20 października - Polski Serwis Naukowy

20 października jest 293. (w latach przestępnych 294.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 72 dni. Jest to początek miesiąca Brumaire we francuskim kalendarzu rewolucyjnym.

Bálint Balassi lub Bálint Balassa (ur. 20 października 1554 w Zvolen, obecnie Słowacja, zm. 30 maja 1594 w Esztergom) – węgierski poeta odrodzenia. Tworzył po węgiersku i słowacku. Był pierwszym autorem piszącym poezję po węgiersku.

Medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (transkrypcja z hebrajskiego: Chasid Umot ha-Olam, חסיד אומות העולם) – najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne nadawane nie-Żydom, przyznawane przez Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu Yad Vashem.

Święta

Imieniny obchodzą: Apollon, Andrzej, Artemiusz, Aureliusz, Aurora, Budzisława, Felicjan, Irena, Jan Kanty, Jerzy, Maria, Witalis i Żywia.

Gwatemala – Święto Rewolucji

Kenia – Dzień Jomo Kenyatty

Międzynarodowe:

Światowy Dzień Statystyki (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ; w Polsce 9 marca od 2008)

Europejski Dzień Seniora

Światowy Dzień Osteoporozy (ustanowione przez International Osteoporosis Foundation)

Międzynarodowy Dzień Kontrolera Ruchu Lotniczego (upamiętnia utworzenie w 1961 roku Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Kontrolerów Ruchu Lotniczego, IFATCA; w Polsce od 2008)

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

bł. Jakub Kern (zakonnik)

św. Jan Kanty (prezbiter) (historyczny patron Polski)

Wydarzenia w Polsce

1506 – Zygmunt I Stary został Wielkim Księciem Litewskim.

1595 – Wyprawa Jana Zamoyskiego do Mołdawii: zakończyła się bitwa pod Cecorą.

1600 – W bitwie pod Bukowem na Wołoszczyźnie hetman Jan Zamoyski pokonał hospodara Michała Walecznego.

1655 – W Kiejdanach książę Janusz Radziwiłł zerwał unię Litwy z Koroną i podpisał pakt wiążący ją ze Szwecją.

1709 – Król August Mocny i car Piotr Wielki zawarli I traktat w Toruniu.

1894 – Rozpoczął działalność dzisiejszy Wojewódzki Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Dziekanka w Gnieźnie.

1911 – Premiera filmu niemego Skandal na ulicy Szopena.

1918 – Lwowska Rada Miejska przyjęła rezolucję o przyłączeniu miasta do Polski.

1919 – Naczelnik Państwa Józef Piłsudski dokonał uroczystego otwarcia Akademii Górniczej w Krakowie (obecnej Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica).

1921 – Rada Ambasadorów Ligi Narodów podjęła decyzję o podziale Górnego Śląska.

1923 – Senat Wolnego Miasta Gdańska uchwalił wprowadzenie guldena gdańskiego w miejsce marki niemieckiej.

1929 – Odsłonięto Pomnik Elizy Orzeszkowej w Grodnie.

1933 – Nisko uzyskało prawa miejskie.

1934 – Nad Wisłą w Puławach otwarto Most im. Ignacego Mościckiego.

1939 – W Wielkopolsce rozpoczęły się masowe egzekucje członków polskiej „warstwy kierowniczej” w ramach operacji Tannenberg.

1947 – Przywódca PSL Stanisław Mikołajczyk potajemnie opuścił kraj.

1957 – Reprezentacja Polski, po dwóch golach Gerarda Cieślika, pokonała ZSRR 2:1, w rozegranym w Chorzowie meczu eliminacyjnym do mistrzostw świata.

1959 – Odsłonięto odbudowany po zniszczeniu w czasie wojny Pomnik Stanisława Moniuszki w Katowicach.

1975 – Premiera filmu Doktor Judym.

1985 – Stanisław Bunin z ZSRR został zwycięzcą XI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.

1998 – Były kanclerz Niemiec Helmut Kohl został odznaczony Orderem Orła Białego.

2000 – Bogusław Bagsik, współwłaściciel spółki Art-B zamieszanej w aferę finansową związaną z tzw. oscylatorem bankowym, został skazany na 9 lat pozbawienia wolności.

2010 – Rosjanka Julianna Awdiejewa zwyciężyła w XVI Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Navarino – 1827

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
20 października

1097 – I wyprawa krzyżowa: Krzyżowcy rozpoczęli oblężenie Antiochii.

1314 – Ludwik IV i Fryderyk III zostali wybrani w podwójnej elekcji na królów Niemiec, co doprowadziło do wybuchu 8-letniej wojny domowej.

1349 – Papież Klemens VI zakazał pod groźbą klątwy procesji biczowników.

1370 – Tytularny władca Cesarstwa Łacińskiego książę Filip II z Tarentu ożenił się po raz drugi, z Elżbietą Slawońską.

1401 – Na leżącej na Łabie pod Hamburgiem wyspie Grasbrook ścięto 70 piratów (tzw. Braci Witalijskich) na czele z Klausem Störtebekerem.

1448 – Zakończyła się II bitwa na Kosowym Polu. Wojska węgierskie Jana Hunyadyego zostały rozbite przez oddziały sułtana Murada II.

1548 – Alonso de Mendoza założył La Paz, dzisiejszą stolicę Boliwii.

1565 – I wojna północna: zwycięstwo Duńczyków nad Szwedami w bitwie pod Axtorna.

1587 – VIII wojna religijna we Francji: król Nawary i przyszły król Francji Henryk IV rozbił pod Coutras armię katolicką.

1650 – Krystyna Waza została koronowana na królową Szwecji.

1696 – Rosyjska Duma bojarska postanowiła o rozpoczęciu budowy okrętów morskich, co uznaje się za datę powstania Rosyjskiej Marynarki Wojennej.

1714 – W opactwie westminsterskim koronowano Jerzego I na króla Wielkiej Brytanii i Irlandii.

1728 – Pożar Kopenhagi.

1740 – Maria Teresa Habsburg, zgodnie z sankcją pragmatyczną, przejęła dziedzictwo habsburskie, co stanowiło casus belli wojny o sukcesję austriacką.

1803 – Senat Stanów Zjednoczonych ratyfikował zakup Luizjany.

1805 – III koalicja antyfrancuska: armia austriacka w twierdzy Ulm skapitulowała przed armią francuską.

1818 – USA i Wielka Brytania zawarły konwencję o granicach i handlu.

1820 – Rozpoczął się kongres opawski; spotkanie władców Świętego Przymierza.

1827 – Wojna o niepodległość Grecji: stoczono bitwę pod Navarino.

1880 – Założono Wolny Uniwersytet Amsterdam.

1883 – Peru i Chile podpisały traktat z Ancón kończący wojnę o Pacyfik.

1901 – Uruchomiono komunikację tramwajową w Smoleńsku.

1905 – Założono klub sportowy Galatasaray Stambuł.

1910 – Zwodowano brytyjski transatlantyk „Olympic”, bliźniaczą jednostkę „Titanica”.

1917 – Koło Aberdeen w stanie Maryland założono najstarszy amerykański poligon wojskowy.

1929 – Założono islandzki klub piłkarski FH Hafnarfjörður.

1935 – Została utworzona Kałmucka Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka.

1939:

Papież Pius XII opublikował encyklikę Summi Pontificatus.

Premiera filmu Flip i Flap w Legii Cudzoziemskiej.

1941 – II wojna światowa: w czasie akcji odwetowej hitlerowcy rozstrzelali w dniach 20/21 października od 2 800 do 5 000 mieszkańców serbskiego miasta Kragujevac.

1942 – Brytyjski samolot zatopił bombami głębinowymi na południowy zachód od Irlandii niemiecki okręt podwodny U-216 wraz z całą 45-osobową załogą.

1944:

Armia Czerwona i jugosłowiańscy partyzanci wkroczyli do Belgradu.

Wojska amerykańskie pod dowództwem gen. Douglasa MacArthura wylądowały na Filipinach (wyspa Leyte).

W wyniku wojskowego zamachu stanu został obalony prezydent Gwatemali Juan Federico Ponce Vaides.

1947 – Przyjęto flagę ONZ.

1948 – I wojna izraelsko-arabska: rozpoczęła się bitwa o Beer Szewę.

1955:

Carmen Susana Dujim Zubillaga z Wenezueli zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1955.

W Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Powrót Króla J.R.R. Tolkiena.

1961 – W ZSRR przeprowadzono pierwszą w historii udaną próbę wystrzelenia pocisku balistycznego klasy głębina wodna-ziemia uzbrojonego w głowicę termojądrową.

1962 – Wybuchła chińsko-indyjska wojna graniczna.

1967 – W Kalifornii po raz pierwszy sfilmowano mityczne zwierzę – Wielką Stopę. Po latach autorzy filmu przyznali się do mistyfikacji.

1968 – Podczas Igrzysk Olimpijskich w Meksyku Amerykanin Dick Fosbury wynikiem 2,24 m zdobył złoty medal w skoku wzwyż, stosując po raz pierwszy rewolucyjną wówczas technikę skoku zwaną flopem.

1970:

We Włoszech utworzono ugrupowanie terrorystyczne Czerwone Brygady.

Wystrzelono radziecką sondę księżycową Zond 8.

1971 – Kanclerz RFN Willy Brandt został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.

1973 – Dokonano uroczystego otwarcia Opery w Sydney.

1976 – 16-letni Diego Maradona zadebiutował w pierwszej lidze argentyńskiej w barwach Argentinos Juniors Buenos Aires.

1977 – W katastrofie lotniczej zginęło troje muzyków amerykańskiej grupy Lynyrd Skynyrd, a pozostali zostali ranni.

1978 – Paul Vanden Boeynants został po raz drugi premierem Belgii.

1980:

Grecja powróciła do zintegrowanej struktury wojskowej NATO.

Ukazał się debiutancki album Boy grupy U2.

1981 – Palestyńscy terroryści z „Czarnego Września” zdetonowali bombę ukrytą w ciężarówce zaparkowanej w pobliżu Synagogi Holenderskiej w belgijskiej Antwerpii; zginęły 4 osoby, a 95 zostało rannych.

1982 – Po meczu Pucharu UEFA Spartak Moskwa-HFC Haarlem, na stadionie Łużniki doszło do starć między milicją a kibicami, w wyniku których, oficjalnych danych, zginęło 66 osób.

1984 – Otwarto Monterey Bay Aquarium.

1986:

Icchak Szamir został po raz drugi premierem Izraela.

W katastrofie samolotu Tu-134 pod Kujbyszewem (Samarą) zginęło 70 osób.

1991 – W burzy ogniowej na wzgórzach Oakland w Kalifornii zginęło 25 osób, straty wyniosły 1,5 mld dolarów.

1995:

Rozpoczęła się misja STS-73 wahadłowca Columbia.

W wyniku skandalu korupcyjnego Belg Willy Claes został zmuszony do dymisji ze stanowiska sekretarza generalnego NATO.

1996 – W Japonii odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne.

1999 – Abdurrahman Wahid został wybrany na prezydenta Indonezji.

2000 – Andrzej Gołota, po drugiej rundzie toczonego w Detroit pojedynku bokserskiej wagi ciężkiej z Mikiem Tysonem, odmówił kontynuowania walki i zszedł z ringu.

2004:

Premier Libanu Rafiq Hariri podał się do dymisji w wyniku syryjskich nacisków.

Susilo Bambang Yudhoyono objął stanowisko prezydenta Indonezji.

2009 – W Nigrze odbyły się zbojkotowane przez opozycję wybory parlamentarne.

2011 – Wojna domowa w Libii: obalony dyktator Muammar Kaddafi zginął krótko po ujęciu go przez rebeliantów w rodzinnej Syrcie.