22 stycznia - Polski Serwis Naukowy

22 stycznia jest 22. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 343 (w latach przestępnych 344) dni.

Falklandy (ang. Falkland Islands, hiszp. Islas Malvinas) – terytorium zależne na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu czasem również zwane, od nazwy hiszpańskiej, Malwinami.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Święta

Imieniny obchodzą: Anastazy, Dobromysł, Dominik, Dorian, Gaudencjusz, Gaudenty, Jutrogost, Kasandra, Laura, Mateusz, Sulisław, Uriel i Wincenty.

Polska – Dzień Dziadka

Saint Vincent i Grenadyny – Święto Saint Vincent i Grenadyn

Ukraina – Dzień Jedności Ukrainy

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Anastazy Pers (mnich)

św, Blezylla (wdowa) (córka św. Pauli Rzymianki)

św. Wincenty Pallottii (prezbiter)

bł. Wilhelm Józef Chaminade (prezbiter)

św. Wincenty z Saragossy (diakon i męczennik)

Wydarzenia w Polsce

Symbol powstańców styczniowych

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
22 stycznia

1261 – Wołczyn otrzymał prawa miejskie.

1656 – Potop szwedzki: na zamku w Łańcucie przekształcono konfederację tyszowiecką w konfederację generalną.

1863 – Wybuchło powstanie styczniowe.

1920:

Antoni Petrykiewicz, 13-letni obrońca Lwowa, został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, zostając jego najmłodszym kawalerem w historii.

Wojsko Polskie wkroczyło do Chełmna.

1922 – Założono w Warszawie Korporację Akademicką Respublica.

1925 – Warszawska Rada Miejska podjęła decyzję o wykupieniu majątków w Okęciu, Paluchu i Służewcu pod budowę lotniska i obiektów sportowych.

1938 – Otwarto Wysokogórskie Obserwatorium Meteorologiczne Kasprowy Wierch.

1943 – Generał Stefan Rowecki wydał rozkaz o utworzeniu Kedywu AK.

1945:

Armia Czerwona zajęła miasta: Gołańcz, Kcynia, Margonin, Milicz, Odolanów, Olsztyn, Pasym, Pobiedziska, Pyskowice, Rawicz, Stary Sącz i Września.

Do Wodzisławia Śląskiego dotarł marsz śmierci z obozu Auschwitz-Birkenau.

1946 – Rada Ministrów wydała dekret o utworzeniu Najwyższego Trybunału Narodowego do osądzenia zbrodniarzy nazistowskich.

1954 – Przy placu Powstańców Warszawy 7 uruchomiono Doświadczalny Ośrodek Telewizyjny z własnym zespołem dziennikarskim.

1957 – W Warszawie został uprowadzony i zamordowany 16-letni Bohdan Piasecki, syn przewodniczącego stowarzyszenia "PAX", Bolesława.

1971 – Rozpoczął się strajk w Stoczni im. Adolfa Warskiego w Szczecinie.

1972 – Otwarto Muzeum Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

1978:

Katastrofa autobusu koło Osiecznicy: 15 osób zginęło, a 14 zostało rannych w zderzeniu autobusu rejsowego PKS z radziecką ciężarówką wojskową.

Założono opozycyjne Towarzystwo Kursów Naukowych.

1999 – Sejm przyjął ustawę o ochronie informacji niejawnych.

2007 – W Warszawie rozpoczęły się Mistrzostwa Europy w Łyżwiarstwie Figurowym.

2010 – Trzęsienie ziemi z epicentrum w okolicy Pajęczna, o sile 4,7 stopnia w skali Richtera.

Wydarzenia na świecie

871 – Wojska króla anglosaskiego Ethelreda I poniosły klęskę w bitwie pod Basing z najeźdźcami duńskimi.

1188 – Alfons IX został królem Leónu.

1349 – Około 400 Żydów oskarżanych o wywołanie epidemii czarnej śmierci zginęło w pogromie w niemieckim mieście Spira.

1371 – Robert II został koronowany na króla Szkocji.

1506 – Formalnie powstała watykańska Gwardia Szwajcarska.

1517 – Zwycięstwo sułtana osmańskiego Selima I nad Mamelukami w bitwie pod Ar-Randanijją, w trakcie podboju Egiptu przez Turków osmańskich.

1588 – Papież Sykstus V powołał Świętą Kongregację Obrzędów.

1771 – Hiszpania scedowała Falklandy na rzecz Wielkiej Brytanii.

1823 – Poeta Ferenc Kölcsey napisał tekst pieśni Boże zbaw Węgrów, późniejszego hymnu Węgier.

1828 – Arthur Wellesley został premierem Wielkiej Brytanii.

1879 – W bitwie pod Isandlwana 22 tys. Zulusów rozbiło całkowicie liczący 1400 żołnierzy oddział brytyjski.

1896 – I wojna włosko-abisyńska: kapitulacja włoskiego garnizonu w oblężonym Mekelie.

1901 – Edward VII został królem Wielkiej Brytanii.

1905 – Wojsko na rozkaz cara Mikołaja II otworzyło ogień do demonstrantów w Petersburgu (tzw. "krwawa niedziela"). Według oficjalnych danych zginęły 93 osoby, 333 odniosło rany (34 z nich zmarło), źródła nieoficjalne mówią o setkach zabitych (od 800 do 1000).

1911 – Otwarto Stadion Luigiego Ferrarisa w Genui.

1915:

I wojna światowa: zakończyła się bitwa pod Kirlibabą.

Ponad 600 osób zginęło w wyniku runięcia pociągu w przepaść pod Guadalajarą w Meksyku.

1919 – W Kijowie ogłoszono Akt Zjednoczenia Ukrainy.

1924 – Ramsay MacDonald został premierem Wielkiej Brytanii.

1925 – Kostaryka wystąpiła z Ligi Narodów.

1927 – Pierwsza w historii radiowa transmisja z meczu piłkarskiego (Arsenal F.C.-Sheffield United).

1932 – W Salwadorze wybuchło powstanie przeciwko dyktaturze gen. Maximiliano Martíneza.

1939 – W pierwszym w historii rozegranym w Paryżu towarzyskim meczu piłkarskim Francja pokonała Polskę 4:0.

1941 – II wojna światowa w Afryce: wojska brytyjskie i australijskie zdobyły Tobruk.

1943 – Wojna na Pacyfiku: zwycięstwo aliantów w bitwie pod Sananandą.

1944 – Kampania włoska: wojska amerykańskie wylądowały pod Anzio (Operacja Shingle).

1946:

Na terytorium irańskiej części Kurdystanu proklamowano niepodległość Republiki Mahabadzkiej.

Została utworzona Centralna Grupa Wywiadu (CIG), przekształcona 26 lipca 1947 roku w Centralną Agencję Wywiadowczą (CIA).

1947 – Paul Ramadier został premierem Francji.

1953 – Na Broadwayu odbyła się premiera dramatu Czarownice z Salem Arthura Millera.

1957 – Wojska izraelskie zakończyły operację wycofywania się z półwyspu Synaj, oprócz Strefy Gazy i Szarm el-Szejk.

1961 – Bojownicy z portugalsko-hiszpańskiego Iberyjskiego Rewolucyjnego Dyrektoriatu Wyzwolenia uprowadzili portugalski liniowiec SS Santa Maria, na pokładzie którego znajdowało się 350 członków załogi oraz 586 pasażerów. Po 12 dniach porywacze uzyskali azyl polityczny w Brazylii.

1962 – Organizacja Państw Amerykańskich zawiesiła Kubę w prawach członka.

1963 – Kanclerz Konrad Adenauer i prezydent Charles de Gaulle podpisali tzw. Traktat Elizejski pomiędzy RFN a Francją.

1964 – Kenneth Kaunda został pierwszym premierem Rodezji Północnej (obecnie Zambia).

1966 – Papież Paweł VI ustanowił Archidiecezję Anchorage na Alasce,

1968 – NASA wystrzeliła bezzałogowy statek kosmiczny Apollo 5.

1969 – 22-letni dezerter Wiktor Iljin otworzył w Moskwie ogień z dwóch pistoletów w kierunku limuzyny z kosmonautami wspólnej misji Sojuz 4 i Sojuz 5 , tuż przed uroczystością ich odznaczenia na Kremlu, w wyniku czego ciężko ranny został kierowca, który zmarł następnego dnia. Celem zamachu miał być Leonid Breżniew, którego limuzyna pojechała zmienioną trasą.

1970 – Dramaturg Eugène Ionesco został członkiem Akademii Francuskiej.

1972 – W Brukseli podpisano traktat o przystąpieniu Danii, Irlandii i Wielkiej Brytanii do Wspólnoty Europejskiej w dniu 1 stycznia 1973 roku.

1973:

176 osób zginęło w katastrofie jordańskiego Boeinga 707 w nigeryjskim mieście Kano.

Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych wydał wyrok w sprawie Roe v. Wade, obalający antyaborcyjne prawo stanu Teksas, co dotyczy też pozostałych stanów.

1980 – Fizyk i dysydent Andriej Sacharow został aresztowany i skazany na wewnętrzne wygnanie do miasta Gorki (Niżny Nowogród) z powodu krytyki radzieckiej interwencji w Afganistanie.

1983 – Szwedzki tenisista Björn Borg zakończył karierę sportową.

1984 – Apple zaprezentowała pierwszy komputer Macintosh.

1987 – Oskarżony o korupcję skarbnik stanowy Pensylwanii, Budd Dwyer, zastrzelił się podczas konferencji prasowej w Harrisburgu.

1991 – Wojna nad Zatoką Perską: Irakijczycy podpalili szyby naftowe w Kuwejcie.

1995 – 19 Izraelczyków zginęło, a 69 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym dwóch członków Islamskiego Dżihadu na przystanku autobusowym w Beit Lid.

1996 – Kostas Simitis został premierem Grecji.

1997 – Petyr Stojanow został prezydentem Bułgarii.

1998 – Izraelska rakieta nośna Shavit-1, mającą wynieść na orbitę satelitę szpiegowskiego, eksplodowała krótko po stracie i wpadła do Morza Śródziemnego.

2000 – Gustavo Noboa został prezydentem Ekwadoru.

2002 – Georgi Pyrwanow został prezydentem Bułgarii.

2006:

Aníbal Cavaco Silva wygrał w pierwszej turze wybory prezydenckie w Portugalii.

Evo Morales Ayma został prezydentem Boliwii.

Kobe Bryant ustanowił drugi w historii NBA wynik pod względem ilości punktów zdobytych w jednym meczu (81) przeciwko Toronto Raptors.

2007 – W eksplozjach dwóch samochodów-pułapek w centrum Bagdadu zginęło co najmniej 88 osób, a ponad 160 zostało rannych.

2010 – Ireneusz został wybrany 55. patriarchą Serbii przez Sobór Biskupów Serbskiego Kościoła Prawosławnego.