.

1888 – W Sofii otwarto ogród zoologiczny.

1890 – Pierwsze obchody Święta Pracy.

1894 – Na ulice Brukseli wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.

1896 – Otwarto Teatr Komedii w Budapeszcie.

1898 – Wojna amerykańsko-hiszpańska: flota amerykańska odniosła zwycięstwo w bitwie w Zatoce Manilskiej.

1904 – Reprezentacja Francji w piłce nożnej w swym pierwszym meczu zremisowała 3:3 w Brukseli z Belgią.

1908 – Założono klub sportowy Fram Reykjavík.

1909:

Ustanowiono Order Miliona Słoni i Białego Parasola, odznaczenie cywilno-wojskowe królestwa Louangphrabang i królestwa Laosu.

Założono austriacki klub piłkarski Sturm Graz.

1914 – W Chinach uchwalono nową konstytucję przyznającą dyktatorską władzę prezydentowi Yuan Shikaiowi.

1918 – W Tokio otwarto Park Inokashira.

1921 – W Jaffie w rozruchach arabsko-żydowskich zginęło 95 osób, a 219 zostało rannych.

1922 – Aerofłot uruchomił pierwsze zagraniczne połączenie Moskwa-Królewiec.

1924:

Firmy Benz & Cie. i Daimler Motoren Gesellschaft podpisały pierwszą umowę o współpracy. Dwa lata później w wyniku połączenia utworzyły Daimler-Benz AG.

Na kanadyjskiej Wyspie Księcia Edwarda zniesiono ruch lewostronny.

1925:

Cypr oficjalnie otrzymał status kolonii brytyjskiej.

Powstała Ogólnochińska Federacja Związków Zawodowych.

Założono ekwadorski klub piłkarski Barcelona Guayaquil.

1929 – W trzęsieniu ziemi o sile 7,4 stopnia w skali Richtera na granicy irańsko-turkmeńskiej zginęło 3800 osób.

1930 – Oficjalnie zaakceptowano i ogłoszono nazwę Plutona, obecnie planety karłowatej.

1931 – Prezydent Herbert Hoover dokonał otwarcia Empire State Building w Nowym Jorku.

1934:

W Austrii rządzący austrofaszyści kanclerza Engelberta Dollfußa uchwalili autorytarną konstytucję.

We włoskiej stoczni położono stępkę pod budowę transatlantyka MS "Batory".

W Holandii powstała faszystowska ochotnicza organizacja młodzieżowa Nationale Jeugdstorm.

1941 – Premiera filmu Obywatel Kane.

1942 – Wojna na Pacyfiku: Japończycy zajęli Mandalay w Birmie.

1945:

Magda Goebbels wraz z doktorem SS Ludwigiem Stumpfeggerem otruła sześcioro swych dzieci, a następnie udała się wraz z mężem Josephem do ogrodów kancelarii, gdzie, według sprzecznych relacji Goebbels zastrzelił żonę a następnie siebie lub też obydwoje zażyłi truciznę i zostali zastrzeleni z broni maszynowej przez żołnierza SS.

Operacja berlińska: zakończyła się bitwa pod Halbe.

1949 – Gerard Kuiper odkrył Nereidę, księżyc Neptuna.

1953 – Rozpoczęła nadawanie Telewizja Czechosłowacka.

1954 – W Manili rozpoczęły się II Igrzyska Azjatyckie.

1955 – W Pradze odsłonięto pomnik Stalina.

1956 – Zainaugurował działalność Uniwersytet w Daegu w Korei Południowej.

1957:

34 spośród 35 osób na pokładzie zginęło w katastrofie samolotu Vickers Viscount w hrabstwie Hampshire w południowej Anglii.

Rozpoczęła nadawanie Telewizja Węgierska.

1959 – Philibert Tsiranana został pierwszym prezydentem Madagaskaru.

1960:

Nad ZSRR został zestrzelony amerykański samolot szpiegowski U-2, pilotowany przez Gary'ego Powersa.

Utworzono indyjskie stany Gujarat i Maharashtra.

1961 – Fidel Castro oficjalnie ogłosił Kubę krajem socjalistycznym.

1963:

Zachodnia część Nowej Gwinei została przyłączona do Indonezji jako Irian Zachodni.

Zalman Szazar został prezydentem Izraela.

1964 – Napisano i uruchomiono pierwszy program w języku programowania BASIC.

1965 – W chińskiej prowincji Junnan znaleziono 2 zęby Człowieka z Yuanmou sprzed 1,7 mln lat.

1967:

Anastasio Somoza Debayle został prezydentem Nikaragui.

Dokonano oblotu holenderskiego samolotu pasażerskiego Fokker F28.

W Las Vegas odbył się ślub Elvisa Presleya i Priscilli Beaulieu.

1971 – Rozpoczął działalność amerykański operator pociągów pasażerskich Amtrak.

1972 – W Liberii zniesiono południkową strefę czasową UTC-0:44.

1977 – Na Placu Taksima w Stambule w starciach demonstrantów z policja zginęło 36 osób.

1978:

Japończyk Naomi Uemura jako pierwszy samotnie zdobył biegun północny.

Napisano i wysłano pierwszy internetowy spam.

1979 – Proklamowano autonomiczną Republikę Wysp Marshalla stowarzyszoną z USA.

1985 – Prezydent Ronald Reagan nałożył embargo handlowe na Nikaraguę.

1987 – Papież Jan Paweł II beatyfikował Edytę Stein.

1988 – Niemiecki pociąg ICE V ustanowił światowy rekord prędkości (406,9 km/h).

1989 – W wyborach prezydenckich w Paragwaju zwyciężył w I turze generał Andrés Rodríguez.

1990 – Władze chińskie zniosły stan wojenny w Tybecie wprowadzony w marcu 1989 roku.

1991 – W stulecie encykliki Leona XIII Rerum Novarum Jan Paweł II wydał encyklikę Centesimus annus.

1993 – W dokonanym przez Tamilskich Tygrysów zamachu bombowym podczas parady pierwszomajowej w Kolombo zginęły 24 osoby, w tym prezydent Sri Lanki Ranasinghe Premadasa.

1994 – W wypadku podczas wyścigu o Grand Prix San Marino na torze Imola zginął Brazylijczyk Ayrton Senna.

1995 – Chorwacka armia i policja wkroczyły do zachodniej Slawonii i w ciągu kilku dni zajęły całe jej terytorium, zabijając około 200 Serbów.

1997 – Opozycyjna Partia Pracy wygrała wybory parlamentarne w Wielkiej Brytanii.

2000 – Prezydent Bill Clinton nakazał wyłączenie sygnału zakłócającego S/A (Selective Availability) w systemie GPS, dzięki czemu dokładność określania pozycji dla cywilnych użytkowników wzrosła ze 100 do 20 metrów.

2003:

W trzęsieniu ziemi w tureckim mieście Bingöl zginęło 176 osób, a 520 zostało rannych.

Został przedstawiony plan pokojowy dla Bliskiego Wschodu (tzw. "mapa drogowa").

2004:

Polska i 9 innych państw zostało oficjalnie przyjętych do Unii Europejskiej.

Stabilizacja Iraku: wycofaniem wojsk amerykańskich zakończyła się I bitwa o Faludżę, bastion sunnickich ekstremistów i terrorystów z Al-Kaidy.

2005 – Powstała niezależna agencja Frontex przeznaczona do ochrony granic zewnętrznych Unii Europejskiej z siedzibą w Warszawie.

2006 – Prezydent Evo Morales wydał dekret o nacjonalizacji wydobycia boliwijskiego gazu ziemnego.

2007 – Saint Lucia i Tajwan nawiązały stosunki dyplomatyczne.

2008:

32 osoby zginęły, a 75 zostało rannych w podwójnym zamachu bombowym w irackim mieście Balad Ruz.

W Chinach otwarto najdłuższy morski most przez Zatokę Hangzhou (36 km).

2010:

Na Times Square na nowojorskim Manhattanie policja rozbroiła domowej roboty bombę podłożoną w samochodzie. Sprawcę pochodzenia afgańskiego aresztowano w samolocie mającym odlecieć do Europy.

Otwarto Port lotniczy King Shaka pod Durbanem w RPA.

W Szanghaju rozpoczęła się wystawa światowa Expo 2010.

2011:

Beatyfikacja Jana Pawła II.

Przywódca Al-Kaidy Osama bin Laden został zabity przez amerykańskie siły specjalne w swej kryjówce w willi na przedmieściach pakistańskiego Islamabadu.