20 marca - Polski Serwis Naukowy

20 marca jest 79. (w latach przestępnych 80.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 286 dni.

Jan Alfred Szczepański, pseudonim Jaszcz (ur. 9 listopada 1902 w Krakowie, zm. 20 marca 1991 w Warszawie) – literat, publicysta, krytyk teatralny i filmowy, jeden z czołowych polskich taterników i alpinistów okresu międzywojennego. Syn pisarza Ludwika Szczepańskiego i brat Alfreda Szczepańskiego, również świetnego taternika.

Wełtawa (czes. Vltava, niem. Moldau) — najdłuższa rzeka w Czechach, lewy, największy dopływ Łaby. Długość – 435 km, powierzchnia zlewni – 28 tys. km².

Święta

imieniny obchodzą: Aleksander, Aleksandra, Ambroży, Anatol, Bogusław, Cyriaka, Ermegarda, Eufemia, Fotyna, Hipolit, Irmegarda, Józefa, Klaudia, Klemens, Kutbert, Matrona, Maurycy, Nicetas, Rafał, Wincenty i Wolfram.

Tunezja – Święto Niepodległości

międzynarodowe:

Dzień bez Mięsa ang. Meatout Day, od 1985)

Międzynarodowy Dzień Astrologii

Międzynarodowy Dzień Frankofonii (głównie kraje francuskojęzyczne)

Światowy Dzień Ziemi (w niektórych krajach 21 marca, w Polsce – 22 kwietnia)

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Aleksandra (męczennica chrześcijańska)

św. Kutbert z Lindisfarne (biskup)

św. Marcin z Bragi (biskup)

Wydarzenia z kraju

Kotwica, Znak Polski Walczącej

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
20 marca

1440 – w Trokach został zamordowany wielki książę litewski Zygmunt Kiejstutowicz.

1767 – przy wsparciu wojska rosyjskiego zostały zawiązane konfederacja słucka i konfederacja toruńska.

1848 – w Poznaniu utworzono Komitet Narodowy Polski.

1859 – w Teatrze Wielkim w Warszawie po raz pierwszy w Polsce wystawiono operetkę.

1914 – premiera filmu Fatalna godzina.

1919 – stanowisko szefa Sekcji Marynarki przy Ministerstwie Spraw Wojskowych objął gen. ppor. mar. Kazimierz Porębski.

1921 – na Górnym Śląsku odbył się plebiscyt.

1937:

premiera filmu Ordynat Michorowski.

rozpoczęto budowę miasta i huty Stalowa Wola.

1942:

na murach Warszawy pojawił się Znak Polski Walczącej.

w Zgierzu Niemcy dokonali publicznej egzekucji 100 Polaków, a 300 wywieźli do obozów koncentracyjnych.

1948 – utworzono Akademię Lekarską w Bytomiu, obecnie Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach i Akademię Lekarską w Szczecinie, obecnie Pomorska Akademia Medyczna.

1950:

utworzono Fundusz Kościelny.

zniesiono samorząd terytorialny, tworząc w jego miejsce Rady Narodowe.

1951 – Stanisław Skrzeszewski został ministrem spraw zagranicznych.

1956 – I sekretarzem KC PZPR został Edward Ochab.

1957 – rozpoczęto produkcję Syreny, pierwszego samochodu całkowicie polskiej konstrukcji.

1968 – lawina w Białym Jarze pod Śnieżką zabiła 19 osób.

1970 – utworzono Uniwersytet Gdański.

1976 – w Stoczni Gdańskiej zwodowano pierwszy zbudowany w Polsce kontenerowiec.

1982 – rozwiązano Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich i powołano w jego miejsce Stowarzyszenia Dziennikarzy PRL.

1986 – w nocy skradziono relikwiarz św. Wojciecha z katedry gnieźnieńskiej.

1990 – Lech Wałęsa otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego.

1998:

premiera filmu Demony wojny wg Goi.

troje byłych maturzystów, w tym pierwsza w Polsce kobieta, zostało skazanych na dożywocie za brutalne zabójstwo 22-letniej Jolanty Brzozowskiej w styczniu 1996 roku.

2003 – w Warszawie policja rozbiła pokojową demonstrację przeciwko atakowi na Irak, zatrzymując ok. 30 osób.

Wydarzenia ze świata

1345 – koniunkcja Marsa, Jowisza i Saturna, przez ówczesnych astrologów łączona z rozpoczętą wkrótce epidemią tzw. "czarnej śmierci" w Europie.

1393 – Jan Nepomucen, wikariusz generalny arcybiskupa praskiego, został z rozkazu króla Wacława IV utopiony w Wełtawie.

1413 – Henryk V Lancaster został królem Anglii.

1525 – wojna chłopska w Niemczech: zebrani w Memmingen przywódcy powstania sformułowali polityczny manifest Dwanaście Artykułów.

1600 – w Szwecji dokonano egzekucji 5 stronników Zygmunta III Wazy (krwawa łaźnia w Linköping).

1602 – utworzono Holenderską Kompanię Wschodnioindyjską.

1616 – żeglarz i pisarz Walter Raleigh, uwięziony od 13 lat w Tower of London za udział w spisku przeciw królowi Jakubowi I, został uwolniony w celu poprowadzenia drugiej wyprawy do Gujany.

1731 – trzęsienie ziemi we włoskiej Foggii zabiło około 2 tys. osób.

1760 – pożar w Bostonie strawił 349 budynków.

1786 – król Gustaw III założył Akademię Szwedzką.

1800:

Alessandro Volta poinformował w liście do Josepha Banksa, prezesa londyńskiego Royal Society, o zbudowaniu przez siebie pierwszej baterii elektrycznej.

wyprawa Napoleona do Egiptu: zwyciestwo Francuzów nad Turkami w bitwie pod Heliopolis.

1814 – rozpoczęła się bitwa pod Arcis-sur-Aube, między armiami napoleońską i austriacką.

1815 – Napoleon Bonaparte przybył do Paryża po ucieczce z Elby (100 dni Napoleona).

1848 – król Bawarii, Ludwik I Wittelsbach, abdykował na rzecz swego syna, Maksymiliana II.

1852 – w USA w wydaniu książkowym ukazała się Chata wuja Toma Harriet Beecher Stowe.

1861 – ponad 5 tys. osób zginęło w zniszczonym przez trzęsienie ziemi argentyńskim mieście Mendoza.

1883 – w Paryżu została podpisana Międzynarodowa Konwencja o Ochronie Własności Przemysłowej.

1890:

Leo von Caprivi został kanclerzem Niemiec.

został założony klub piłkarski Servette Genewa.

1912 – u wybrzeży Australii Zachodniej zatonął w czasie cyklonu statek pasażersko-towarowy SS Koombana ze 138 osobami na pokładzie.

1916 – Albert Einstein opublikował ogólną teorię względności.

1917 – Alexandre Ribot został po raz czwarty premierem Francji.

1933 – powstał pierwszy niemiecki obóz koncentracyjny w Dachau.

1935 – odbył się pierwszy lot amerykańskiego myśliwca Grumman F3F.

1939 – na podwórzu berlińskiej straży pożarnej spalono 1004 obrazy oraz 3825 grafik i akwareli niemieckiego ekspresjonisty Ericha Heckela.

1944 – przebywający na emigracji w Londynie król Jugosławii Piotr II ożenił się z księżniczką grecką, Aleksandrą.

1945 – II wojna światowa: wojska brytyjskie wyzwoliły Mandalay w Birmie.

1948:

odbyła się 20. ceremonia wręczenia Oscarów.

ZSRR opuścił Sojuszniczą Radę Kontroli Niemiec.

1952:

odbyła się 24. ceremonia wręczenia Oscarów.

Senat Stanów Zjednoczonych ratyfikował układ pokojowy z Japonią.

w Holandii rozpoczęły się negocjacje między Izraelem a RFN, w sprawie wypłaty odszkodowań za Holocaust.

1956 – Tunezja uzyskała niepodległość (od Francji).

1964 – powstała Europejska Organizacja Badań Kosmicznych (ESRO).

1965:

Hussein Maziq został premierem Libii.

utwór Poupée de cire, poupée de son, w wykonaniu reprezentującej Luksemburg francuskiej wokalistki France Gall, zwyciężył w 10. Konkursie Piosenki Eurowizji w Neapolu.

1969:

pod Asuanem w Egipcie, w katastrofie należącego do United Arab Airlines samolotu Ił-18 zginęło 100 spośród 105 osób na pokładzie.

w Gibraltarze John Lennon poślubił Yoko Ono.

1972 – premiera filmu Solaris.

1974 – ukazał się album Good Times Elvisa Presleya.

1978 – Krystyna Chojnowska-Liskiewicz jako pierwsza kobieta opłynęła samotnie jachtem Ziemię.

1986:

Jacques Chirac został drugi raz premierem Francji.

w górach Cairngorm w Szkocji porywy wiatru osiągnęły 278 km/h – największą prędkość w całej historii pomiarów meteorologicznych w Wielkiej Brytanii.

1987 – Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków dopuściła do stosowania lek zwalczający wirusa HIV – AZT.

1990:

premier Tadeusz Mazowiecki rozpoczął wizytę w USA.

seria tornad przeszła nad przedmieściami miasta Welkom w RPA; zniszczeniu uległo 4 tys. domów.

1991:

Chaleda Zia została pierwszą kobietą-premierem Bangladeszu.

po remisie 2:2 w rewanżowym meczu w Genui z Sampdorią, Legia Warszawa awansowała do półfinału Pucharu Zdobywców Pucharów (w pierwszym meczu Legia wygrała 1:0).

1992 – premiera filmu Nagi instynkt.

1993 – w zamachu bombowym IRA w angielskim Warrington zginęło dwoje dzieci, a ponad 50 osób zostało rannych.

1995 – sekta Aum Shinrikyō dokonała zamachu gazowego w tokijskim metrze; zginęło 12 osób, ponad 5,5 tysiąca zostało podtrutych.

1997 – do Iraku trafił pierwszy transport żywności w ramach programu "Ropa za żywność".

1998 – otwarto pierwszą autostradę łączącą afrykańskie wybrzeża Atlantyku i Oceanu Indyjskiego (między Walvis Bay w Namibii a Maputo w Mozambiku).

1999 – wszyscy obserwatorzy misji OBWE zostali wycofani z Kosowa po załamaniu się negocjacji jugosłowiańsko-albańskich w Paryżu.

2000 – papież Jan Paweł II odwiedził sanktuarium na Górze Nebo w Jordanii.

2003 – rozpoczęła się druga wojna w Zatoce Perskiej.

2004 – Chen Shui-bian wygrał po raz drugi wybory prezydenckie na Tajwanie.

2005 – na skoczni w Planicy norweski skoczek Bjørn Einar Romøren ustanowił rekord w długości skoku (239 m).

2006 – w północno-wschodnie wybrzeże Australii (Queensland) uderzył cyklon Larry. Najbardziej ucierpiało miasteczko Innifaill leżące niedaleko miasta Cairns; 22 osoby zostały ranne.

2007:

były wiceprezydent Iraku Taha Yassin Ramadan został powieszony w Bagdadzie za udział w masakrze 148 szyitów w mieście Dudżail w 1982 roku.

Nikaragua i Kuba podniosły rangę stosunków dyplomatycznych do poziomu ambasadorów.

oficjalnie otwarto trzeci pakistański port Gwadar.

został ogłoszony wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Alicji Tysiąc.

2008 – Yves Leterme został premierem Belgii.

2009:

papież Benedykt XVI przybył do Angoli na zakończenie tygodniowej pielgrzymki po Afryce.

Unia Afrykańska zawiesiła Madagaskar w prawach członka po przeprowadzonym tam zamachu stanu.