23 stycznia - Polski Serwis Naukowy

23 stycznia jest 23. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 342 (w latach przestępnych 343) dni.

Mark Grimmette (ur. 23 stycznia 1971 w Ann Arbor) - amerykański saneczkarz startujący w dwójkach w parze z Brianem Martinem, wielokrotny medalista igrzysk olimpijskich i mistrzostw świata, zwycięzca Pucharu Świata.

Walki na Nowej Gwinei (w latach 1942–1945) były jedną z ważniejszych operacji militarnych II wojny światowej na obszarze południowo-zachodniego Pacyfiku.

Święta

Imieniny obchodzą: Agatangel, Akwila, Anicet, Aniceta, Bartłomiej, Bernard, Daniel, Emerencja, Filip, Henryk, Ildefons, Jan, Klemens, Konstanty, Łukasz, Maksym, Maria, Michał, Onufry, Rajmund, Rajmunda, Sewerian, Uniemir, Wincenty i Wrocsława.

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

bł. Henryk Suzon (prezbiter)

św. Ildefons z Toledo (arcybiskup Toledo)

Kościół katolicki w Polsce: Męczennicy z Pratulina (Wincenty Lewoniuk i 12 towarzyszy)

Wydarzenia w Polsce

Pierwsza strona drugiego Traktatu rozbiorowego

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
23 stycznia

1631 – Wojna trzydziestoletnia: zawarto sojusz szwedzko-francuski w Bärwalde (Mieszkowicach).

1793 – Rosja i Prusy dokonały II rozbioru Polski. Austria tym razem nie wzięła w rozbiorze udziału, zadowalając się perspektywą objęcia w posiadanie Bawarii.

1914 – Poświęcono Cmentarz Komunalny przy ul. Panewnickiej w Katowicach.

1919 – Wojsko czechosłowackie zajęło polską część Śląska Cieszyńskiego.

1920 – Powrót Grudziądza do Polski po 147 latach pruskiej niewoli.

1927 – Rozpoczął się I Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

1929 – Założono Muzeum Śląskie w Katowicach.

1936 – Premiera filmu Dodek na froncie.

1945:

Armia Czerwona zajęła miasta: Grajewo, Kalisz, Ostrów Wielkopolski, Sieradz, Sławków i Śrem.

Wyzwolenie KL Fünfteichen, filii obozu koncentracyjnego Groß-Rosen.

1948 – Sąd Okręgowy w Krakowie ogłosił wyroki w procesie personelu Plaszowa i Auschwitz-Birkenau.

1950 – Powstało podporządkowane państwu Zrzeszenie Katolików Caritas, zastępując zlikwidowaną instytucję kościelną o tej samej nazwie.

1953 – Telewizja Polska rozpoczęła regularne nadawanie programu.

1975 – Zainaugurował działalność Teatr Dramatyczny im. Jana Kochanowskiego w Opolu.

1980 – Samolot pasażerski PLL LOT Tu-134 "Władysław Reymont" nie zdołał wyhamować w trakcie lądowania na Okęciu, uderzył w wał ziemny i po odłamaniu prawego skrzydła stanął w płomieniach. W wypadku nikt nie zginął.

1991 – Premiera filmu Nad rzeką, której nie ma.

1998 – Premiera filmu Młode wilki 1/2.

2000 – Premiera 1. odcinka serialu Święta wojna.

2002 – Gazeta Wyborcza opublikowała artykuł ujawniający aferę "łowców skór" w łódzkim pogotowiu ratunkowym.

2008:

20 osób zginęło w katastrofie wojskowego samolotu CASA C-295 pod Mirosławcem.

Otwarto fabrykę Della w Łodzi.

Wydarzenia na świecie

393 – Flawiusz Honoriusz otrzymał tytuł augusta.

635 – Kapitulacja bizantyjskiej Pelli (arab. Fihl) w Palestynie (dzisiaj w Jordanii).

971 – Potężny ostrzał prowadzony przez kuszników armii dynastii Song zdziesiątkował bojowe słonie armii południowej dynastii Han. Zwycięstwo to przypieczętowało los państwa Han, które wkrótce zostało wcielone do songowskiej monarchii. Była to ostatnia bitwa na terenie Chin w której użyto słoni.

1368 – Przywódca antymongolskiego powstania, mnich buddyjski Zhu Yuanzhang, po zdobyciu Pekinu ogłosił się cesarzem i rozpoczął panowanie dynastii Ming.

1556 – W wyniku trzęsienia ziemi w Chinach zginęło 830 tysięcy osób.

1570 – Został zamordowany James Stewart, 1. hrabia Moray, regent małoletniego króla Szkocji Jakuba I Stuarta.

1571:

Inwazja Turków na Cypr: rozpoczęło się oblężenie Famagusty.

Thomas Gresham założył giełdę w Londynie (Royal Exchange).

1579 – Północne prowincje Niderlandów podpisały unię utrechcką.

1656 – Francuski filozof Blaise Pascal opublikował pierwszą z 18 części swego dzieła Prowincjałki.

1719 – Utworzono księstwo Liechtenstein.

1780 – W Nowym Jorku zanotowano rekordowo niską dla tego miasta temperaturę (-27 °C).

1799 – Na terenie południowych Włoch powstała Republika Partenopejska.

1831 – Ustanowiono flagę Belgii.

1843 – Czech Jakub Kryštof Rad opatentował cukier w kostkach.

1855 – W Minneapolis otwarto pierwszy most nad rzeką Missisipi.

1870 – Amerykańska kawaleria dokonała w stanie Montana masakry 173 Indian (w większości kobiet i dzieci) ze szczepu Czarnych Stóp.

1895 – Norweski naukowiec Carsten Borchgrevink jako pierwszy człowiek wylądował na Antarktydzie.

1898 – José Evaristo Uriburu został prezydentem Argentyny.

1899 – Emilio Aguinaldo został pierwszym prezydentem Filipin.

1900 – II wojna burska: rozpoczęła się bitwa o Spion Kop.

1904 – Pożar strawił doszczętnie norweskie miasto Ålesund.

1907 – Charles Curtis jako pierwszy Indianin został wybrany do Senatu Stanów Zjednoczonych.

1909:

6 osób zginęło na pokładzie brytyjskiego transatlantyka RMS Republic po zderzeniu we mgle z włoskim liniowcem SS Florida koło przylądka Nantucket (Massachusetts).

Dokonano oblotu francuskiego samolotu Blériot XI.

Około 8 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w zachodnim Iranie.

1912 – W Hadze podpisano pierwszy międzynarodowy traktat dotyczący handlu opium.

1913 – Doszło do wojskowego przewrotu w Turcji i obalenia koalicji Unii Liberalnej. Ustanowiono dyktaturę wojskową, na czele której stanął İsmail Enver.

1933 – Weszła w życie 20. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych.

1934 – Węgierski neurolog Ladislas J. Meduna podjął próbę wstrzyknięcia kamfory 33-letniemu pacjentowi w ciężkiej katatonii, doprowadzając po pięciu iniekcjach do ustąpienia jej objawów.

1937 – Wielki terror: w Moskwie rozpoczął się tzw. "proces siedemnastu" (oficjalnie "Proces alternatywnego antysowieckiego centrum trockistowskiego").

1940 – W czasie największej w historii Atlanty burzy śnieżnej spadło 25 cm śniegu.

1941 – Rumuńska organizacja faszystowska Żelazna Gwardia została zdelegalizowana po nieudanym puczu wymierzonym w rząd Iona Antonescu.

1942:

W wileńskim getcie powstała Zjednoczona Organizacja Partyzancka.

Wojna na Pacyfiku: wybuchły walki na Nowej Gwinei.

1943:

II wojna światowa w Afryce: wojska alianckie zajęły Trypolis.

Front wschodni: w kotle pod Stalingradem wylądował ostatni niemiecki samolot.

1944 – Kampania włoska: podczas desantu pod Anzio został zatopiony przez niemieckie lotnictwo brytyjski niszczyciel HMS Janus; zginęło 158 członków załogi, uratowano 94.

1958 – Admirał Wolfgang Larrazábal został tymczasowym prezydentem Wenezueli po ucieczce za granicę obalonego dyktatora Marcosa Péreza Jiméneza.

1960 – Jacques Piccard i Don Walsh w batyskafie Trieste dotarli po raz pierwszy do najgłębszego punktu na Ziemi – Głębi Challengera na Pacyfiku.

1961 – Ustanowiono Order Zasługi Wielkiego Księstwa Luksemburga.

1968:

Amerykański okręt wojenny USS Pueblo został uprowadzony wraz z załogą do Korei Północnej.

Powstała Izraelska Partia Pracy.

W Danii odbyły się wybory parlamentarne.

1973 – Na islandzkiej wyspie Heimaey doszło do erupcji wulkanu Eldfell.

1979 – 27 osób zginęło w pożarze domu starców w fińskim mieście Virrat.

1980 – Prezydent USA Jimmy Carter ogłosił tzw. Doktrynę Cartera, dotyczącą zabezpieczenia amerykańskich interesów w Zatoce Perskiej.

1983 – Stacja NBC wyemitowała premierowy odcinek serialu Drużyna A.

1984 – Chile i Argentyna podpisały porozumienie kończące spór graniczny na Ziemi Ognistej.