26 stycznia - Polski Serwis Naukowy

26 stycznia jest 26. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 339 (w latach przestępnych 340) dni.

Luizjana (ang. Louisiana) – stan na południu USA, nad Zatoką Meksykańską. Luizjana graniczy na północy z Arkansas, na wschodzie z Missisipi, a na zachodzie z Teksasem. Nad Zatoką Meksykańską rozpościerają się obszary nizinne. W części południowo-wschodniej duży obszar zajmuje delta Missisipi. Na wybrzeżu występują liczne jeziora i bagna.

Narodowy socjalizm (z pewnymi elementami wewnętrznej polityki . Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.

Święta

Imieniny obchodzą: Andrzej, Ksenofont, Leon, Leona, Paula, Skarbimir, Teogenes, Tymoteusz, Tytus i Żeligniew.

Australia – Święto Australii

Dominikana – Urodziny Duarte'a

Indie – Święto Republiki

Międzynarodowe – Światowy Dzień Celnictwa (od 1953, w Polsce od 1992)

Polska – Dzień Transplantacji

Uganda – Rocznica Rządu

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

Dzień Islamu (w KK w Polsce)

św. Paula Rzymianka (wdowa)

założyciele zakonu cystersów: św. Robert z Molesme, św. Alberyk i św. Stefan Harding

święci biskupi: Tymoteusz i Tytus

Wydarzenia w Polsce

1521 – Wojna polsko-krzyżacka: nieudany atak wojsk krzyżackich na Olsztyn, którego obroną dowodził Mikołaj Kopernik.

1526 – Rozpoczęły się rozruchy w Gdańsku, wywołane przez luterańskich mieszkańców miasta.

1564 – Zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Czaśnikami, w trakcie wojny litewsko-rosyjskiej.

1736 – Abdykacja króla Stanisława Leszczyńskiego.

1863 – Ludwik Mierosławski został dyktatorem powstania styczniowego.

1902 – Rozpoczęło działalność Łomżyńskie Towarzystwo Wioślarskie.

1919:

Odbyły się pierwsze po odzyskaniu niepodległości wybory do Sejmu Ustawodawczego.

Wojska czeskie, korzystając z zaangażowania Polski w walki na wschodzie, zajęły ziemie Śląska Cieszyńskiego aż za Wisłę.

1938 – Generał Tadeusz Kutrzeba, w przedstawionych marszałkowi Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu założeniach planu wojny z Niemcami, określił przewagę militarną Niemiec jako trzykrotną.

1945 – Armia Czerwona zajęła miasta: Bydgoszcz, Kalwaria Zebrzydowska, Nakło nad Notecią, Osiek nad Notecią, Szamotuły, Tolkmicko, Wadowice i Wolsztyn.

1951 – Władze państwowe usunęły administratorów diecezji na Ziemiach Odzyskanych.

1953 – Przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie zakończył się proces księży kurii krakowskiej.

1955 – Premiera filmu Pokolenie.

1965 – Premiera filmu Zakochani są między nami.

1966 – W I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie dokonano pierwszego w Polsce udanego zabiegu przeszczepienia narządu (nerki). 19-letnia pacjentka zmarła 16 lipca 1966 roku na zapalenie trzustki z pracującą nerką.

1980 – Odbyły się pierwsze w historii zawody Pucharu Świata w skokach narciarskich w Zakopanem. Pierwsze miejsce zajął Polak Stanisław Bobak.

1982 – Sejm uchwalił Kartę Nauczyciela.

1984 – Sejm uchwalił ustawę o prawie prasowym.

1991 – Rada Ministrów powołała pełnomocnika Rządu ds. Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej.

1996 – Rząd Józefa Oleksego podał się do dymisji.

2005 – Na warszawskich Powązkach został pochowany z honorami wojskowymi Jan Nowak-Jeziorański.

2012 – Polska podpisała ACTA

Wydarzenia na świecie

Zamek w Kamieńcu Podolskim – jedna z najpotężniejszych twierdz I Rzeczypospolitej

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
26 stycznia

66 – Kometa Halleya minęła peryhelium.

1340 – Król Anglii Edward III ogłosił się królem Francji.

1500 – Hiszpan Vicente Yáñez Pinzón jako pierwszy Europejczyk dotarł do Brazylii.

1531 – W trzęsieniu ziemi w Lizbonie zginęło ok. 30 tys. osób.

1564 – Papież Pius IV zatwierdził dokumenty soboru trydenckiego.

1565 – Armia koalicji sułtanatów dekańskich rozgromiła armię Królestwa Widźajanagaru w bitwie pod Talikotą na południu Indii.

1654 – Wojna holendersko-portugalska o Brazylię: skapitulowały ostatnie holenderskie oddziały w Recife.

1679 – Wojna Francji z koalicją: Francja i Szwecja podpisały traktat pokojowy z Cesarstwem Niemieckim, w którym Francuzi uzyskali potwierdzenie swych praw do Alzacji i Lotaryngii.

1699 – Święta Liga i Imperium osmańskie zawarły pokój w Karłowicach; Rzeczpospolita odzyskała Podole.

1788 – Założono pierwszą osadę w Australii, znajdującą się na terenie dzisiejszego Sydney. Na pamiątkę tego wydarzenia 26 stycznia ustanowiono australijskim świętem narodowym.

1790 – W Burgtheater w Wiedniu odbyła się prapremiera opery Così fan tutte Wolfganga Amadeusza Mozarta.

1797 – Austria, Prusy i Rosja podpisały w Sankt Petersburgu ostateczną konwencję rozbiorową głoszącą, że nazwa Królestwa Polskiego ma być wymazana na zawsze z map.

1808 – W australijskiej Nowej Południowej Walii doszło do tzw. "puczu rumowego" i uwięzienia gubernatora, dokonanego przez zbuntowanych oficerów New South Wales Corps.

1835 – Królowa Portugalii Maria II poślubiła księcia Leuchtenbergu, Karola Augusta.

1837 – Michigan jako 26. stan dołączył do Unii.

1838 – W Tennessee została wprowadzona prohibicja.

1841 – Wielka Brytania rozpoczęła okupację Hongkongu.

1861 – Wojna secesyjna: Luizjana ogłosiła wystąpienie z Unii.

1871 – Rzym został oficjalnie stolicą zjednoczonych Włoch.

1875 – Amerykanin George Green opatentował elektryczne wiertło dentystyczne.

1885 – Mahdyści zdobyli Chartum.

1905 – W kopalni pod Pretorią został znaleziony największy i najczystszy diament Cullinan.

1911:

Amerykanin Glenn Curtiss odbył pierwszy w historii lot na hydroplanie własnej konstrukcji.

W Dreźnie odbyła się premiera opery Kawaler srebrnej róży z muzyką Richarda Straussa.

1915 – W Kolorado utworzono Park Narodowy Gór Skalistych.

1924:

Następca tronu Japonii Hirohito ożenił się z księżniczką Nagato.

Na zjeździe w Berlinie powołano Związek Mniejszości Narodowych w Niemczech.

1930:

Działacz emigracyjny gen. Aleksandr Kutiepow został porwany w Paryżu przez grupę OGPU Jakowa Sieriebrianskiego wraz z rezydentami francuskimi i przetransportowany na pokład radzieckiego statku w porcie Hawr.

Założono brazylijski klub piłkarski São Paulo FC.

1934 – W Berlinie podpisano niemiecko-polską deklarację o nieagresji.

1937 – Rząd III Rzeszy wydał Ustawę o Dużym Hamburgu, na mocy której pruskie miasta Altona, Harburg-Wilhelmsburg i Wandsbek oraz hamburski Bergedorf straciły swoją samodzielność i stały się częścią Hamburga z dniem 1 kwietnia 1937.

1939 – Wojna domowa w Hiszpanii: wojska frankistowskie zdobyły Barcelonę.

1942 – Pierwsze oddziały amerykańskiej armii przybyły do Europy, lądując w porcie Belfast.

1944 – Opublikowano komunikat z prac Komisji Nikołaja Burdenki w sprawie zbrodni katyńskiej, wskazujący na winę Niemców i zawierający zawyżone dane na temat liczby ofiar zbrodni pochowanych w Katyniu.

1945 – Dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca odrzutowego McDonnell FH-1 Phantom.

1947 – W katastrofie samolotu DC-3 linii KLM na lotnisku w Kopenhadze zginęły 22 osoby, w tym szwedzki książę Gustaw Adolf i amerykańska śpiewaczka operowa Grace Moore.

1949:

W Obserwatorium Palomar w Kalifornii uruchomiono Teleskop Hale'a o średnicy zwierciadła 508 cm.

Założono indonezyjskie narodowe linie lotnicze Garuda Indonesia.

1950 – Indie ogłosiły się republiką. Do tej pory były dominium z brytyjskim monarchą jako głową państwa.

1952 – Jumdżagijn Cedenbal został premierem Mongolii.

1954 – Mosze Szaret został premierem Izraela.

1956:

Ostatni żołnierze radzieccy opuścili bazę wojskową na fińskim półwyspie Porkkala.

Rozpoczęły się VII Zimowe Igrzyska Olimpijskie we włoskiej Cortina d'Ampezzo.

1958 – 167 osób zginęło w katastrofie promu Nankai Maru u wybrzeży japońskiej wyspy Awaji.

1962 – NASA wystrzeliła sondę księżycową Ranger 3.

1963 – Odbyło się referendum w sprawie ogłoszonego przez szacha Iranu Mohammeda Rezę Pahlawiego programu modernizacji kraju (tzw. Białej Rewolucji).

1966 – Harold Holt został premierem Australii.

1971 – Powódź błyskawiczna w Canberze w wyniku której zginęło 7 osób, 15 zostało rannych.

1972 – 27 osób zginęło w wyniku dokonanego przez chorwackich nacjonalistów zamachu bombowego na jugosłowiański samolot McDonnell Douglas DC-9 nad Czechosłowacją. Katastrofę cudem przeżyła stewardessa Vesna Vulović, która spadła z wysokości ponad 10 km.

1974:

Bülent Ecevit został po raz pierwszy premierem Turcji.

W katastrofie tureckiego samolotu Fokker F28 w Izmirze zginęło 66 osób.

1976 – Premiera filmu Nakarmić kruki.

1980 – Izrael i Egipt nawiązały stosunki dyplomatyczne.

1990 – Obrączkowe zaćmienie słońca nad Antarktydą i południowym Atlantykiem.

1991 – Prezydent Somalii Mohammed Siad Barre został obalony w wyniku zamachu stanu.

1993 – Václav Havel został wybrany przez parlament na prezydenta Czech.

1994 – Rada Najwyższa Białorusi odwołała Stanisława Szuszkiewicza z funkcji przewodniczącego parlamentu i głowy państwa.

2000 – Utworzono Związek Rosji i Białorusi.

2001:

Joseph Kabila został prezydentem Demokratycznej Republiki Konga.