25143 Itokawa - Polski Serwis Naukowy

25143 Itokawa – planetoida z grupy Apolla należąca do obiektów NEO i zaliczana do PHA.

Odkrycie

Planetoida została odkryta 26 września 1998 w programie LINEAR.

Obiekt ten nazwano na cześć Hideo Itokawy, japońskiego specjalisty od techniki rakietowej. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (25143) 1998 SF36.

Orbita

Orbita 25143 Itokawa jest nachylona do płaszczyzny ekliptyki pod kątem 1,62°. Na jeden obieg wokół Słońca ciało to potrzebuje 1 rok i 191 dni, krążąc w średniej odległości 1,32 j.a. od naszej Dziennej Gwiazdy. Średnia prędkość orbitalna tej planetoidy to 25,37 km/s.

Międzynarodowa Unia Astronomiczna (ang. International Astronomical Union; fr. Union Astronomique Internationale - IAU/UAI/MUA) – międzynarodowa organizacja zrzeszająca 9040 zawodowych astronomów (wymagane jest posiadanie co najmniej doktoratu) rekomendowanych przez odpowiednie Komitety Narodowe. Koordynuje działalność badawczą w dziedzinie astronomii na świecie, organizuje kongresy generalne co trzy lata (ostatni, XXVI, odbył się w sierpniu 2006 w Pradze), sympozja i inne konferencje specjalistyczne, prowadzi działalność wydawniczą i informacyjną (np. telegramy o nowych odkryciach). Zorganizowana jest w 37 komisji specjalistycznych grupujących się w 12 zespołach. Obecnym przewodniczącym MUA jest Ronald D. Ekers.

Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach - od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające gwiazdę centralną (w Układzie Słonecznym - Słońce), posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku asteroid mniejszych i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.

Właściwości fizyczne

Obraz radarowy planetoidy Itokawa

Itokawa ma nieregularny, owalny kształt, jego rozmiary to 535 × 294 × 209 m. Planetoida ta ma albedo 0,53, jej jasność absolutna wynosi 19,2. Obraca się ona raz na 12 godzin i 8 minut wokół własnej osi.

Powierzchnia 25143 Itokawy zawiera przede wszystkim krzemiany; planetoida ta zalicza się do typu S. Na tym małym obiekcie możemy dostrzec wiele większych lub mniejszych kamieni i głazów, miejsc równinnych – podobnych do mórz księżycowych – i obszarów wyżynnych, na których dominują kilkunastometrowe wzniesienia. Widoczne są także liczne małe kratery.

Absolutna wielkość gwiazdowa jest to obserwowana wielkość gwiazdowa (a zatem wyrażona w magnitudo), jaką miałby obiekt oglądany z pewnej ustalonej odległości, przy braku pochłaniania światła w przestrzeni międzygwiezdnej. W przypadku obiektów poza Układem Słonecznym przyjęto jako odległość odniesienia 10 parseków. Zależność pomiędzy wielkością obserwowaną, a absolutną można wyrazić za pomocą wzoru:

Asteroida typu S – planetoida, u której można zidentyfikować na podstawie analizy jej widma i albedo skład chemiczny powierzchni. W grupie tej charakterystyczne jest występowanie krzemu i krzemianów. Planetoidy te wykazują wyższe albedo (0,15-0,25). Jest to druga pod względem liczebności grupa (stanowi ok. 17% całej populacji asteroid). Skład podobny jest do skalnych meteorytów – chondrytów, które pochodzą najprawdopodobniej od tych planetoid.

Eksploracja

W sierpniu 2005 roku japońska sonda kosmiczna Hayabusa dotarła do tej planetoidy, stając się jej sztucznym satelitą i przeprowadzając jej badania. Sonda dwukrotnie wylądowała na jej powierzchni (20 i 26 listopada 2005). Dokonano także próby pobrania próbek gruntu, które jednak zakończyły się niepowodzeniem, ze względu na problemy techniczne w trakcie obu lądowań. Naukowcy mieli nadzieję, że mimo to do urządzenia pobierającego próbki dostało się nieco pyłu w trakcie manewrów sondy, nie było jednak co do tego pewności. Kapsuła powrotna sondy wylądowała pomyślnie 13 czerwca 2010 w Australii, kończąc trwającą 7 lat misję. 16 listopada 2010 Japan Aerospace Exploration Agency potwierdziło, że ok. 1500 drobinek materii znalezionych w pojemniku pochodzi z planetoidy.

Grupa planetoidy Apollo – grupa planetoid bliskich Ziemi, krążących po orbitach przecinających nie tylko orbitę Ziemi, ale także Wenus, a czasami nawet Merkurego. Przedstawicielami tej kategorii planetoid są np.: 1566 Ikar czy 4179 Toutatis. Cała grupa wzięła nazwę od planetoidy 1862 Apollo.

25142 Hopf (1998 SA28) - planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 208 dni w średniej odległości 2,75 j.a. Została odkryta 26 września 1998 roku w Prescott Observatory w Arizonie przez Paula Combę.

Formacje geologiczne na powierzchni 25143 Itokawa

Regiony

Kratery

Naukowcy, pracujący w zespole „Hayabusa”, używają także roboczych nazw dla innych mniejszych formacji na Itokawie, które nie są jednak zatwierdzone oficjalnie przez IAU: [1] [2]

Zobacz też

Lista planetoid

Grupa Apolla

Przypisy

List Of The Potentially Hazardous Asteroids (PHAs) (ang.). IAU Minor Planet Center. [dostęp 2010-11-30].
Astronomia_2010_07.pdf, str. 53. [dostęp 2010-08-03].
Asahi Shimbun: Asteroid dust confirmed in space probe (ang.)

Linki zewnętrzne

25143 Itokawa w bazie JPL

Diagram orbity 25143 Itokawa

Informacje i zdjęcia [3] (en)

Hayabusa (Muses-C)

USGS: Itokawa nomenclature

Obraz stereoskopowy planetoidy 25143 Itokawa

… | Poprzednia planetoida | 25143 Itokawa | Następna planetoida | …

Do 27 lipca 2010 odkryto i skatalogowano 529 911 planetoid [1]. Spośród nich 246 869 obiektom nadano kolejne numery, a 16 065 otrzymało również swoje nazwy (pierwsza nienazwana planetoida nosi numer 3708)[2]. 283 042 odkryte i skatalogowane planetoidy nie otrzymały jeszcze swoich oznaczeń numerycznych. Lista jest aktualizowana przez Minor Planet Center w dniach kolejnych pełni Księżyca.

Hayabusa (はやぶさ – sokół wędrowny) – sonda kosmiczna wystrzelona 9 maja 2003 r. przez japońską Agencję Badań Kosmicznych (JAXA) w celu zebrania próbek materii z asteroidy 25143 Itokawa. Jest to licząca 300 m szerokości na 700 m długości planetoida należąca do grupy Apollo. Próbki minerałów mają zostać dostarczone z powrotem do laboratoriów badawczych na Ziemi. Oficjalne oznaczenie Hayabusa to MUSES-C (ミューゼスＣ). Sonda weszła na orbitę heliocentryczną w pobliżu Itokawa w połowie września 2005 r., a czujniki pojazdu rozpoczęły skanowanie powierzchni tego miniaturowego ciała niebieskiego. Badania mają określić kształt, prędkość obrotową, topografię, kolor, skład, gęstość oraz historię geologiczną asteroidy. W listopadzie 2005 roku sonda wylądowała na powierzchni planetoidy w celu pobrania dwóch próbek. Kapsuła z próbkami dostarczona została na Ziemię 13 czerwca 2010.