20 stycznia - Polski Serwis Naukowy

20 stycznia jest 20. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 345 (w latach przestępnych 346) dni.

Ferenc (niem. Franz) (ur. 30 kwietnia 1870 w Komárno, Austro-Węgry (ob. Słowacja), zm. 24 października 1948 w Bad Ischl, Austria) – węgierski kompozytor operetkowy. Jego twórczość operetkowa jest porównywana do twórczości słynnej wiedeńskiej rodziny Straussów (Johann Strauss ojciec, Johann Strauss syn, Josef Strauss).

Amilcar Lopes Cabral (ur. 12 września 1924, zm. 20 stycznia 1973) pochodzący z Gwinei Portugalskiej, inżynier agronom, marksista, działacz polityczny na rzecz wyzwolenia Gwinei Portugalskiej (Gwinei Bissau) oraz Wysp Zielonego Przylądka spod portugalskiego kolonializmu. W wieku 12 lat osiedlił się wspólnie z rodzicami w ich dawnej ojczyźnie na Wyspach Zielonego Przylądka. W 1959 założył PAIGC, Afrykańską Partię Wyzwolenia Cabo Verde i Gwinei Bissau. W 1945 roku rozpoczął studia w Portugalii. Po powrocie do Afryki w 1952 roku podjął działalność niepodległościową. Wcześniej, w czasie studiów, poznał portugalskich komunistów. Ich wpływ sprawił, że swoja walkę o dekolonizacje chciał prowadzić m. in. w oparciu o "uświadamianie i budzenie mas". Początkowo zamierzał doprowadzić do upadku kolonializmu dostępnymi, legalnymi środkami. Jednak po pobycie w Angoli oraz w dawnej Gwinei Francuskiej, kiedy legalne metody nie przynosiły skutku, zdecydował się na walkę zbrojną, którą toczył wspólnie ze swoimi partyzantami przede wszystkim na terytorium Gwinei Portugalskiej. W 1963 roku Cabral ogłosił otwartą wojnę z Portugalią. Jego oddziały stoczyły kilka bitew z Portugalczykami zadając im dotkliwe straty. Portugalska tajna policja podejmowała kilka razy próby zabicia Cabrala. 20 stycznie 1973 roku Cabral został zastrzelony przez weterana wojny o niepodległość na jednej z ulic Conacry stolicy dawnej Gwinei Francuskiej. Powszechnie uważa się, że za zamachem stały tajne służby portugalskie. Gwinea Bissau uzyskała uznaną przez Portugalię niepodległość rok później. Republika Zielonego Przylądka stała się niepodległa w 1975 roku.

Święta

Imieniny obchodzą: Dobiegniew, Dobroniega, Dobrożyźń, Dobrzegniew, Eutymiusz, Euzebiusz, Fabian, Fabiana, Maur i Sebastian.

Azerbejdżan – Dzień Męczenników

Gwinea Bissau, Republika Zielonego Przylądka – Dzień Bohaterów

Mali – Święto Armii

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

bł. Cyprian Michał Iwene Tansi (trapista)

św. Fabian (papież i męczennik)

św. Sebastian (męczennik, patron Gwardii Szwajcarskiej)

św. Eustachia Calafato († 1491, kanonizowana przez Jana Pawła II 11 czerwca 1988)

św. Eutymiusz Wielki (mnich)

bł. Euzebiusz z Ostrzyhomia († 1270, prezbiter, założyciel Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika - Paulinów)

Wydarzenia w Polsce

1320 – W katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny.

1339 – Sanok otrzymał prawa miejskie.

1661 – Król Jan II Kazimierz Waza założył Akademię Lwowską.

1831 – Michał Gedeon Radziwiłł został przywódcą powstania listopadowego.

1912 – Otwarto ginekologiczno-położniczy Szpital Specjalistyczny św. Zofii w Warszawie.

1920 – Do Bydgoszczy wkroczyło Wojsko Polskie.

1924 – Został utworzony Bank Polski SA, posiadający wyłączne prawo emisji pieniądza.

1926 – Utworzono województwo wileńskie.

1945:

Oświęcimski marsz śmierci przeszedł przez Żory. Na terenie miasta zastrzelono 47 osób.

Sieradz został zbombardowany przez lotnictwo sowieckie, mimo opuszczenia miasta przez Niemców; zginęło ok. 100 osób, ok. 200 zostało rannych.

W lesie pod Grajewem hitlerowcy dokonali masakry ok. 300 osób, przeważnie miejscowej inteligencji wraz z rodzinami.

Zostały zdobyte miasta: Koło, Konin, Radziejów, Olkusz i Nowy Sącz.

1949:

Na zjeździe Związku Zawodowego Literatów Polskich w Szczecinie opowiedziano się za socrealizmem w literaturze.

Władysław Gomułka został zdymisjonowany z funkcji wicepremiera.

1951 – Został aresztowany biskup kielecki Czesław Kaczmarek.

1957 – Odbyły się wybory do Sejmu.

1958 – Premiera filmu Pętla.

1967 – Premiera filmu Gdzie jest trzeci król.

1971 – Zawiązał się Obywatelski Komitet Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie.

1982 – Prokuratura Garnizonowa w Gliwicach umorzyła śledztwo w sprawie śmierci górników z kopalni "Wujek".

1991 – Założono Polski Związek Radioorientacji Sportowej.

1998 – Prezydent Aleksander Kwaśniewski powołał pierwszą Radę Bezpieczeństwa Narodowego.

2000 – Filmweb jako pierwszy polski serwis internetowy został udostępniony przez protokół WAP.

2002 – Adam Małysz wygrał konkurs Pucharu Świata w skokach narciarskich w Zakopanem.

2004 – Doszło do eksplozji zbiornika z olejem i pożaru w Elektrociepłowni Kraków.

2007:

Czeski skoczek narciarski Jan Mazoch uległ ciężkiemu wypadkowi podczas zawodów Pucharu Świata w Zakopanem.

Sąd Okręgowy w Łodzi ogłosił wyroki w tzw. aferze "łowców skór".

Wydarzenia na świecie

Wojna kalmarska na gobelinie Karla van Manderna

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
20 stycznia

1024 – Sylwester III został papieżem.

1265 – Rozpoczął obrady parlament angielski, zwołany przez Szymona z Montfortu, po raz pierwszy złożony z wybieranych, a nie nominowanych przedstawicieli ludu.

1613 – Został podpisany układ pokojowy w Knäred kończący wojnę kalmarską.

1839 – Armia Chile w bitwie pod Yungay odniosła decydujące zwycięstwo w wojnie z Konfederacją Peruwiańsko-Boliwijską.

1840 – Francuz Jules Dumont d'Urville odkrył Wybrzeże Adeli na Antarktydzie.

1841 – Chiny przekazały Hongkong Wielkiej Brytanii.

1848 – Fryderyk VII został królem Danii.

1883 – Alfred Francis Russell został prezydentem Liberii.

1887 – Nowa Zelandia anektowała archipelag Kermadec na Pacyfiku.

1895 – Po raz pierwszy użyto promieniowania rentgenowskiego (promieni X) w celach klinicznych. W Dartmouth w stanie New Hampshire zastosowano je do zbadania i złożenia złamanej ręki.

1904 – W Wiedniu odbyła się premiera operetki Boski małżonek Ferenca Lehára.

1910 – Rozpoczęła się wielka powódź w Paryżu.

1918 – I wojna światowa: zwycięstwo okrętów brytyjskich nad tureckimi w bitwie morskiej koło Imroz.

1920 – Alexandre Millerand został premierem Francji.

1928 – Premiera filmu Październik: 10 dni, które wstrząsnęły światem.

1930 – Na konferencji w Hadze powołano Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS).

1934:

Powstała japońska firma fotograficzna Fujifilm.

W Wiedniu odbyła się premiera operetki Giuditta Ferenca Lehára.

1936 – Edward VIII został królem Wielkiej Brytanii.

1938 – Król Egiptu Faruk I ożenił się z Faridą.

1942 – II wojna światowa: rozpoczęła się konferencja w Wannsee.