21 stycznia - Polski Serwis Naukowy

21 stycznia jest 21. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 344 (w latach przestępnych 345) dni.

Rezerwat biosfery (ang. biosphere reserve) jest to wyznaczony obszar chroniony zawierający cenne zasoby przyrodnicze. Rezerwaty biosfery na świecie powstały w ramach programu UNESCO MaB (Man and the Biosphere).

W Belmopan, stolicy Belize w styczniu 2005 wybuchły zamieszki sprowokowane przez ogłoszenie nowego budżetu, w którym znacznie podniesiono podatki oraz przez niezadowolenie z rządów Zjednoczonej Partii Ludowej, podczas których pogorszyła się sytuacja finansowa kraju.

Święta

Imieniny obchodzą: Agnieszka, Awit, Awita, Długomił, Epifani, Epifaniusz, Eulogia, Eulogiusz, Inez, Jan Chrzciciel, Jarosław, Jarosława, Jerosława, Józef, Józefa, Krystiana, Meinrad, Patrokles, Publiusz i Sobiesława.

Bułgaria, Polska – Dzień Babci

Barbados – Dzień Errola Barrowa

Dominikana – Święto Matki Boskiej z Altagracia

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Agnieszka (dziewica i męczennica)

św. Epifaniusz z Pawii (biskup)

Wydarzenia w Polsce

1898 – W Legnicy uruchomiono pierwszą elektryczną linię tramwajową.

1919 – Józef Piłsudski wydał rozkaz specjalny o nadaniu weteranom powstania styczniowego uprawnień żołnierzy Wojska Polskiego.

1922 – Utworzono Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego.

1937 – Premiera filmu Pani minister tańczy.

1940 – Wybuchło Powstanie czortkowskie, skierowane przeciwko sowieckim wojskom okupacyjnym.

1945 – Wyzwolono miasta: Gniezno, Inowrocław, Kępno, Namysłów, Nowe Miasto Lubawskie, Olecko, Ostrzeszów, Płock, Rypin, Szubin, Wieliczka i Żnin.

1953 – W Krakowie przed Wojskowym Sądem Rejonowym rozpoczął się proces księży kurii krakowskiej, oskarżonych o szpiegostwo.

1954 – Kombinat Metalurgiczny w Nowej Hucie otrzymał imię Włodzimierza Lenina.

1959 – Domniemana katastrofa UFO w Gdyni.

1975 – Premiera filmu Bilans kwartalny.

1985 – Premiera filmu Ręce do góry.

1990 – We Wrocławiu i Legnicy zanotowano rekordową w styczniu dla tych miast temperaturę +19,7 °C.

1991 – Został ustanowiony Ordynariat Polowy Wojska Polskiego. Biskupem polowym został ks. Sławoj Leszek Głódź.

1999 – Sejm przyjął ustawę o sejmowej komisji śledczej.

2000 – Kampinoski Park Narodowy został wpisany na światową listę rezerwatów biosfery UNESCO.

2001 – Premiera filmu Sezon na leszcza.

2008 – Została ujawniona seksafera w olsztyńskim magistracie.

Wydarzenia na świecie

Ścięcie Ludwika XVI – rycina z 1793

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
21 stycznia

41 – Klaudiusz został wybrany cesarzem rzymskim.

62 – Neron ożenił się z Poppeą Sabiną.

1276 – Innocenty V został papieżem.

1482 – Portugalczycy założyli São Jorge da Mina (obecnie Elmina w Ghanie), pierwszą europejską osadę w Zachodniej Afryce.

1525 – W Zollikon koło Zurychu założono pierwszą gminę anabaptystyczną.

1643 – Abel Tasman odkrył największą wyspę archipelagu Tonga – Tongatapu.

1720 – III wojna północna: w Sztokholmie podpisano szwedzko-pruski traktat pokojowy. Prusy uzyskały część Pomorza ze Szczecinem.

1775 – W Moskwie odbyła się publiczna egzekucja Jemieliana Pugaczowa, przywódcy antyfeudalnego powstania kozackiego.

1793 – Rewolucja francuska: zgilotynowano króla Ludwika XVI, skazanego na śmierć za zdradę stanu.

1794 – Rewolucja francuska: rozpoczęła się brutalna pacyfikacja powstania w departamencie Wandea w zachodniej Francji.

1833 – W Paryżu został utworzony Związek Jedności Narodowej z księciem Adamem Jerzym Czartoryskim na czele.

1863 – Założono przedsiębiorstwo Opel.

1896 – Założono argentyński klub piłkarski Club Atlético Banfield.

1897 – Na Krecie wylądowały oddziały greckie z zamiarem wsparcia antytureckiego powstania i zjednoczenia wyspy z Grecją.

1908 – W Wiedniu odbyła się premiera operetki Mąż trzech żon Ferenca Lehára.

1911:

Oddano do użytku reprezentacyjny biurowiec Metrópolis w Madrycie.

Rozpoczął się 1. Rajd Monte Carlo.

1913 – Aristide Briand został po raz drugi premierem Francji.

1919 – Parlament w Dublinie przyjął nową konstytucję i ogłosił niepodległość Irlandii.

1920 – Zakończyła się paryska konferencja pokojowa w trakcie której podpisano Traktat wersalski.

1921:

Premiera filmu Brzdąc.

Została założona Włoska Partia Komunistyczna.

1925 – Proklamowano Republikę Albanii.

1929 – Dominikana i Haiti podpisały traktat graniczny.

1930 – Domingos Oliveira został premierem Portugalii.

1931 – Isaac Isaacs jako pierwszy Australijczyk został gubernatorem generalnym Australii.

1932 – W Helsinkach podpisano fińsko-radziecki pakt o nieagresji.

1940 – Wojna zimowa: lotnictwo radzieckie zbombardowało Oulu.

1941 – W Rumunii doszło do nieudanej próby zamachu stanu dokonanej przez faszystowską Żelazną Gwardię.

1942 – II wojna światowa w Afryce: rozpoczęła się niemiecko-włoska kontrofensywa w Cyrenajce.

1943 – 19 osób zginęło w katastrofie łodzi latającej w Ukiah (Kalifornia).

1948 – Przyjęto flagę Quebecu.

1949 – Czang Kaj-szek ustąpił z funkcji prezydenta Republiki Chińskiej.

1954 – Został zwodowany USS Nautilus, pierwszy podwodny okręt o napędzie atomowym.

1959 – ZSRR przekazał Polsce stację polarną Oazis w Antarktyce. Otrzymała nazwę Stacja im. A.B. Dobrowolskiego.

1960:

37 osób zginęło w katastrofie kolumbijskiego samolotu Lockheed Constellation w Montego Bay na Jamajce.

437 górników zginęło w katastrofie w kopalni Coalbrook w RPA.

1964 – NASA wystrzeliła satelitę telekomunikacyjnego Relay 2.

1968:

31 północnokoreańskich komandosów zaatakowało pałac prezydencki w Seulu; 29 z nich zginęło, jeden został ujęty, a drugiemu udało się zbiec do Korei Północnej. Po stronie południowokoreańskiej zginęło kilkudziesięciu żołnierzy, w tym 3 Amerykanów.

Amerykański bombowiec typu B-52, z czterema bombami wodorowymi na pokładzie, rozbił się w pobliżu Grenlandii.

1969:

Doszło do wypadku jądrowego w szwajcarskiej podziemnej elektrowni atomowej w Lucens.

W wyniku zamachu bombowego na supermarket w Jerozolimie zginęły 2 osoby, a 8 zostało rannych.

1972 – Utworzono indyjskie stany Manipur i Tripura.

1976 – Odbyły się dwa pierwsze komercyjne rejsy samolotów Concorde: z Londynu do Bahrajnu i z Paryża do Rio de Janeiro.

1977 – Nowy prezydent USA Jimmy Carter ogłosił amnestię dla osób uchylających się od służby wojskowej w trakcie wojny wietnamskiej.

1978:

66-letni ukraiński były więzień polityczny Oleksa Hirnyk dokonał samospalenia, w proteście przeciwko rusyfikacji Ukraińców, systemowi komunistycznemu i przynależności Ukrainy do ZSRR.

Leander w Teksasie uzyskał prawa miejskie.

1980 – W katastrofie irańskiego Boeinga 727 w prowincji Markazi na zachodzie Iranu zginęło 120 osób.

1981 – DeLorean Motor Company rozpoczęła w Irlandii Północnej produkcję samochodu sportowego DeLorean DMC-12, znanego z serii filmów Powrót do przyszłości.

1985:

Andrzej Czok i Jerzy Kukuczka dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Dhaulagiri.

W katastrofie samolotu Lockheed Electra w Reno (Nevada) zginęło 70 osób.

1986 – 30 osób zginęło, 132 zostały ranne w wyniku wybuchu samochodu-pułapki we wschodnim Bejrucie.

1992 – Rada Bezpieczeństwa ONZ wezwała Libię do wydania podejrzanych o dokonanie zamachów na samoloty Pan Am i UTA w 1988 i 1989 roku.

1996 – W katastrofie indonezyjskiego promu Gurita u wybrzeży Sumatry zginęło 340 osób.

1997 – W Pradze została podpisana czesko-niemiecka deklaracja o wzajemnych stosunkach i ich przyszłym rozwoju.

1998 – Papież Jan Paweł II rozpoczął podróż apostolską na Kubę.

2000 – Prezydent Ekwadoru Jamil Mahuad został zmuszony do dymisji w wyniku protestów społecznych.

2001:

Niemka Jutta Kleinschmidt jako pierwsza kobieta wygrała Rajd Dakar w kategorii samochodów.

W brazylijsko-paragwajskiej elektrowni wodnej na zaporze Itaipu doszło do niegroźnej awarii i wstrzymania wytwarzania prądu.

2005 – Siły bezpieczeństwa zdławiły tygodniowe zamieszki w Belize, wywołane podniesieniem podatków.

2006 – Austriacka policja odzyskała wartą 50 mln euro złotą solniczkę Salierę, skradzioną w maju 2003 roku z muzeum w Wiedniu.

2008 – Na Alasce zmarła Marie Smith, ostatnia osoba posługująca się językiem eyak.

2009 – Papież Benedykt XVI zdjął ekskomunikę z czterech biskupów wyświęconych w 1988 roku przez tradycjonalistycznego francuskiego biskupa Marcela Lefebvre'a.

2010 – Przyjęto nową konstytucję Angoli znoszącą stanowisko premiera, stawiającą na czele rządu prezydenta i wprowadzającą dodatkowo funkcję wiceprezydenta.