23 maja - Polski Serwis Naukowy

23 maja jest 143. (w latach przestępnych 144.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 222 dni.

Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; chiń. trad. 中華人民共和國, uproszcz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posłuchaj po chińsku ?/i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki (PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. (PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA.

Lloyd Millard Bentsen, Jr. (ur. 11 lutego 1921 w Mission w Teksasie, zm. 23 maja 2006 w Houston w Teksasie) – amerykański prawnik, ekonomista i polityk związany z Partią Demokratyczną.

Święta

imieniny obchodzą: Bolelut, Budziwoj, Dezyderia, Dezyderiusz, Dezydery, Emilia, Eufrozyna, Eutychiusz, Gwibert, Jan, Julian, Lucjusz, Łucjusz, Michał, Symeon, Wibert i Iwona.

Jamajka – Święto Pracy

międzynarodowe – Światowy Dzień Żółwia

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Leoncjusz z Rostowa († 1071, biskup i męczennik)

św. Jan Chrzciciel de Rossi († 1764, kapłan i zakonnik)

św. Wibert (Gwibert) z Gembloux

Wydarzenia w Polsce

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
23 maja

1266 – Koszalin został lokowany na prawie lubeckim.

1588 – W krypcie katedry wawelskiej odbył się pogrzeb króla Stefana Batorego.

1680 – Od uderzenia pioruna spłonęła wieża ratuszowa w Krakowie.

1702 – III wojna północna: wojska szwedzkie zajęły Warszawę.

1771 – Konfederacja barska: stoczono bitwy: pod Lanckoroną i o wzgórze Groby.

1847 – Wrocław: uruchomiono uliczne latarnie gazowe.

1863 – Powstanie styczniowe: upadł Tymczasowy Rząd Narodowy.

1865 – Sokołów Podlaski: odbyła się publiczna egzekucja gen. Stanisława Brzóski, kapelana powstańców.

1884 – Pożar strawił większą część zabudowań Nowej Rudy.

1892 – Kościół Ducha Świętego w Krakowie został wysadzony w powietrze w celu pozyskania gruntu pod budowę gmachu Teatru im. Juliusza Słowackiego.

1910 – W Grodnie odbył się pogrzeb Elizy Orzeszkowej.

1920 – Powstała Narodowa Partia Robotnicza.

1926 – Warszawa: Halina Konopacka ustanowiła pierwszy polski lekkoatletyczny rekord świata, uzyskując w rzucie dyskiem 34,15 m.

1943 – Na cmentarzu w Kielcach hitlerowcy dokonali masakry 45 żydowskich dzieci.

1950 – Jerzy Albrecht został prezydentem Warszawy.

1965 – Stadion Śląski: Polska zremisowała ze Szkocją 1:1 w meczu eliminacyjnym do mistrzostw świata.

1968 – W katastrofie myśliwca MiG-21 w Zegrzu Pomorskim zginął pilot.

1984 – Sąd Wojskowy w Warszawie skazał zaocznie Ryszarda Kuklińskiego na karę śmierci.

1985 – W Gdańsku rozpoczął się proces Adama Michnika, Bogdana Lisa i Władysława Frasyniuka.

1991 – Sejm przyjął ustawę o związkach zawodowych.

1997 – Premiera filmu Sara.

Wydarzenia na świecie

Defenestracja praska (1618) na rycinie z XVII wieku

844 – Zwycięstwo wojsk asturskich nad muzułmanami w bitwie pod Clavijo.

1040/8 ramadan 431 A.H. – Turcy Seldżuccy pokonali armię Ghaznawidów w bitwie pod Dandankanem.

1059 – Filip I został koronowany vivente rege na króla Francji.

1430 – Joanna d'Arc została pojmana przez Burgundczyków w trakcie próby wyzwolenia Compiègne.

1493 – Król Niemiec i arcyksiążę Austrii Maksymilian I i król Francji Karol VIII zawarli Traktat w Senlis.

1498 – Florencki reformator religijno-polityczny Girolamo Savonarola i jego współtowarzysze Domenico Buonvicini i Silvertro Maruffi zostali powieszeni publicznie, a następnie ich ciała spalono na stosie.

1533 – Abp Thomas Cranmer uznał za nieważne małżeństwo króla Anglii Henryka VIII z Katarzyną Aragońską.

1555 – Paweł IV został wybrany na papieża.

1568 – Wojna osiemdziesięcioletnia: wojska rebeliantów niderlandzkich pokonały siły fryzyjsko-hiszpańskie w bitwie pod Heiligerlee.

1618 – Defenestracja praska: posłowie habsburscy zostali wyrzuceni przez okno zamku na Hradczanach, co rozpoczęło wojnę trzydziestoletnią.

1660 – Król Karol II powrócił po 9 latach wygnania do Anglii.

1701 – Kapitan William Kidd został powieszony w Londynie za piractwo.

1706 – Wojna o sukcesję hiszpańską: porażka wojsk francuskich w bitwie z Anglikami i Holendrami pod Ramillies.

1788 – Karolina Południowa jako 8. stan przystąpiła do Unii.

1793 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk austriacko-angielsko-hanowerskich w bitwie pod Famars.

1814 – W Wiedniu odbyła się premiera ostatecznej wersji jedynej w dorobku Ludwiga van Beethovena opery Fidelio.

1856 – Brytyjski astronom Norman Robert Pogson odkrył planetoidę Isis.

1862 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwie pod Front Royal.

1863 – Powstała Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (SPD).

1873 – W Kanadzie została utworzona Północno-Zachodnia Policja Konna.

1892 – W Syjamie (obecnie Tajlandia) otwarto pierwszy odcinek kolei (Bangkok-Ayutthaya).

1900 – Sierżant William Carney został pierwszym czarnoskórym Amerykaninem odznaczonym Medalem Honoru.

1911 – Została otwarta Nowojorska Biblioteka Publiczna.

1914 – Giacomo della Chiesa (późniejszy papież Benedykt XV) został kardynałem.

1915 – I wojna światowa: Włochy przystąpiły do wojny po stronie państw Ententy.

1917 – Dokonano oblotu brytyjskiego myśliwca Sopwith Dolphin.

1918 – I wojna światowa: zwycięstwem Ormian nad Turkami zakończyła się bitwa pod Abaranem.

1920:

Cierpiący na upojenie senne prezydent Francji Paul Deschanel wypadł w nocy w samej piżamie z pociągu, odnosząc lekkie obrażenia.

Powstała Komunistyczna Partia Indonezji (PKI).

1923 – Powstały belgijskie linie lotnicze Sabena.

1926 – Uchwalono pierwszą Konstytucję Libanu.

1928 – W zamachu bombowym na ambasadę Włoch w Buenos Aires zginęły 22 osoby.

1934 – W policyjnej zasadzce zginęli Bonnie i Clyde, para amerykańskich przestępców.

1938 – W przeprowadzonym przez agenta NKWD Pawła Sudopłatowa zamachu bombowym w Rotterdamie zginął przywódcą ukraińskich nacjonalistów Jewhen Konowalec.

1939:

Amerykańska łódź podwodna USS Squalus zatonęła u wybrzeży New Hampshire podczas próbnego zanurzenia. Zginęło 24 marynarzy i 2 cywilnych techników. 32 marynarzy i jednego cywila uratowano.

W Kancelarii Rzeszy odbyła się narada Adolfa Hitlera z najwyższymi dowódcami wojskowymi, podczas której zapowiedział on atak na Polskę.

1940 – ORP Orzeł wyszedł w swój ostatni patrol na Morze Północne, zaginął dwa dni później.

1945:

Brytyjczycy aresztowali we Flensburgu ostatni rząd III Rzeszy.

Powstał drugi rząd Winstona Churchilla.

1949 – Wraz z wejściem w życie ustawy zasadniczej uchwalonej 8 maja powstała Republika Federalna Niemiec.

1950 – Premiera filmu Asfaltowa dżungla.

1951 – ChRL oficjalnie zaanektowała Tybet.

1954 – Reprezentacja Anglii w piłce nożnej poniosła największą porażkę w swej historii (1:7 w Budapeszcie z Węgrami).

1967 – Egipt zamknął dla statków izraelskich Cieśninę Tirańską.

1971 – 78 osób zginęło w katastrofie samolotu Tu-134 jugosłowiańskich linii Aviogenex w chorwackiej Rijece .

1973 – Efraim Kacir został prezydentem Izraela.

1974:

Odbył się pierwszy komercyjny lot Airbusa A300.

Papież Paweł VI ogłosił rok 1975 Rokiem Świętym.

1977 – Holenderski pociąg pasażerski został opanowany koło Groningen przez terrorystów pochodzących z Moluków w Indonezji. 11 czerwca, w czasie policyjnej akcji odbicia pociągu zginęło 6 z 9 terrorystów oraz 2 zakładników.

1978 – Icchak Nawon został prezydentem Izraela.

1979 – Palestyńscy terroryści zdetonowali bombę podłożoną na przystanku autobusowym w izraelskim mieście Petach Tikwa. Zginęły 3 osoby, a 13 zostało rannych.

1980 – Premiera filmu Lśnienie.

1982 – Wojna o Falklandy-Malwiny: brytyjska fregata rakietowa HMS Antelope została zbombardowana przez argentyńskie samoloty.

1984 – Premiera filmu Indiana Jones i Świątynia Zagłady.

1985 – Frank Sinatra został odznaczony Medalem Wolności przez prezydenta Ronalda Reagana.

1990 – József Antall został premierem Węgier.

1991 – Mołdawska SRR ogłosiła niepodległość jako Republika Mołdawii.

1992:

Kraje byłego ZSRR podpisały Protokół lizboński w sprawie likwidacji postradzieckich arsenałów jądrowych.

W zamachu bombowym na autostradzie koło Capaci na Sycylii zginął antymafijny sędzia śledczy Giovanni Falcone.

1993 – W Kambodży rozpoczęły się pięciodniowe, pierwsze wolne wybory parlamentarne po zakończeniu wojny domowej.

1994 – 270 pielgrzymów zostało zadeptanych w meczecie w Mekce, po wybuchu paniki w trakcie obrzędu ukamienowania szatana.

1995 – Marek Kamiński i Wojciech Moskal jako pierwsi Polacy po 70-dniowej pieszej wędrówce dotarli do Bieguna Północnego.

1997 – Mohammad Chatami wygrał wybory prezydenckie w Iranie.

2004 – W Porcie lotniczym Paryż-Roissy-Charles de Gaulle 4 osoby zginęły, a 3 zostały ranne po runięciu fragmentu dachu nowego terminalu 2E.

2006:

Oddano do użytku odbudowany wieżowiec WTC7.

Pojawił się system operacyjny Microsoft Windows Vista w wersji Beta 2.

2009:

Klub piłkarski VfL Wolfsburg zdobył pierwszy w swej historii tytuł mistrza Niemiec.

Komunista Madhav Kumar Nepal został wybrany przez parlament na premiera Nepalu.

Zamieszany w skandal korupcyjny były prezydent Korei Południowej Roh Moo-hyun popełnił samobójstwo, rzucając się w górach do przepaści.

2010:

19 osób zginęło, a 71 zostało rannych w katastrofie kolejowej w Fuzhou w Chinach.

W Etipoii odbyły się wybory parlamentarne.

W stolicy Jamajki Kingston wybuchły krwawe, czterodniowe zamieszki, wywołane przez zwolenników barona narkotykowego Christophera Coke'a, po decyzji rządu o jego wydaniu USA.