25 maja - Polski Serwis Naukowy

25 maja jest 145. (w latach przestępnych 146.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 220 dni.

Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej na zakopiańskich Krzeptówkach – rzymskokatolickie sanktuarium maryjne w Polsce, wybudowane jako votum za ocalenie życia papieża Jana Pawła II po zamachu z 13 maja 1981. Mieści się przy ul. Krzeptówki.

Martin Jiranek (ur. 25 maja 1979 w Pradze) – czeski piłkarz, występujący na pozycji obrońcy. Karierę zaczynał w roku 1995 w barwach Bohemians 1905. Zawodnikiem tego klubu był przez 4 lata (w roku 1998 został wypożyczony do Tatrana Postrona i w 55 spotkaniach strzelił 4 bramki. W roku 1999 został zawodnikiem Slovana Liberec. W Libercu grał tylko przez 2 lata (zagrał w 22 meczach i nie zdobył żadnej bramki), ponieważ zainteresowała się nim Reggina Calcio i tym samym w roku 2001 rozpoczynał karierę na boiskach Serie A. Gra w Regginie była dla Jiranka najlepszym okresem w jego karierze. Występował tam przez 3 lata i rozegrał równe 100 spotkań, w których do siatki rywala trafił 3 razy. Od 2004 roku do chwili obecnej gra w Spartaku Moskwa. W Reprezentacji Czech gra od roku 2002 i do tej pory rozegrał 24 spotkania. Był ze swoją reprezentacją na ostatnich Mistrzostwach Świata oraz na Mistrzostwach Europy w 2004 w Portugalii.

Święta

imieniny obchodzą: Aldhelm, Beda, Borzysław, Dionizy, Grzegorz, Heladia, Heladiusz, Imisława, Leon, Leona, Magda, Marcjanna, Mariusz, Wenerand i Zenobiusz

Argentyna – Rocznica Rewolucji

fani Douglasa Adamsa – Dzień Ręcznika

Liban – Dzień Wyzwolenia Południowego Libanu

międzynarodowe:

Międzynarodowy Dzień Dziecka Zaginionego (ustanowione przez UE, w Polsce pod patronatem Fundacji ITAKA)

Światowy Dzień Mleka (ustanowione przez ONZ ds. Wyżywienia i Rolnictwa)

rozpoczyna się Tydzień Solidarności z Ludami Zamieszkującymi Niesamorządne Terytoria (do 31 maja, ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ)

Organizacja Jedności Afrykańskiej – Dzień Afryki (upamiętniające powstanie OJA 25 maja 1963)

Sudan – Rocznica Rewolucji Majowej

Unia Afrykańska – Dzień Wyzwolenia Afryki

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Beda Czcigodny (zakonnik, kapłan i doktor Kościoła)

św. Grzegorz VII (papież)

św. Maria Magdalena de' Pazzi (karmelitanka)

Wydarzenia w Polsce

1243 – W bitwie pod Suchodołem popierające Bolesława Wstydliwego wojska Małopolan i posiłki węgierskie pod wodzą Klemensa z Ruszczy rozbiły wojska Konrada mazowieckiego, wspieranego przez hufce Mieszka II Otyłego i Przemysła I.

1455 – Wojna trzynastoletnia: zwycięstwo wojsk polskich nad pruskim pospolitym ruszeniem w bitwie pod Iławą.

1457 – Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadał miastu Gdańsk tzw. Wielki Przywilej.

1477 – Wit Stwosz rozpoczął pracę nad Ołtarzem Mariackim w Krakowie.

1863 – Powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Horkami.

1931 – Powstał Związek Związków Zawodowych.

1940 – Jan Skorobohaty-Jakubowski został tymczasowo Delegatem Rządu na Kraj.

1948 – W więzieniu na Rakowieckiej w Warszawie wykonano wyrok śmierci na rotmistrzu Witoldzie Pileckim.

1960 – Premiera filmu Do widzenia, do jutra.

1975 – W Warszawie zakończył się 27. Wyścig Pokoju, zwyciężył po raz czwarty i ostatni Ryszard Szurkowski.

1979 – Premiera filmu Test pilota Pirxa.

1990 – Polska złożyła w Brukseli oficjalny wniosek o rozpoczęcie negocjacji w sprawie umowy o stowarzyszeniu ze Wspólnotami Europejskimi.

1997 – Odbyło się referendum w sprawie przyjęcia nowej Konstytucji RP.

2006 – Rozpoczęła się pierwsza pielgrzymka papieża Benedykta XVI do Polski.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Awarajr na rycinie z XV wieku

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
25 maja

451 – Sasanidzi pokonali powstańców ormiańskich w bitwie pod Awarajr.

541 – Eraryk został królem Ostrogotów.

1085 – Król Alfons VI wyzwolił Toledo spod panowania Maurów.

1206 – Angielski król Jan bez Ziemi wydał pierwszy list kaperski Francuzowi Eustachemu Buskesowi, zwanemu Mnichem Eustachym.

1632 – Wojna trzydziestoletnia: Albrecht von Wallenstein odbił Pragę z rąk saksońskich.

1659 – Richard Cromwell ustąpił ze stanowiska Lorda Protektora Anglii i Szkocji.

1676 – Wojna duńsko-szwedzka: nierozstrzygnięta bitwa morska pod Jasmundem.

1809 – V koalicja antyfrancuska: stoczono I bitwę pod Bergisel.

1810 – Rewolucja Majowa: w Argentynie powołano pierwszy rząd niezależny od władz hiszpańskich.

1833 – Uchwalono konstytucję Chile.

1842 – Christian Andreas Doppler zaprezentował w Pradze swoją pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich, w której opisał zjawisko nazwane później efektem Dopplera.

1865 – Około 300 osób zginęło w wybuchu składu amunicji w mieście Mobile (Alabama).

1870 – W Paryżu odbyła się premiera baletu Coppelia z muzyką Léo Delibesa.

1895:

Oscar Wilde został skazany na dwa lata ciężkich robót za homoseksualizm.

Tang Jingsong został pierwszym prezydentem Republiki Tajwanu.

1911 – Został obalony Porfirio Díaz, wieloletni dyktator Meksyku.

1913 – Oficer austro-węgierskiego kontrwywiadu i rosyjski agent Alfred Redl popopełnił samobójstwo po zdemaskowaniu go poprzedniego dnia.

1915:

I wojna światowa: zakończyła się nierozstrzygnięta II bitwa pod Ypres.

W Wielkiej Brytanii powstał drugi rząd Herberta Henry'ego Asquitha.

1919 – W norweskim Bergen otwarto Brann Stadion.

1922 – Z Southampton do Nowego Jorku wypłynął w swój dziewiczy rejs transatlantyk Laconia.

1926 – W Paryżu, z inspiracji radzieckiego OGPU Szolem Szwarcbard zastrzelił Symona Petlurę, prezydenta Ukraińskiej Republiki Ludowej na uchodźstwie.

1928 – Sterowiec Italia rozbił się na biegunie północnym.

1933 – Gwardia Palatyńska objęła straż w bazylice na Lateranie.

1938:

Otwarto Estadio Monumental w Buenos Aires.

Wojna domowa w Hiszpanii: 313 osób zginęło w nalocie bombowym na Alicante.

1944 – II wojna światowa: rozpoczęła się niemiecka operacja "Rösselsprung"; nieudana próba zgładzenia Josipa Broza Tity oraz zniszczenia Sztabu Naczelnego Wojska Ludowowyzwoleńczego i Oddziałów Partyzanckich Jugosławii.

1945 – Premiera horroru Porywacz ciał.

1946 – Jordania uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).

1951 – Na atolu Eniwetok Amerykanie przeprowadzili próbny wybuch atomowy "Item".

1955 – Brytyjska wyprawa zdobyła Kanczendzongę, trzeci najwyższy szczyt świata.

1960 – Otwarto Muzeum Sztuki Japońskiej Tikotin w izraelskiej Hajfie.

1961 – Program Apollo: prezydent John F. Kennedy przedstawił w czasie przemówienia w Kongresie projekt wysłania do końca dekady człowieka na Księżyc i jego bezpieczne sprowadzenie na Ziemię.

1963 – W stolicy Etiopii, Addis Abebie, powołano Organizację Jedności Afrykańskiej.

1965 – Został wystrzelony amerykański satelita Pegasus 2.

1969:

Premiera filmu Nocny kowboj.

Został aresztowany amerykański seryjny morderca Jerome Brudos.

1973:

Na amerykańską stację orbitalną Skylab przybyła pierwsza załoga.

Ukazał się debiutancki album Mike'a Oldfielda Tubular Bells.

1976:

Premiera filmu Lokator.

Terroryści z Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny zdetonowali bombę podłożoną na lotnisku międzynarodowym w Lod. Zginęły 2 osoby, a 9 zostało rannych.

1977 – Premiera filmu Gwiezdne wojny, epizod IV: Nowa nadzieja.

1979 – Katastrofa lotu American Airlines 191: 271 osób na pokładzie i dwie na ziemi zginęły, gdy samolot McDonnell Douglas DC-10 rozbił się krótko po stracie na polu kempingowym w Chicago.

1980 – Na mityngu w niemieckim Eberstadt Jacek Wszoła ustanowił rekord świata w skoku wzwyż (2,35 m.)

1981 – Została założona Rada Współpracy Zatoki Perskiej.

1982 – Wojna o Falklandy: niszczyciel rakietowy HMS Coventry został zatopiony przez argentyńskie samoloty.

1986 – W Bangladeszu zatonął prom rzeczny Shamia; zginęło około 600 osób.

1990 – Papież Jan Paweł II rozpoczął wizytę na Malcie.

1995 – Jan Paweł II wydał encyklikę Ut unum sint.

1997 – W wojskowym zamachu stanu został obalony prezydent Sierra Leone Ahmad Tejan Kabbah.

2000:

Po trwającej 22 lata okupacji wojska Izraela wycofały się z południowego Libanu.

Zakończyła się wojna erytrejsko-etiopska.

2002:

193 osoby zginęły w katastrofie kolejowej w Mozambiku.