23 listopada - Polski Serwis Naukowy

23 listopada jest 327. (w latach przestępnych 328.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 38 dni.

Władisław Nikołajewicz Wołkow, ros. Владислав Николаевич Волков (ur. 23 listopada 1935 w Moskwie, zm. 29 czerwca 1971), kosmonauta radziecki.

Andrzej Zawisz Trzebicki herbu Łabędź (ur. 23 listopada 1607 we wsi Trzebiczna koło Sieradza – zm. 28 grudnia 1679 w Kielcach) – biskup krakowski i przemyski, podkanclerzy koronny, w 1674 pełnił funkcję interreksa w zastępstwie prymasa.

Święta

Imieniny obchodzą: Adela, Amfiloch, Felicyta, Fotyna, Grzegorz, Klemens, Lukrecja, Michał, Orestes, Przedwoj i Syzyniusz.

Gruzja – Giorgoba (Dzień św. Jerzego), patrona Gruzji

Japonia – Dzień Dziękczynienia za Pracę (zob. kalendarz japoński)

Polska – Święto Wojskowej Służby Prawnej

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Św. Grzegorz biskup Girgenti († 603)

Św. Klemens I (papież i męczennik)

Św. Kolumban (opat), (Kolumban Młodszy) (wspomnienie dowolne; zob. 21 listopada)

bł. Michał Augustyn Pro (męczennik) (wspomnienie dowolne jezuitów)

św. Trudo(n) (†698, opat)

Wydarzenia w Polsce

Nowy Zamek w Grodnie – miejsce obrad ostatniego sejmu I Rzeczypospolitej

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
23 listopada

1287 – Książęta Bogusław IV, Mściwój II i Przemysł II zawarli w Słupsku przymierze skierowane przeciwko Brandenburgii.

1619 – Lisowczycy pokonali wojska księcia siedmiogrodzkiego Jerzego I Rakoczego w bitwie pod Humiennem.

1672 – Została zawiązana konfederacja szczebrzeszyńska.

1745 – II wojna śląska: oddziały pruskie zaskoczyły i rozbiły wojska saskie stacjonujące w Henrykowie Lubańskim (niem. Katholisch Hennersdorf).

1793 – Zakończyły się obrady Sejmu grodzieńskiego, ostatniego sejmu I Rzeczypospolitej.

1809 – Przeprowadzono reorganizację armii Księstwa Warszawskiego.

1875 – Polska premiera Aidy G. Verdiego.

1927 – Padła Kasztanka, ulubiona klacz marszałka Józefa Piłsudskiego.

1930:

Odbyły się wybory do Senatu.

W Katowicach otwarto wystawę około 300 dzieł Adama, Jana i Tadeusza Styków.

1943 – Władysław Gomułka został I sekretarzem PPR.

1944 – PKWN wydał dekret o organizacji samorządu terytorialnego.

1964 – Zainaugurował działalność Teatr Dramatyczny im. J. Szaniawskiego w Wałbrzychu.

1966 – Na Wawelu odbyła się konferencja naukowa poświęcona Tysiącleciu Państwa Polskiego.

1971 – Rada Ministrów uchwałą nr 256/1 uchyliła uchwały Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z 26 września 1946 o pozbawieniu obywatelstwa polskiego 76 oficerów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

1981:

Premiera filmu Dreszcze.

W katedrze płockiej umieszczono kopię średniowiecznych Drzwi Płockich.

1986 – Premiera 1. odcinka serialu Przyłbice i kaptury.

1989 – Sejm zlikwidował Urząd do Spraw Wyznań i Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO).

1997 – Premiera 1. odcinka serialu Boża podszewka.

2002 – Około godziny 12:00 czasu polskiego przeniesiono polską Wikipedię na serwer z nową wersją oprogramowania (z perla na PHP).

Wydarzenia na świecie

176 – Cesarz Marek Aureliusz odbył triumf nad Germanami i Sarmatami.

1248 – Rekonkwista: król Kastylii Ferdynand III Święty wyzwolił Sewillę spod panowania islamskiego.

1407 – Książę Ludwik Orleański został zamordowany w Paryżu na polecenie swego rywala, księcia Burgundii Jana bez Trwogi.

1499 – Został powieszony Perkin Warbeck, pretendent do tronu Anglii w czasie rządów Henryka VII, podający się za księcia Ryszarda, syna Edwarda IV, w rzeczywistości Flamandczyk z Tournai.

1644:

Angielski pisarz i poeta John Milton opublikował traktat przeciwko cenzurze dzieł drukowanych Areopagitica.

Wojna trzydziestoletnia: wojska szwedzkie pod wodzą marszałka Lennarta Torstenssona pokonały armię cesarską w bitwie pod Jüterbogiem.

1700 – Zwołano konklawe na którym wybrano na papieża Klemensa XI.

1789 – W USA ustanowiono Święto Dziękczynienia.

1808 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii: wojska francusko-polskie pokonały Hiszpanów w bitwie pod Tudelą.

1837 – Rebelia patriotyczna w Dolnej Kanadzie: zwycięstwo rebeliantów na Brytyjczykami pod St. Denis.

1847 – Szwajcarska wojna domowa: bitwa pod Gisikon.

1863 – Wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Chattanooga.

1880 – Do Białego Domu przywieziono Biurko Resolute, stojące do dzisiaj w Gabinecie Owalnym, będące darem królowej Wielkiej Brytanii Wiktorii dla prezydenta USA Rutherforda Hayesa.

1889 – San Francisco: w Palais Royale Saloon zainstalowano pierwszą szafę grającą.

1890:

Luksemburg odzyskał niepodległość (od Holandii).

Wilhelmina została królową Holandii.

1891 – Pierwszy prezydent Brazylii Deodoro da Fonseca został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska. Jego miejsce zajął dotychczasowy wiceprezydent Floriano Peixoto.

1892 – Francuski astronom Auguste Charlois odkrył planetoidę Tercidina.

1897 – Auguste Charlois odkrył planetoidę Lotis.

1899 – II wojna burska: bitwa pod Belmont.

1904 – Zakończyły się III Letnie Igrzyska Olimpijskie w Saint Louis.

1910 – W Szwecji wykonano ostatni wyrok śmierci.

1911 – W tygodniku L'Oeuvre opublikowano listy miłosne Marii Skłodowskiej-Curie i Paul Langevina.

1916:

Aleksander Trepow został premierem Rosji.

I wojna światowa: Grecja wypowiedziała wojnę Niemcom i Bułgarii.

1929 – Premiera musicalu filmowego Hollywood Revue.

1935 – Georgi Kjoseiwanow został premierem Bułgarii.

1939 – Brytyjski krążownik HMS Rawalpindi został zatopiony na północnym Atlantyku przez niemieckie pancerniki Scharnhorst i Gneisenau; zginęło 279 członków załogi.

1940 – Rumunia podpisała Pakt trzech.

1942 – Front wschodni: wojska radzieckie zamknęły w kotle pod Stalingradem niemiecką 6. Armię Polową pod dowództwem generała Friedricha Paulusa.

1943 – Wojna na Pacyfiku: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie o Wyspy Gilberta.

1944 – Front zachodni: wojska francuskie wyzwoliły Strasburg.

1953 – Chan Nak został premierem Kambodży.

1955 – Australia objęła zwierzchnictwo nad Wyspami Kokosowymi.

1958 – Utworzono Unię Ghany i Gwinei.

1959 – Została przyjęta flaga Nigru.

1961 – W brazylijskim Campinas w katastrofie samolotu De Havilland Comet zginęły 54 osoby.

1963 – Emisja premierowego odcinka brytyjskiego serialu SF Doctor Who.

1971 – Chiny zostały stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ.

1972:

Nieudana próba wystrzelenia radzieckiej rakiety N1 ze sztucznym satelitą Księżyca.

W Paryżu została sporządzona Konwencja o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego.

1974:

Aldo Moro został po raz drugi premierem Włoch.

We Władywostoku rozpoczęło się dwudniowe spotkanie sekretarza generalnego KPZR Leonida Breżniewa z prezydentem USA Geraldem Fordem.

1976:

Francuski nurek Jacques Mayol jako pierwszy zszedł na głębokość poniżej 100 metrów bez aparatu oddechowego.

W katastrofie greckiego samolotu pasażerskiego NAMC YS-11 w mieście Kozani zginęło 50 osób.

1977:

Na orbicie został umieszczony satelita meteorologiczny Meteosat 1.

W trzęsieniu ziemi w argentyńskiej prowincji San Juan zginęło 65 osób.

1980 – W trzęsieniu ziemi z epicentrum pod Neapolem zginęło 2 914 osób.

1983 – Premiera filmu Czułe słówka.

1985 – Członkowie organizacji Abu Nidala uprowadzili samolot pasażerski linii EgyptAir. Dzień później na lotnisku na Malcie w wyniku nieudolnej akcji odbicia samolotu przez egipskie jednostki specjalne zginęło 60 osób.

1994 – Co najmniej 111 osób zostało stratowanych w wyniku wybuchu paniki po ataku policji na demonstrantów w mieście Nagpur w środkowych Indiach.

1996 – Katastrofa lotu Ethiopian Airlines 961: uprowadzony przez trzech kenijskich terrorystów Boeing 767 wodował przymusowo z powodu braku paliwa u wybrzeży Komorów; zginęło 125 osób, uratowano 50.

2000 – Zostały odkryte księżyce Jowisza: Erinome, Harpalyke, Isonoe, Jokasta, Kalyke i Praxidike.

2003:

Całkowite zaćmienie Słońca widoczne w Australii, Nowej Zelandii, Antarktyce i , Ameryce Południowej.

W wyniku masowych wystąpień zwanych rewolucją róż ustąpił prezydent Gruzji Eduard Szewardnadze.

2004 – Pomarańczowa rewolucja: Wiktor Juszczenko złożył przysięgę prezydencką przed parlamentem. Masowe strajki na uniwersytetach i w miejscach pracy w wielu miastach na Ukrainie.

2005 – Uruchomiono metro w Valparaíso w Chile.

2006:

Bagdad: 215 osób zginęło, a 257 zostało rannych w serii zamachów bombowych w dzielnicy Sadra.

W londyńskim szpitalu zmarł wskutek zatrucia polonem 210 były podpułkownik KGB i FSB Aleksandr Litwinienko.

2007 – Statek wycieczkowy MS Explorer zatonął po zderzeniu z niewystającym nad powierzchnię fragmentem góry lodowej w Cieśninie Bransfield, w pobliżu Wyspy Króla Jerzego i Szetlandów Południowych na Oceanie Antarktycznym. Wszystkie osoby na pokładzie uratowano.

2008 – W pobliżu granicy gruzińsko-południowoosetyjskie nieznani sprawcy ostrzelali konwój, w którym jechali prezydenci Micheil Saakaszwili i Lech Kaczyński.

2009 – Ciężko chory prezydent Nigerii Umaru Yar'Adua został przewieziony na leczenie do Arabii Saudyjskiej.

2010 – Korea Północna dokonała ataku artyleryjskiego na główną, należącą do Korei Południowej wyspę archipelagu Yeonpyeong.