26 sierpnia - Polski Serwis Naukowy

26 sierpnia jest 238. (w latach przestępnych 239.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 127 dni.

Będąc bezdzietną Elżbieta Zgorzelecka sprzedała Luksemburg władcy Burgundii Filipowi III w 1441, który przejął miasto w 1443, lecz nie przyjął tytułu książęcego. Jego syn Karol Zuchwały przyjął go w 1467, kiedy Elżbieta Rakuszanka (żona króla Polski Kazimierza IV Jagiellończyka) podniosła swoje roszczenia do Luksemburga. Odtąd był to tytuł należny książętom Burgundii.

Alfréd Grósz (pol. Alfred Grosz) (ur. 26 sierpnia 1885 w Kieżmarku, zm. 1 marca 1973 tamże) – spiski Niemiec, taternik, historyk, publicysta i nauczyciel. Aktywny działacz Towarzystwa Karpackiego i ratownik Tátrai Önkéntes Mentő Bizottság (niem. Freiwilliges Rettungsausschuss für die Hohe Tátra), węgierskiej organizacji ratownictwa górskiego.

Święta

imieniny obchodzą: Adrianna, Aleksander, Dobroniega, Fortunat, Hadrian, Hadriana, Ireneusz, Joanna, Konstancjusz, Maksymilian, Maria, Natalia, Sandra, Symplicjusz, Symplicy, Teresa, Wiktorian, Wiktoriana, Wiktorianna, Wirzchosław i Wirzchosława.

Filipiny, Namibia – Dzień Bohaterów

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Aleksander z Bergamo (męczennik)

św. Joanna Elżbieta Bichier des Ages (zakonnica)

bł. Maria od Jezusa Ukrzyżowanego (palestyńska zakonnica)

Matka Boska Częstochowska (Kościół katolicki w Polsce; ustanowione w 1904 przez Piusa X)

Wydarzenia w Polsce

1671 – Hetman Jan Sobieski pobił wojska kozacko-tatarskie w bitwie pod Bracławiem.

1720 – Rozpoczął się Synod zamojski.

1760 – Wojna siedmioletnia: nieudany szturm Rosjan na twierdzę Kołobrzeg.

1813:

Ogromna powódź w Krakowie. Wisła zalała Stradom, Kazimierz i Podgórze, zerwała Most Karola i Stradomski. Była to największa powódź, jaką odnotowały kroniki miejskie.

Wojny napoleońskie: porażka wojsk francuskich w bitwie nad Kaczawą.

1826 – Odsłonięto Pomnik Unii Lubelskiej w Lublinie.

1850 – Uroczyście oddano do użytku Bramę Berlińską, będącą częścią umocnień Twierdzy Poznań.

1894 – Uruchomiono komunikację tramwajową w Gliwicach.

1911 – Premiera filmu Dzieje grzechu.

1923 – Ukazał się pierwszy numer tygodnika Życie Robotnicze.

1934 – Otwarto ul. Żwirki i Wigury w Warszawie.

1939:

Eksperymentalna stacja telewizyjna w Warszawie wyemitowała pierwszy film (Barbara Radziwiłłówna w reż. Józefa Lejtesa).

Incydent jabłonkowski: niepoinformowani o zmianie daty ataku na Polskę niemieccy dywersanci napadli na stację kolejową w Mostach koło Jabłonkowa i próbowali przejąć tunel kolejowy pod Przełęczą Jabłonkowską na Śląsku Cieszyńskim.

1941 – Pierwsza wizyta Benito Mussoliniego w kwaterze głównej Hitlera w Wilczym Szańcu.

1943 – Niemiecka żandarmeria zamordowała 58 mieszkańców wsi Jasionowo na Podlasiu.

1944 – 26. dzień powstania warszawskiego: Stare Miasto nadal celem najsilniejszych ataków niemieckich z ziemi i powietrza.

1954 – 18 górników zginęło po wdarciu się wody do wyrobiska w KWK "Komuna Paryska" w Jaworznie.

1956 – Na Jasnej Górze z udziałem około miliona wiernych złożone zostały Jasnogórskie Śluby Narodu zredagowane przez internowanego prymasa Stefana Wyszyńskiego.

1970 – Podczas próby porwania samolotu An-24, lecącego z Katowic do Warszawy, porywacz zdetonował kostkę trotylu, którą usiłował sterroryzować pasażerów i załogę. Rannych zostało 28 osób.

1989 – Papież Jan Paweł II mianował bp Józefa Kowalczyka nuncjuszem apostolskim w Polsce.

1990 – Otworzony został Dom urodzin generała Władysława Sikorskiego w Tuszowie Narodowym.

1991 – Polska uznała niepodległość Litwy.

1992 – Wybuchł pożar lasu koło Kuźni Raciborskiej.

1994 – Utworzono Euroregion Tatry.

2002 – Na dnie Bałtyku polscy nurkowie odkryli wrak zatopionego w 1945 roku niemieckiego statku MS Goya.

2005 – W Gdańsku odbył się koncert Jean-Michela Jarre'a, upamiętniający 25. rocznicę podpisania porozumień sierpniowych.

2006:

Powołano Radę Języka Kaszubskiego.

Przegląd Sportowy opublikował tzw. Listę Fryzjera.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Crécy (1346) na XV-wiecznej ilustracji

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
26 sierpnia

55 p.n.e. – Wojny galijskie: Juliusz Cezar wylądował w Brytanii.

1071 – Cesarz bizantyjski Roman IV Diogenes pobity i wzięty do niewoli przez Turków Seldżuckich w bitwie pod Manzikertem (według niektórych źródeł bitwę stoczono 19 sierpnia).

1204 – Władysław III został koronowany na króla Węgier.

1278 – Przemysł Ottokar II zginął w bitwie pod Suchymi Krutami. Koniec prosperity czeskich Przemyślidów.

1346 – Wojna stuletnia: angielski król Edward III pokonał Francuzów w bitwie pod Crécy.

1350 – Jan II został koronowany w Reims na króla Francji.

1444 – W bitwie pod Pratteln wojska szwajcarskich miast związkowych poniosły klęskę w starciu z rycerstwem francuskim.

1541 – Sułtan turecki Sulejman Wspaniały zdobył Budę i zaanektował Węgry.

1542 – Francisco de Orellana jako pierwszy Europejczyk przepłynął po Amazonce do jej ujścia.

1619 – Fryderyk "Król Zimowy" został wybrany na króla Czech.

1652 – I wojna angielsko-holenderska: bitwa morska pod Plymouth.

1789 – We Francji ogłoszono Deklarację Praw Człowieka i Obywatela.

1792 – Za postawę w bitwie pod Dubienką Tadeusz Kościuszko otrzymał honorowe obywatelstwo Francji.

1849 – Prezydent Haiti Faustin Soulouque ogłosił się cesarzem i przyjął imię Faustyn I.

1861 – Wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie pod Kessler's Cross Lanes.

1896 – Grupa rewolucjonistów ormiańskiego pochodzenia zajęła Bank Osmański w Stambule. W odwecie doszło do pogromów Ormian, w czasie których zginęło ok. 50 tysięcy ludzi.

1909 – Na ulice czeskiej Igławy wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne.

1914 – I wojna światowa: bitwa pod Le Cateau.

1920 – Została utworzona Kazachska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka.

1926 – Założono włoski klub piłkarski ACF Fiorentina.

1930 – Powstała Komunistyczna Partia Filipin (PKP).

1936 – Podpisano porozumienie brytyjsko-egipskie, w którym Brytyjczycy zobowiązali się wycofać swe oddziały z Egiptu, z wyjątkiem rejonu Kanału Sueskiego.

1940 – Założono holenderski klub piłkarski RKC Waalwijk.

1942:

Całkowite zaćmienie Księżyca.

Wojna na Pacyfiku: wojska japońskie zajęły wyspę Nauru.

1944:

Bułgarska Partia Komunistyczna rozpoczęła zbrojne powstanie przeciwko proniemieckiemu rządowi.

Odbyła się defilada wojskowa na Polach Elizejskich w wyzwolonym Paryżu.

1950 – W Brukseli powołano do życia Stowarzyszenie Statystyków Lekkoatletyki (AFTS).

1951 – Premiera musicalu filmowego Amerykanin w Paryżu.

1957 – ZSRR poinformował o pierwszej w historii udanej próbie międzykontynentalnego pocisku balistycznego.

1961 – W kanadyjskim Toronto otwarto Hockey Hall of Fame.

1966 – Wybuchła południowoafrykańska wojna graniczna.

1968:

Praska wiosna: w Moskwie podpisano porozumienie, w którym władze Czechosłowacji zobowiązały się do znormalizowania sytuacji w kraju w zamian za stopniowe wycofywanie wojsk radzieckich. Alexander Dubček pozostał na stanowisku pierwszego sekretarza KPCz.

Ukazał się singel Hey Jude grupy The Beatles.

1972:

Otwarto XX Letnie Igrzyska Olimpijskie w Monachium.

W Bratysławie otwarto Nowy Most nad Dunajem.

1974 – Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz 15 na stację orbitalną Salut-3.

1976:

Jacques Chirac ustąpił ze stanowiska premiera Francji.

W Zairze (obecnie Demokratyczna Republika Kongo) został odkryty wirus Ebola.

1978:

Kardynał Albino Luciani został obrany papieżem; przyjął imię Jana Pawła I.

Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz 31 na stację orbitalną Salut-6, z pierwszym niemieckim (NRD) kosmonautą Sigmundem Jähnem.

1981 – Sonda Voyager 2 zbliżyła się na najmniejszą odległość do Saturna (101 tys. km od szczytów chmur).

1990 – W wyniku wybuchu pyłu węglowego w kopalni "Dobrnja" koło Tuzli w Bośni i Hercegowinie zginęło 180 górników.

1991 – Linus Torvalds opublikował na grupie dyskusyjnej comp.os.minix informację o powstaniu nowego systemu operacyjnego – Linuksa.

1992:

Koalicja antyiracka ustanowiła strefę zakazu lotów na południe od 32. równoleżnika.

Premierzy Václav Klaus i Vladimír Mečiar podpisali w Brnie umowę o podziale Czechosłowacji z dniem 1 stycznia 1993.

1993 – Prezydenci Václav Havel i Borys Jelcyn podpisali w Pradze czesko-rosyjski traktat o przyjaźni i współpracy.

1994 – Premiera filmu Urodzeni mordercy.

1996 – Premiera 1. odcinka serialu Siódme niebo.

1999 – Amerykanin Michael Johnson czasem 43,18 s. ustanowił rekord świata w biegu na 400 m.

2001 – 6 osób zginęło w pożarze balonu we francuskiej Sabaudii.

2002:

Hiszpański sędzia Baltasar Garzón nałożył trzyletni zakaz działalności na baskijską partię Batasuna za jej związki z separatystycznym ugrupowaniem ETA.

W Johannesburgu (RPA) rozpoczął się drugi Szczyt Ziemi.

2004:

Kuba zerwała stosunki dyplomatyczne z Panamą po ułaskawieniu przez prezydent Mireyę Moscoso 4 Kubańczyków skazanych za próbę dokonania zamachu na Fidela Castro podczas szczytu iberoamerykańskiego w 2000 roku.

Sąd Najwyższy Chile podtrzymał decyzję o odebraniu immunitetu senatorskiego Augusto Pinochetowi.

2005 – W pożarze paryskiego wieżowca zamieszkanego przez afrykańskich emigrantów zginęło 17 osób, w tym 14 dzieci.

2006 – Rząd Ugandy podpisał porozumienie pokojowe z rebeliantami z Armii Bożego Oporu (LRA).

2007 – Prezydenci Afganistanu Hamid Karzaj i Tadżykistanu Emomali Rahmon dokonali otwarcia największego mostu na granicznej rzece Pandż.

2008:

Co najmniej 25 osób zginęło w samobójczym zamachu bombowym w irackim mieście Jalawla.

Rosja uznała niepodległość Abchazji i Osetii Południowej.

Samolot lecący z Nyala w Darfurze do stolicy Sudanu Chartumu z 95 osobami na pokładzie został uprowadzony do Trypolisu w Libii. Następnego dnia porywacze uwolnili wszystkich zakładników i oddali się w ręce władz.