28 października - Polski Serwis Naukowy

28 października jest 301. (w latach przestępnych 302.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 64 dni.

Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce koło Kurska, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.

Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.

Święta

Imieniny obchodzą: Anastazja, Cyryl, Cyryla, Domabor, Faro, Fidelis, Honorat, Juda Tadeusz, Ksymena,Noemi, Sabina, Szymon, Tadeusz, Wielimir, Wincenty i Wszeciech.

Cypr, Grecja – Dzień Ochi (święto państwowe)

Czechy – rocznica odzyskania niepodległości przez Czechosłowację w 1918 roku

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Abraham z Efezu

św. Fidelis z Como

święci Szymon i Juda Tadeusz, apostołowie

Wydarzenia w Polsce

1423 – Sejm w Warcie wydał Statut warcki, zatwierdzony później przez króla Władysława Jagiełłę.

1568 – Pożar zniszczył doszczętnie zabudowę Mrągowa.

1611 – Król Zygmunt III Waza podniósł do rangi uniwersytetu kolegium jezuickie w Poznaniu.

1791 – Sejm Czteroletni powołał Komisję Skarbową Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

1905 – Zawieszono bezterminowo działalność Uniwersytetu Warszawskiego.

1913 – Lucyna Messal i Józef Redo, w trakcie spektaklu Targ na dziewczęta, po raz pierwszy w Polsce zatańczyli tango.

1918 – Powstała Polska Komisja Likwidacyjna mająca na celu zniesienie rządów austriackich w Małopolsce.

1919 – W warszawskiej katedrze św. Jana odbyła się uroczystość przyjęcia sakry biskupiej przez nuncjusza Achille Ratti, późniejszego papieża Piusa XI.

1924 – W warszawskiej katedrze św. Jana został pochowany Henryk Sienkiewicz.

1925 – Papież Pius XI bullą Vixdum Poloniae unitas powołał nowe metropolie i diecezje oraz nadal nowy kształt jednostkom już istniejącym.

1928 – W Bielsku odsłonięto jedyny w międzywojennej Polsce pomnik Gabriela Narutowicza.

1950 – Wymiana pieniędzy przy różnym przeliczniku dla cen i oszczędności. Wprowadzono zakaz posiadania złota, platyny i dewiz.

1956:

Do Warszawy powrócił zwolniony z internowania prymas Stefan Wyszyński.

W Gdyni odbyło się zebranie założycielskie Zrzeszenia Kaszubskiego.

1960 – Premiera filmu Decyzja.

1975 – Krystian Zimerman został zwycięzcą IX. Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.

1989:

Na zakończenie wywiadu w Dzienniku Komentarze, aktorka Joanna Szczepkowska słowami: "Proszę Państwa, czwartego czerwca osiemdziesiątego dziewiątego roku skończył się w Polsce... komunizm." symbolicznie zakończyła "erę komunizmu" w Polsce.

Założono Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe.

1991 – Premiera filmu Dziecko szczęścia.

1999 – Himalaista Leszek Cichy został pierwszym Polakiem, który zdobył Koronę Ziemi.

2008 – Podczas prac budowlanych w Malborku odkryto pochodzący z czasów II wojny światowej masowy grób 2116 osób.

2009 – Podpisany został kontrakt na budowę drugiej linii warszawskiego metra, o wartości 4,1 mld złotych.

Wydarzenia na świecie

Statua Wolności w Nowym Jorku

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
28 października

306 – Maksencjusz został cesarzem rzymskim.

312 – Konstantyn I Wielki pokonał wojska Maksencjusza w bitwie przy moście Mulwijskim.

969 – Wojska bizantyjskie zdobyły Antiochię.

1061 – Dokonano wyboru antypapieża Honoriusza II.

1237 – Umowna data założenia Berlina.

1492 – Krzysztof Kolumb odkrył Kubę.

1533 – Późniejszy król Francji Henryk II Walezjusz ożenił się w Marsylii z Katarzyną Medycejską.

1538 – W dzisiejszej stolicy Dominikany założono pierwszy uniwersytet na zachodniej półkuli – Universidad Autónoma de Santo Domingo.

1746 – Około 18 tys. osób zginęło w Limie w wyniku podmorskiego trzęsienia ziemi o sile 8,4 stopnia. Pobliskie miasto portowe Callao zostało zniszczone przez tsunami.

1748 – Podpisano francusko-angielski pokój w Akwizgranie, co zakończyło wojnę o sukcesję austriacką. Prusy zdobyły Śląsk i pozycję mocarstwa.

1776 – Wojna o niepodległość USA: Brytyjczycy pokonali Amerykanów pod White Plains.

1848 – Otwarto pierwszą linię kolejową w Hiszpanii pomiędzy Barceloną a Mataró.

1856 – Otwarto pierwszą linię kolejową w Portugalii pomiędzy Lizboną a Carregado.

1886 – Prezydent USA Grover Cleveland oficjalnie odsłonił Statuę Wolności w Nowym Jorku.

1891 – W trzęsieniu ziemi w japońskich prowincjach Mino i Owari zginęło ponad 7 tys. osób.

1900:

Zakończyły się II Letnie Igrzyska Olimpijskie w Paryżu.

Założono klub piłkarski RCD Espanyol Barcelona.

1909 – Carl Theodor Zahle został premierem Danii.

1914 – I wojna światowa: bitwa morska pod Penang.

1918 – Czechosłowacja uzyskała niepodległość (od Austro-Węgier).

1919 – Kongres Stanów Zjednoczonych ustanowił prohibicję.

1920 – Podpisano Protokół besarabski.

1922 – Narodowa Partia Faszystowska Benito Mussoliniego przejęła w wyniku tzw. Marszu na Rzym władzę we Włoszech.

1928 – Rozpoczęło nadawanie słoweńskie Radio Lubljana.

1929 – Założono klub piłkarski Lokomotiw Sofia.

1930 – Oddano do użytku Nowy Ratusz w Ostrawie.

1936 – Dokonano oblotu niemieckiego bombowca Dornier Do 19.

1939 – Zgromadzenie Narodowe Białorusi Zachodniej w Białymstoku postanowiło wystąpić z wnioskiem do Rady Najwyższej ZSRR o przyłączenie części ziem polskich II Rzeczypospolitej do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

1940:

Rozpoczęła się wojna włosko-grecka.

U wybrzeży Irlandii zatonął po niemieckim ataku torpedowym brytyjski liniowiec pasażerski RMS Empress of Britain.

1943:

Eksperyment Filadelfia.

Niemiecki okręt podwodny U-220 został zatopiony na Atlantyku przez amerykańskie samoloty wraz z całą 54-osobową załogą.

1944 – Upadło Słowackie Powstanie Narodowe.

1947 – Na mocy pokoju paryskiego należący dotąd do Włoch archipelag Dodekanez został przekazany Grecji.

1948 – Przyjęto flagę Izraela.

1952 – Dokonano oblotu amerykańskiego bombowca Douglas A-3 Skywarrior.

1956 – Telewizja Hiszpańska rozpoczęła regularne nadawanie programu.

1958 – Kardynał Angelo Giuseppe Roncalli został wybrany papieżem i przyjął imię Jana XXIII.

1962 – Kryzys kubański: Nikita Chruszczow ogłosił wycofanie radzieckich wyrzutni rakietowych z Kuby.

1965:

Podczas II Soboru Watykańskiego wydano deklarację o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate.

W amerykańskim St. Louis zakończono budowę ponad 200-metrowego łuku stalowego Brama na Zachód.

1968 – Uchwalono przekształcenie Czechosłowacji w federację z dniem 1 stycznia 1969.

1969 – Blok Pracy wygrał wybory parlamentarne w Izraelu.

1970 – Premiera filmu Żandarm na emeryturze.

1972 – Dokonano oblotu Airbusa A300.

1974:

Polscy siatkarze zajęli pierwsze miejsce na zakończonych w Meksyku VIII Mistrzostwach Świata.

Wystrzelono sondę księżycową Łuna 23.

1981 – James Hetfield i Lars Ulrich założyli zespół Metallica.

1982 – Socjaliści wygrali wybory parlamentarne w Hiszpanii.

1983 – Stany Zjednoczone zawetowały rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ potępiającą amerykańską interwencję na Grenadzie.

1985 – Daniel Ortega został wybrany na prezydenta Nikaragui.

1995:

289 osób zginęło, a 265 zostało rannych w wyniku pożaru w metrze w Baku.

António Guterres został premierem Portugalii.

1998:

Prezydent Bill Clinton podpisał Digital Millenium Copyright Act.

Samolot linii Air China został uprowadzony przez pilota Yuan Bina na Tajwan; porywacza aresztowano.

2004 – Polka Teresa Borcz-Khalifa została porwana w Iraku przez fundamentalistyczne Brygady Salafickie Abu Bakra As-Siddika.

2007 – Cristina Fernández de Kirchner wygrała w pierwszej turze wybory prezydenckie w Argentynie.

2009:

117 osób zginęło, a 213 zostało rannych w wyniku zamachu bombowego w pakistańskim Peszawarze.

Microsoft rozpoczął prace nad Internet Explorer 9.

NASA: w ramach Programu Constellation rozpoczęto testy rakiety Ares I.

Urodzili się

1017 – Henryk III, książę Szwabii, król Włoch, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (zm. 1056)

1435 – Andrea della Robbia, włoski rzeźbiarz (zm. 1525)

1467 – Erazm z Rotterdamu, holenderski filolog, filozof, teolog, pedagog (zm. 1536)

1510 – Franciszek Borgiasz, święty, hiszpański jezuita, generał zakonu jezuitów (zm. 1572)

1585 – Cornelius Jansen, niderlandzki teolog (zm. 1638)

1610 – Jakub Kettler, książę Kurlandii i Semigalii (zm. 1682)

1667 – Maria Anna von Pfalz-Neuburg, królowa Hiszpanii, żona Karola II (zm. 1740)

1696 – Maurycy Saski, hrabia, saski dowódca wojskowy, marszałek Francji, książę Kurlandii i Semigalii, namiestnik Niderlandów (zm. 1750)

1751 – Dmytro Bortnianski (Dymitr Bortniański), ukraiński i rosyjski kompozytor (zm. 1825)

1793:

Szymon Dowkont, litewski pisarz, etnograf, historyk (zm. 1864)

Eliphalet Remington, amerykański producent broni (zm. 1861)

1803 – Eliza Radziwiłłówna, polska księżna, pierwsza miłość Wilhelma I (zm. 1834)

1806 – Alphonse Louis Pierre Pyrame de Candolle, szwajcarski botanik (zm. 1893)

1815 – Ľudovít Štúr, słowacki językoznawca, filozof, pisarz (zm. 1856)

1836 – Homer Dodge Martin, amerykański malarz (zm. 1897)

1845 – Zygmunt Wróblewski, polski fizyk (zm. 1888)

1858 – Teodoryk Balat, francuski franciszkanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1900)

1860:

Jigorō Kanō, japoński judoka, twórca judo (zm. 1938)

Hugo Preuß, niemiecki prawnik, polityk (zm. 1925)

1864 – Izabela Moszczeńska-Rzepecka, polska publicystka, działaczka społeczna (zm. 1941)

1867 – Hans Driesch, niemiecki filozof, biolog (zm. 1941)

1877 – Narcyz Putz, błogosławiony, polski duchowny katolicki (zm. 1942)

1884 – Fłaryjan Żdanowicz, białoruski aktor, reżyser teatralny (zm. 1937/ 1938)

1885 – Per Albin Hansson, szwedzki polityk, premier (zm. 1946)

1886 – Osbert Guy Stanhope, brytyjski archeolog, pionier archeologii (zm. 1957)

1887 – Karol Popiel, polski polityk, minister sprawiedliwości (zm. 1977)

1890 – Herminia Naglerowa, polska pisarka, publicystka (zm. 1957)

1895 – Irena Grywińska, polska aktorka, reżyser (zm. 1969)

1896 – Howard Hanson, amerykański kompozytor, dyrygent (zm. 1981)

1897 – Karol Maleczyński, polski historyk, mediewista (zm. 1968)

1902:

Walter Kock, niemiecki zbrodniarz wojenny (zm. 1949)

Elsa Lanchester, brytyjska aktorka (zm. 1986)

1903 – Evelyn Waugh, angielski pisarz (zm. 1966)

1904 – Giulio Gaudini, włoski szermierz (zm. 1948)

1905 – Karolina Lubieńska, polska aktorka (zm. 1991)

1906 – Eugeniusz Waniek, polski malarz (zm. 2009)

1908 – Arturo Frondizi, argentyński polityk, prezydent (zm. 1995)

1909:

Francis Bacon, brytyjski malarz (zm. 1992)

Lauri Valonen, fiński narciarz klasyczny (zm. 1982)

1911 – Stanisław Warat, amerykański generał (zm. 1972)

1913 – Peter Glenville, brytyjski reżyser filmowy (zm. 1996)

1914:

Tadeusz Galiński, polski dziennikarz, polityk, minister kultury i sztuki

Jonas Salk, amerykański lekarz, biolog, odkrywca szczepionki przeciwko polio (zm. 1995)

Richard Synge, angielski biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1994)

1915:

Dody Goodman, amerykańska aktorka (zm. 2008)

Maciej Sieński, polski reżyser filmów dokumentalnych (zm. 1999)

Jürgen Thorwald, niemiecki pisarz (zm. 2006)

1917:

Maria Hiszpańska-Neumann, polska artystka-grafik (zm. 1980)

Jerzy Lau, polski poeta, krytyk literacki, tłumacz (zm. 1970)

1918 – Tadeusz Kaźmierski, polski aktor (zm. 1976)

1919 – Bernhard Wicki, austriacki aktor, reżyser filmowy (zm. 2000)

1926:

Henryk Bereza, polski krytyk literacki, eseista

Tadeusz Gajdzis, polski pisarz, publicysta

Hilary Krzysztofiak, polski malarz, grafik, scenograf (zm. 1979)

1927 – Zygfryd Słoma, polski piłkarz (zm. 2007)

1928 – Sława Kwaśniewska, polska aktorka

1929:

Joan Plowright, brytyjska aktorka

Tadeusz Rybak, polski duchowny katolicki, biskup legnicki

1930:

Bernie Ecclestone, brytyjski działacz sportowy, wiceprezes FIA

Gustaw Kron, polski aktor

Zygmunt Pawlas, polski szermierz, szablista (zm. 2001)

Svatopluk Pluskal, czeski piłkarz (zm. 2005)

1932 – Wołodymyr Iwaszko (Władimir Iwaszko), radziecki polityk, działacz komunistyczny, przewodniczący Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR, sekretarz generalny KC KPZR (zm. 1994)

1933 – Garrincha, brazylijski piłkarz (zm. 1983)

1934;

Janusz Bogdan Faliński, polski botanik i ekolog (zm. 2004)

Julio Jiménez, hiszpański kolarz szosowy

1937:

Graham Bond, angielski muzyk zespołu Graham Bond Organisation (zm. 1974)

Lenny Wilkens, amerykański koszykarz, trener koszykówki

1939 – Miroslav Cerar, jugosłowiański gimnastyk

1940:

Tomasz Pobóg-Malinowski, polski reżyser filmów dokumentalnych

Giennadij Striekałow, rosyjski kosmonauta (zm. 2004)

1941 – Hank Marvin, brytyjski gitarzysta zespołu The Shadows