21 listopada - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy dnia w roku kalendarzowym. Zapoznaj się również z: "Dwudziesty pierwszy listopada" – płyta zespołu Verba.

21 listopada jest 325. (w latach przestępnych 326.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 40 dni.

Chandrasekhara Venkata Raman (चन्द्रशेखर वेङ्कट रामन) (ur. 7 listopada 1888 w Tiruchirapalli (Okręg Tiruchirapalli w stanie Tamil Nadu), zm. 21 listopada 1970 w Bangalore) – indyjski fizyk, laureat Nagrody Nobla (1930) za prace dotyczące rozpraszania światła i za odkrycie zjawiska nazwanego jego imieniem.

Premier Rządu Izraela (hebr. ראש ממשלת ישראל, Rosh HaMemshala) - jest najsilniejszym ogniwem władzy wykonawczej w Izraelu. Premier niemal zawsze jest liderem partii lub koalicji, która zwyciężyła wybory do Knesetu.

Święta

Imieniny obchodzą: Albert, Elwira, Gelazja, Gelazy, Heliodor, Janusz, Konrad, Kolumban, Maria, Regina, Rufus, Twardosław i Wiesław

Międzynarodowe:

Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień

Światowy Dzień Telewizji (ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1996)

Polska:

Dzień Pracownika Socjalnego

Święto Służby Czołgowo-Samochodowej

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim:, obchodzą:

Ofiarowanie Najświętszej Maryi Panny

św. Albert z Leuven (zm. 1192)

śwśw. Aleksander i Rufus (postacie biblijne)

św. Gelazjusz (papież)

św. Heliodor z Pamfilii (†2 poł. II w., męczennik)

św. Kolumban Młodszy (opat) (patron dnia; zob. 23 listopada)

św. Rufus (syn Szymona Cyrenejczyka)

Wydarzenia w Polsce

1708 – Stoczona została bitwa pod Koniecpolem pomiędzy konfederatami sandomierskimi a wojskami Stanisława Leszczyńskiego.

1866 – Car Aleksander II wydał rozkaz o likwidacji Twierdzy Zamość.

1891 – Rozpoczął działalność szpital psychiatryczny w Tworkach.

1896 – Założono Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.

1918:

Polska odzyskała z rąk ukraińskich cały Lwów

Rząd Jędrzeja Moraczewskiego wydał manifest zapowiadający reformę rolną i nacjonalizację niektórych gałęzi przemysłu.

1919 – Rada Najwyższa konferencji pokojowej przyznała Polsce Galicję Wschodnią.

1939 – Niemcy przekazali Słowacji 700 km² polskich terenów nadgranicznych.

1947 – Reaktywowano Białowieski Park Narodowy.

1967:

Premiera filmu Paryż - Warszawa bez wizy.

Sejm przyjął ustawę o powszechnym obowiązku obrony.

1987 – Założono Muzeum Diecezjalne w Opolu.

1994 – Denominacja złotego: na konferencji prasowej w NBP odbyła się oficjalna prezentacja nowych wzorów monet i banknotów.

1997 – W Katowicach uniewinnieniem wszystkich oskarżonych zakończył się pierwszy proces 24 zomowców, biorących udział w pacyfikacji kopalni "Wujek".

2001 – W Bielsku-Białej otwarto centrum handlowe Sarni Stok.

2006 – Wybuch metanu w KWK "Halemba" w Rudzie Śląskiej na poziomie 1030 metrów; zginęło 23 górników.

2009 – W Krakowie otwarto centrum handlowe Bonarka City Center.

2010 – Odbyły się wybory samorządowe.

Wydarzenia na świecie

Pierwszy lot balonem (1783) na rysunku z końca XIX w.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
21 listopada

235 – Anteros wybrany papieżem.

533 – opublikowano Instytucje Justyniana, podręcznik prawa rzymskiego będący częścią Kodeksu Justyniana.

1325 – Książę twerski Dymitr zamordował w stolicy Wielkiej Ordy księcia moskiewskiego Jerzego, mszcząc się za śmierć swego ojca Michała.

1344 – Położono kamień węgielny pod budowę katedry św. Wita w Pradze.

1472 – Wielki książę moskiewski Iwan III Srogi ożenił się z księżniczkią bizantyńską Zofią.

1620 – Statek Mayflower z pierwszymi kolonistami angielskimi, tzw. pielgrzymami, dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej.

1699 – Podpisano traktat preobrażeński, antyszwedzki sojusz Rosji, Saksonii i Danii, uzupełniony w następnym roku porozumieniami Saksonii i Danii z Brandenburgią.

1759 – Wojna siedmioletnia: zwycięstwo Austriaków w bitwie pod Maxen.

1783 – Nad Paryżem Jean Pilatre i markiz François Laurent d'Arlandes odbyli pierwszy swobodny lot balonem.

1789 – Karolina Północna jako 12. stan dołączyła do Unii.

1806 – Napoleon wydał dekret berliński o blokadzie kontynentalnej.

1831 – Wybuchło I powstanie tkaczy w Lyonie.

1848 – We Francji została uchwalona konstytucja II Republiki.

1898 – Po wystąpieniu Salwadoru rozpadła się Republika Środkowoamerykańska.

1902 – W Wiedniu odbyła się premiera operetki Wiedeńskie kobietki z muzyką Ferenca Lehára.

1916:

Karol I Habsburg został cesarzem Austrii.

Pierwszy lot samolotu Breguet 14.

Zatonął Britannic, bliźniaczy statek Titanica.

1917 – Rząd RFSRR wystosował notę do ambasadorów i posłów państw biorących udział w wojnie, wzywającą do rozpoczęcia rokowań pokojowych.

1918 – Powstały Estońskie Siły Powietrzne.

1920 – IRA wykonała egzekucję na 14 agentach tajnej służby brytyjskiej (tzw. "krwawa niedziela").

1927 – W Columbine Mine w amerykańskim stanie Kolorado policja dokonała masakry strajkujących górników ogniem karabinów maszynowych.

1931:

Firma AT&T wprowadziła pierwszy na świecie teleks.

Premiera filmu Frankenstein.

1932 – W Finlandii zdelegalizowano skrajnie prawicowy Ruch Lapua.

1933 – Pod Charkowem w katastrofie samolotu K-7 zginęło 15 spośród 20 osób na pokładzie.

1934 – 17-letnia Ella Fitzgerald po raz pierwszy wystąpiła na scenie.

1937 – W Leningradzie odbyła się premiera V symfonii Dymitra Szostakowicza.

1941 – Front wschodni: rozpoczęła się bitwa o Rostów nad Donem.

1942 – Otwarto Autostradę Alaskańską.

1943 – Skandalizujący amerykański reporter Drew Pearson ujawnił incydent spoliczkowania przez gen. George'a Pattona 2 żołnierzy hospitalizowanych w szpitalu polowym, których oskarżył o symulowanie i tchórzostwo podczas letniej inwazji aliantów na Sycylię.

1944:

Front zachodni: oddziały francuskie wyzwoliły Miluzę.

Wojna na Pacyfiku: okręt podwodny USS Sealion zatopił japoński krążownik liniowy Kongō; zginęło 1250 członków załogi, uratowało się 237.

1945 – W Teatrze Wielkim w Moskwie odbyła się premiera baletu Kopciuszek z muzyką Siergieja Prokofjewa.

1946:

Georgi Dymitrow został premierem Bułgarii.

Premiera filmu Najlepsze lata naszego życia.

1953 – Zdemaskowano oszustwo naukowe "Człowiek z Piltdown".

1954 – W Singapurze została założona Partia Akcji Ludowej (PAP).

1959 – 24 osoby zginęły, a 3 zostały ranne w katastrofie należącego do Ariana Afghan Airlines samolotu Douglas DC-4, który rozbił się krótko po starcie z Bejrutu.

1960 – Program Merkury: nieudana próba wystrzelenia rakiety Mercury-Redstone 1.

1962 – Założono miasto Arad w Izraelu.

1964:

Na Soborze watykańskim II została uchwalona konstytucja dogmatyczna Lumen gentium.

W Budapeszcie otwarto odbudowany po wysadzeniu w 1945 roku Most Elżbiety.

W Nowym Jorku otwarto Most Verrazano-Narrows.

1965:

Inauguracja ośrodka edukacyjno-wychowawczego Centrum ELIS w Rzymie, założonego przez Opus Dei.

Otwarto Port Aszdod w Izraelu.

1970 – Hafiz al-Assad został premierem Syrii.

1974 – IRA zdetonowała bomby w dwóch pubach w Birmingham; zginęło 19 osób, a 180 zostało rannych.

1976 – Premiera filmu Rocky.

1979 – Tłum demonstrantów spalił amerykańską ambasadę w Islamabadzie.

1980 – W Las Vegas 87 osób zginęło, a ponad 650 zostało rannych w wyniku pożaru MGM Grand Hotel.

1985:

Analityk US Navy Jonathan Pollard został zatrzymany przez FBI pod izraelską ambasadą w Waszyngtonie pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Izraela.

Zakończył się szczyt radziecko-amerykański w Genewie.

1990 – Podpisano Paryską Kartę Nowej Europy.

1991:

Egipcjanin Boutros Boutros-Ghali został wybrany na stanowisko sekretarza generalnego ONZ.

Uchwalono nową konstytucję Rumunii.

1995:

Argentyna wydała Włochom byłego kapitana SS Ericha Priebke, oskarżonego o kierowanie masakrą 335 Włochów w jaskiniach pod Rzymem w 1944 roku.

Podpisano układ w Dayton, kończący wojnę domową w byłej Jugosławii.

1996 – 33 osoby zginęły, a 70 zostało rannych w wyniku wybuchu gazu w San Juan na Portoryko.

2002:

Podczas szczytu NATO w Pradze 7 krajów (Bułgaria, Estonia, Litwa, Łotwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia) otrzymało zaproszenia do rozpoczęcia negocjacji o przystąpieniu do Sojuszu.

Wiktor Janukowycz został po raz pierwszy premierem Ukrainy.

W wyniku palestyńskiego samobójczego zamachu bombowego w autobusie na przedmieściach Jerozolimy zginęło 11 osób, a 47 zostało rannych.

Zafarullah Khan Jamali został premierem Pakistanu.

2004:

Katastrofa lotu China Eastern Airlines 5210 w chińskim Baotou, w której zginęło 55 osób.

Klub Paryski umorzył Irakowi 80% zadłużenia wynoszącego 38,9 mld dolarów.

Wiktor Janukowycz został ogłoszony zwycięzcą wyborów prezydenckich na Ukrainie. Dało to początek pomarańczowej rewolucji.

2005:

Podczas swojej podróży do Azji George W. Bush jako pierwszy urzędujący prezydent USA złożył wizytę w Mongolii.

Premier Izraela Ariel Szaron po opuszczeniu Likudu założył centrową partię Kadima.

2006:

Australijski pływak Ian Thorpe ogłosił zakończenie kariery sportowej.