24 Pułk Ułanów - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Żółkiewski, patron 24 Pułku Ułanów

24 Pułk Ułanów im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego (24 p.uł.) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP i broni pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Pułk stacjonował w garnizonie Kraśnik. Święto pułkowe obchodził 6 lipca, w rocznicę powstania 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej.

Formowanie

24 Pułk Ułanów im. Hetmana Żółkiewskiego powstał z 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej, powołanym do życia w czerwcu 1920 rozkazem Głównego Inspektoratu Armii Ochotniczej. Formował się we Lwowie i w Stanisławowie, a następnie w Lesznie k. Warszawy.

Bogumił Józef Szumski (ur. 9 listopada 1896, zm. 15 sierpnia 1957) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, najmłodszy brat pisarki Marii Dąbrowskiej.

Kraśnik – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, położone 49 km na południowy zachód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.

Działania wojenne

Walki pułku

Szlak bojowy w składzie 1 DPanc

Jako 214 Pułk Ułanów brał udział w walkach 1920 na Zamojszczyźnie, na Wołyniu i w środkowe] Litwie.

27 listopada 1938 24 p.uł. stoczył walkę z wojskiem czechosłowackim pod miejscowością Ździar. W potyczce zginął mjr Stefan Rago.

Kampanię wrześniową pułk odbył w ramach 10 Brygady Kawalerii. Pierwszą walkę stoczył 1 września pod Jordanowem i Wysoką. Walczył pod: Kasiną Wielką – 2 września, Leszczyną – 5 września, od 8 września pod Łańcutem, Rzeszowem, Radymnem, Dobrosinem, pod Grzybowicami – 15 września. Granicę węgierską pułk przekroczył 19 września 1939.

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Rzeszów (łac. Resovia, czes. Řešov, jid. רײַשע, ros. Жешув, ukr. Ряшiв, niem. Reichshof) – miasto w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa podkarpackiego oraz diecezji rzeszowskiej. Rzeszów stanowi powiat grodzki, a także jest siedzibą ziemskiego powiatu rzeszowskiego.

Pułk został odtworzony we Francji a następnie w Anglii. W 1943 pułk przekształcono w pancerny.

Wojnę 24 Pułk Ułanów zakończył przebywszy całą kampanię na zachodzie w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej 1 Dywizji Pancernej 5 maja 1945 na terytorium Niemiec.

Żołnierze pułku

Dowódcy:

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).

płk Tadeusz Żółkiewski (1920)

mjr Jan Kanty Olszewski (1921)

ppłk Rudolf Lang (1921-1929)

płk Kazimierz Halicki (1929-1932)

płk dypl. Kazimierz Dworak (1932-1940)

ppłk Jerzy Deskur (1940-1942)

ppłk Bogumił Szumski (1942-1943)

mjr Jan Kański (1943-1944 – poległ)

ppłk Romuald Dowbor (1944-1947)

mjr dypl. Tadeusz Wysocki (1947)

Oficerowie:

1 Dywizja Pancerna (1st Polish Armoured Division) – wielka jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w czasie II wojny światowej (1942-1947).

Stanisław Żółkiewski herbu Lubicz (ur. 1547 w Turynce pod Lwowem, zm. 7 października 1620 pod Mohylowem, kilka kilometrów od granicy na Dniestrze w Mołdawii podczas odwrotu spod bitwy pod Cecorą) – polski magnat, od 1618 hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny, hetman polny koronny od 1588 do 1618, wojewoda kijowski od 1608, kasztelan lwowski od 1590, sekretarz królewski od 1573, zwycięzca wielu kampanii przeciwko Rosji, Szwecji, Imperium Osmańskiemu i Tatarom, pisarz.

mjr Stefan Rago

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920

Symbole pułkowe

Sztandar pułku

Sztandar

Sztandar 24 Pułku Ułanów został ufundowany przez byłych żołnierzy 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej, a wręczony 30 kwietnia 1923 w Warszawie przez Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Na jednej stronie sztandaru widnieje znak "214 PU A.O.", napis "Honor i Ojczyzna", zaś na drugiej cyfra Pułku – "24" i Orzeł Biały.

Leszczyna (Corylus L.) – (orzech laskowy) rodzaj drzew i krzewów klasyfikowany w różnych systemach do rodziny brzozowatych lub leszczynowatych. Należy tu 15 gatunków występujących na obszarach umiarkowanych Europy, Azji i Ameryki Północnej. Gatunkiem typowym jest Corylus avellana.

Jordanów – miasto i gmina w województwie małopolskim, w powiecie suskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego. Miasto położone nad rzeką Skawą we wschodniej części Beskidu Makowskiego.

Po kampanii 1939 sztandar został przewieziony do Francji; skąd przeszedł z pułkiem do Wielkiej Brytanii i towarzyszył mu w kampanii 1944/1945 roku.

11 listopada 1966 w Londynie odznaczony za czyny bojowe Srebrnym Orderem Virtuti Militari nr 1329 przez gen. broni Władysława Andersa.

Odznaka

Zdziar, także Ździar, Żdżar, Żar (słow. Ždiar, węg. Zár, niem. Morgenröte) – miejscowość u podnóża Tatr Bielskich i Magury Spiskiej na słowackim Spiszu.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 2, poz. 11 z 14 stycznia 1928 roku. Posiada kształt zbliżony do Krzyża Walecznych o ramionach emaliowanych w kolorze białym z żółtym paskiem pośrodku. Na środek krzyża nałożony srebrny orzeł wz. 1927, między ramionami promienie słońca. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym, łączona trzema nitami, emaliowana, na rewersie odznaki honorowej adnotacja "honoris causa" . Wymiary: 45x45 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa.

Kasina Wielka – wieś znajdująca się w powiecie limanowskim, gminie Mszana Dolna. Z Kasiny Wielkiej pochodzi kilka wielkich postaci sportów zimowych, m.in. Justyna Kowalczyk, Halina Nowak, Jan Ziemianin i Wiesław Ziemianin.

Sztandar – weksylium będące znakiem oddziału, stowarzyszenia, miasta, szkoły, instytucji itp. Składa się z płata i drzewca zakończonego głowicą. Płat posiada różne wzory na obu stronach, przeważnie obszyty jest frendzlą i przymocowany do drzewca skórzanym rękawem i ozdobnymi gwoździami. Pod głowicą wiązane są wstęgi i szarfy w barwach narodowych lub orderów i odznaczeń, którymi posiadacz sztandaru został odznaczony. Pod wstęgami mogą być mocowane odznaki odznaczeń. Sztandar, podobnie jak chorągiew, występuje w jednym egzemplarzu.

Żurawiejka Piją wina pełne dzbanki, kochają ich Lublinianki. Lance do boju... Gubi lance, gówno warty, to jest pułk dwudziesty czwarty Lance do boju...

Otok - biały

Przypisy

Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 206.

Bibliografia

Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.

"Księga jazdy polskiej": pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1993

Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie : formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.

Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947 : geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7.

Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei : szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.

Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997.

Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.

24 PU Serwis poświęcony 24 Pułkowi Ułanów

10 BKPanc Strona 10 Brygady Kawalerii Pancernej, która przejęła tradycję 24 Pułku Ułanów