23 września - Polski Serwis Naukowy

23 września jest 266. (w latach przestępnych 267.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 99 dni.

Boguchwała – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Boguchwała, na Podgórzu Rzeszowskim, nad Wisłokiem, graniczące bezpośrednio z Rzeszowem przy trasie międzynarodowej E371.

Janina Trojanowska-Zborowska ps. "Jasia", "Nina" (ur. 4 października 1923 w Siedlcach, zm. 23 września 1944 w Warszawie) - żołnierz Armii Krajowej w stopniu kaprala podchorążego, łączniczka w dowództwie batalionu "Parasol", uczestniczka powstania warszawskiego.

Święta

imieniny obchodzą: Adamnan, Andrzej, Antoni, Bernardyna, Boguchwała, Bogufała, Bogusław, Elżbieta, Jan, Konstancjusz, Krzysztof, Lina, Linus, Liwiusz, Piotr, Pius, Poliksena, Tekla, Wiercisław, Zachariasz, Zachary i Zofia.

początek astronomicznej jesieni

Święto Plonów, Dożynki: etniczne święto słowiańskie – równonoc jesienna

Arabia Saudyjska – Święto Zjednoczenia Królestwa

według kalendarza hinduskiego – pierwszy dzień miesiąca Asvina

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Adamnan (opat)

św. Elżbieta i św. Zachariasz (rodzice św. Jana Chrzciciela)

św. Linus (papież)

św. Pio z Pietrelciny (prezbiter, kapucyn i stygmatyk)

św. Tekla (męczennica)

bł. Maria Bernardyna Jabłońska (albertynka)

bł. Maria Emilia Tavernier Gamelin (zakonnica)

bł. Piotr Acotanto (zm. ok. 1180; benedyktyn rekluz)

Wydarzenia w Polsce

Król Jan Olbracht na obrazie Marcello Bacciarellego

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
23 września

1492 – Odbyła się koronacja Jana Olbrachta na króla Polski.

1648 – Powstanie Chmielnickiego: rozpoczęła się bitwa pod Piławcami.

1699 – Z terytorium Polski było widoczne całkowite zaćmienie Słońca.

1720 – Założono Towarzystwo Literackie w Gdańsku.

1771 – Konfederacja barska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Stołowiczami.

1805 – Papież Pius VIII ustanowił diecezję lubelską.

1816 – Na warszawskim Marymoncie utworzono Instytut Agronomiczny.

1831 – W płockim ratuszu odbyła się ostatnia sesja Sejmu Królestwa Polskiego.

1893 – Została spisana tzw. Przepowiednia z Tęgoborza.

1898 – Odsłonięto Pomnik Sediny w Szczecinie.

1905 – Późniejszy prymas Polski August Hlond otrzymał święcenia kapłańskie.

1905 – W Stoczni Cesarskiej w Gdańsku zwodowano lekki krążownik SMS Danzig.

1922 – W związku z problemami z korzystaniem z portu w Wolnym Mieście Gdańsku, Sejm upoważnił rząd do budowy portu morskiego w Gdyni.

1934:

Franciszek Hynek i Władysław Pomaski wygrali odbywające się w Polsce zawody balonowe o puchar Gordona Bennetta.

Otwarto Stadion na poznańskim Dębcu. W meczu inauguracyjnym Lech Poznań wygrał z Wartą Poznań II 4:0.

1939 – Kampania wrześniowa:

Bitwa pod Krasnobrodem.

Major Henryk Dobrzański (ps. Hubal) sformował w Górach Świętokrzyskich pierwszy oddział partyzancki.

1941 – Przeprowadzono pierwsze egzekucje w komorach gazowych w Auschwitz.

1942 – Zlikwidowano getto w Szydłowcu.

1943 – Rozpoczęła się likwidacja getta w Wilnie.

1944:

54. dzień powstania warszawskiego: pogorszenie sytuacji wojska i ludności na Żoliborzu, bombardowanie dzielnicy.

Dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego został wydany Kodeks Karny Wojska Polskiego.

1962 – Jan Kudra wygrał 19. Tour de Pologne.

1976 – Powstał Komitet Obrony Robotników (KOR).

1980 – Premiera filmu Urodziny młodego warszawiaka.

1991 – Poznań: odbył się pierwszy polski koncert zespołu Deep Purple.

2001 – Odbyły się wybory parlamentarne, w których zwyciężyła koalicja SLD-UP.

2004 – W warszawskim kinie Atlantic 21 z 60 startujących osób w wieku od 18 do 40 lat ustanowiło rekord Guinnessa w oglądaniu filmów non stop. Przez 73 godziny obejrzeli 40 filmów.

2005 – Na warszawskiej giełdzie zadebiutowały akcje Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa.

Wydarzenia na świecie

867 – Bazyli I, współregent bizantyjski zamordował Michała III i zasiadł na tronie cesarskim. Dał początek dynastii macedońskiej.

1122 – Papież Kalikst II i cesarz niemiecki Henryk V zawarli konkordat wormacki, co zakończyło tzw. spór o inwestyturę.

1386 – Mircza Stary został hospodarem wołoskim.

1459 – Wojna Dwóch Róż: Yorkowie pokonali Lancasterów w bitwie pod Blore Heath.

1642 – Angielska wojna domowa: zwycięstwo Rojalistów w bitwie pod Powick Bridge.

1669 – Cesarz Leopold I Habsburg założył Uniwersytet w Zagrzebiu.

1795 – Rewolucja francuska: Termidorianie doprowadzili do uchwalenia trzeciej w dziejach Francji konstytucji.

1806 – Zakończyła się ekspedycja Meriwethera Lewisa i Williama Clarka, pierwsza, która drogą lądową na zachód poprzez kontynent amerykański dotarła do wybrzeża Pacyfiku.

1821 – Wojna o niepodległość Grecji: wojska greckie zdobyły miasto Tripoli na Peloponezie i dokonały masakry 32 tysięcy Turków i Żydów.

1846:

Niemiecki astronom Johann Gottfried Galle odkrył planetę Neptun.

Wojna amerykańsko-meksykańska: zwycięstwo Amerykanów w bitwie od Monterrey.

1862:

Lew Tołstoj ożenił się z Zofią Bers.

Otto von Bismarck został premierem Prus.

Wojska amerykańskie odniosły decydujące zwycięstwo w bitwie nad Wood Lake podczas wojny z Dakotami.

1868 – Portoryko ogłosiło niepodległość (od Hiszpanii).

1880 – Jules Ferry został premierem Francji.

1885 – Austriacki chemik Carl Auer von Welsbach opatentował tzw. koszulkę Auera, stosowaną jako żarnik w lampach gazowych.

1889 – W Japonii założono firmę Nintendo.

1895 – We Francji powołano Powszechną Konfederację Pracy.

1900 – Feldmarszałek Alfred von Waldersee został głównodowodzącym międzynarodowych sił mających stłumić powstanie bokserów w Chinach.

1903 – Założono niemiecki klub piłkarski SpVgg Greuther Fürth.

1908 – Został założony Uniwersytet Alberty w kanadyjskim Edmonton.

1910 – Pilot Leo Chavez na samolocie Bleriot XI przeleciał nad Alpami.

1913 – Francuski pilot Roland Garros przeleciał po raz pierwszy nad Morzem Śródziemnym.

1918 – Wojna domowa w Rosji: w Ufie powołano antybolszewicki Ogólnorosyjski Rząd Tymczasowy.

1919 – Założono portugalski klub sportowy CF Os Belenenses.

1920 – Alexandre Millerand został prezydentem Francji.

1923:

Rada Ligi Narodów oficjalnie przyznała Wielkiej Brytanii mandat Palestyny.

W Bułgarii wybuchło powstanie wrześniowe, zainicjowane przez Bułgarską Partię Komunistyczną w odpowiedzi na prawicowo-wojskowy zamach stanu.

1927:

Niemcy przystąpiły do Międzynarodowego Trybunału Rozjemczego w Hadze.

Premiera filmu Wschód słońca.

1929 – Juozas Tūbelis został premierem Litwy.

1931 – Meksyk wstąpił do Ligi Narodów.

1932 – Powstało Królestwo Arabii Saudyjskiej.

1938 – Ogłoszono powszechną mobilizację w Czechosłowacji.

1939:

Do obozu koncentracyjnego w Ravensbrück przybył pierwszy transport Polek.

Podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku zapieczętowano kapsułę czasu zawierającą m.in. 1100 mikrofilmów. Kapsuła ma zostać otwarta w 6939 roku.

1940 – II wojna światowa w Afryce: początek operacji Menace – nieudanej próby desantu i zdobycia przez aliantów portu w Dakarze w Senegalu, będącego pod kontrolą francuskiego rządu Vichy.

1942 – Bitwa stalingradzka: Rosjanie zdobyli tzw. Dom Pawłowa.

1949 – Prezydent Harry Truman poinformował, że USA posiadają dowody na przeprowadzenie przez ZSRR w ostatnich tygodniach pierwszego próbnego wybuchu bomby atomowej (doszło do niego 29 sierpnia).

1950 – Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił ustawę o działalności antyamerykańskiej (początek maccartyzmu).

1952 – Kamil Szamun został prezydentem Libanu.

1956 – Jordański żołnierz otworzył ogień do uczestników konferencji archeologicznej w izraelskim kibucu Ramat Rachel; zginęły 4 osoby, a 17 zostało rannych.

1962 – Powstała węgierska grupa rockowa Omega.

1965 – II indyjsko-pakistańska wojna o Kaszmir: nastąpiło zawieszenie broni wynegocjowane dzięki pomocy ONZ.

1966 – Na Księżycu rozbiła się amerykańska bezzałogowa sonda Surveyor 2.

1970 – Premiera filmu Tora! Tora! Tora!.

1973 – Po powrocie z wygnania Juan Perón został ponownie wybrany na prezydenta Argentyny.

1976 – Zakończyła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 22.

1980 – W Pittsburghu odbył się ostatni koncert Boba Marleya.

1982 – Amin Dżemajel został prezydentem Libanu.

1983:

112 osób zginęło w okolicach lotniska w Abu Zabi (ZEA) po wybuchu bomby na pokładzie należącego do Gulf Air Boeinga 737.

Saint Kitts i Nevis został członkiem ONZ.

1985 – W Paryżu otwarto muzeum Pablo Picassa.