28 stycznia - Polski Serwis Naukowy

28 stycznia jest 28. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 337 (w latach przestępnych 338) dni.

Literacka Nagroda Nobla uważana jest za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodą literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895, jest przyznawana od 1901.

Grzegorz VII zwany też Odkupicielem, brat Hildebrand (ur. ok. 1015 w Sovana w Toskanii, zm. 25 maja 1085 w Salerno) – święty Kościoła katolickiego, papież w latach 1073-1085.

Święta

Imieniny obchodzą: Augustyn, Blizbor, Boguwola, Flawian, Jakub, Julian, Kalinik, Karol, Krzesąd, Leonid, Manfred, Manfreda, Maria, Olimpia, Piotr, Radomir, Roger, Świedarg, Tomasz, Tyrs, Waleriusz i Walery.

Armenia – Dzień Wojska

Rwanda – Dzień Demokracji

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Kalinik z Frygii (męczennik) (razem ze św. Tyrsem i św. Leukiuszem)

bł. Mojżesz Tovini (ksiądz)

św. Tomasz z Akwinu

Wydarzenia w Polsce

Oryginalny dokument Aktu Konfederacji warszawskiej

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
28 stycznia

1573 – Podpisano konfederację warszawską, akt polityczny gwarantujący tolerancję religijną.

1708 – III wojna północna: Szwedzi zajęli Grodno.

1886 – W warszawskiej Cytadeli stracono Stanisława Kunickiego, współzałożyciela I Proletariatu.

1905 – PPS ogłosiła strajk powszechny, co stało się początkiem rewolucji w Królestwie Polskim.

1920 – Wojsko Polskie zajęło Pelplin i Kamień Krajeński (w II RP Kamień Pomorski).

1937 – Antysemickie ekscesy na Uniwersytecie Warszawskim i Politechnice Warszawskiej.

1945 – Armia Czerwona zajęła miasta: Chorzów, Kęty, Krzyż Wielkopolski, Maków Podhalański, Mysłowice i Tychy.

1950 – Na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odsłonięto zrekonstruowany pomnik Adama Mickiewicza.

1952 – Rozpoczęło działalność Archiwum Akt Nowych.

1960 – Skoczek narciarski Zdzisław Hryniewiecki został ciężko ranny w wyniku upadku na skoczni w Wiśle.

1968 – Oddano do użytku pierwszy blok mieszkalny na Osiedlu Piastowskim w Poznaniu.

1969 – Premiera filmu Wszystko na sprzedaż.

1977 – Premiera filmu Barwy ochronne.

1979 – Odbył się ingres Franciszka Macharskiego do katedry wawelskiej.

1985 – Premiera filmu O-Bi, O-Ba. Koniec cywilizacji.

1990 – Ukazało się ostatnie wydanie Trybuny Ludu.

1991 – Rozpoczęła się kontrola NIK w Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego.

2003 – Lawina śnieżna pod Rysami zasypała uczestników szkolnej wyprawy; zginęło 8 osób.

2006 – Podczas wystawy gołębi pocztowych, z powodu ciężaru nieusuniętego śniegu, zawalił się dach jednej z hal Międzynarodowych Targów Katowickich; zginęło 65 osób, a 170 zostało rannych.

2010 – Premier Donald Tusk ogłosił, że nie będzie kandydował w wyborach prezydenckich.

Wydarzenia na świecie

28 stycznia 1986 podczas startu wahadłowca Challenger miała miejsce eksplozja, w której zniszczony został prom i zginęła jego cała 7-osobowa załoga

814 – Ludwik I został królem Franków.

893 – Karol III został koronowany na antykróla Odona, króla zachodnich Franków.

1077 – Papież Grzegorz VII zdjął w Canossie klątwę z cesarza niemieckiego Henryka IV.

1204 – (lub 25 stycznia) Mikołaj Kanabos odmówił przyjęcia wyboru na cesarza bizantyńskiego.

1393 – Król Francji Karol VI Szalony omal nie zginął podczas balu na swym dworze, gdy ogień objął łatwopalne kostiumy satyrów z pierza i smoły, jakie oprócz niego założyło jeszcze pięć innych osób, z których cztery poniosły śmierć.

1547 – Edward VI został królem Anglii.

1624 – Na wyspie Saint Kitts założono pierwszą brytyjską kolonię na Karaibach.

1724 – Car Piotr I Wielki wydał dekret o utworzeniu Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego.

1813 – Ukazała się drukiem Duma i uprzedzenie, najpopularniejsza powieść angielskiej pisarki Jane Austen.

1820 – Rosyjska wyprawa Fabiana Bellingshausena i Michaiła Łazariewa dopłynęła jako pierwsza do Antarktydy.

1841 – James Clark Ross odkrył lodowiec szelfowy Rossa na Antarktydzie.

1846 – Zwycięstwo wojsk brytyjskich nad Sikhami w bitwie pod Aliwal.

1859 – Olympia, stolica stanu Waszyngton, otrzymała prawa miejskie.

1870 – Z kanadyjskiego portu Halifax wypłynął w rejs do Liverpoolu brytyjski statek pasażerski SS City of Boston, ze 191 osobami na pokładzie, który następnie zaginął bez śladu.

1871 – Wojna francusko-pruska: po 4 miesiącach oblężenia Paryża ogłoszono kapitulację Francji.

1881 – I wojna burska: zwycięstwo armii burskiej nad Brytyjczykami w bitwie pod Laing's Nek.

1900 – W Lipsku założono Niemiecki Związek Piłki Nożnej (DFB).

1905 – Wojna rosyjsko-japońska: zakończyła się nierozstrzygnięta bitwa pod Sandepu.

1909 – USA zakończyły sprawowanie bezpośredniej kontroli nad Kubą. José Manuel Gómez objął urząd prezydenta.

1914 – Pierwsi mieszkańcy wprowadzili się do Beverly Hills (Kalifornia), dzielnicy bogaczy i sław.

1915 – Decyzją Kongresu USA utworzono Straż Wybrzeża Stanów Zjednoczonych.

1918:

Przemianowanie Gwardii Czerwonej na Armię Czerwoną.

Wybuchła wojna domowa w Finlandii.

1919 – Założono Uniwersytet Masaryka w Brnie.

1920 – Została utworzona Hiszpańska Legia Cudzoziemska.

1930 – Hiszpański dyktator Miguel Primo de Rivera został zmuszony do ustąpienia.

1932 – Wojska japońskie zaatakowały Szanghaj.

1933 – Prezydent Niemiec Paul von Hindenburg zdymisjonował rząd Kurta von Schleichera i dwa dni później powierzył misję utworzenia nowego rządu Adolfowi Hitlerowi.

1935 – Islandia jako pierwszy kraj na świecie zalegalizowała aborcję z przyczyn pozamedycznych.

1942:

II wojna światowa: utworzono Front Krymski Armii Czerwonej.

We Władykaukazie (wówczas Ordżonikidze) czeczeński pisarz Hasan Israiłow utworzył antysowiecką organizację Specjalna Partia Kaukaskich Braci.

1955 – Pierwszy kryzys w Cieśninie Tajwańskiej: w obliczu chińskiej inwazji Kongres Stanów Zjednoczonych upoważnił prezydenta Dwighta Eisenhowera do użycia sił zbrojnych w celu zabezpieczenia suwerenności Tajwanu.

1956 – Niemiecka Republika Demokratyczna została przyjęta do Układu Warszawskiego.

1958:

Ferenc Münnich został premierem Węgier.

W Danii opatentowano klocki LEGO.

1961 – Rwanda została proklamowana republiką przez rząd tymczasowy.

1966 – 46 osób zginęło na lotnisku w Bremie w katastrofie należącego do Lufthansy samolotu Convair CV440.

1969 – Finlandia została przyjęta do OECD.

1970 – Lubomír Štrougal został premierem Czechosłowacji.

1972 – Premiera Renault 5.

1977 – Północno-wschodnie Stany Zjednoczone i południowo-wschodnia Kanada zostały zaatakowane przez blizzard, który do 1 lutego spowodował śmierć 29 osób.

1981 – William Casey został dyrektorem CIA.

1982:

Ormiańscy ekstremiści zamordowali Kemala Arikana, tureckiego konsula generalnego w Los Angeles.

Włoscy antyterroryści odbili amerykańskiego generała Jamesa Doziera, uprowadzonego 42 dni wcześniej przez Czerwone Brygady.

1985 – Supergrupa USA for Africa nagrała singiel charytatywny We Are the World.

1986 – Krótko po wystrzeleniu eksplodowała rakieta nośna wahadłowca Challenger; zginęło 7 astronautów.

1989 – Założono stowarzyszenie Memoriał, zajmujące się badaniami historycznymi i propagowaniem wiedzy o ofiarach represji radzieckich i ochroną praw człowieka w krajach byłego ZSRR.

1992:

47 osób zginęło w wyniku zastrzelenia przez Ormian azerskiego helikoptera cywilnego Mi-8 koło Stepanakertu (Górny Karabach).

Przyjęto flagę Ukrainy.

1993 – W stolicy Zairu (obecnie Demokratyczna Republika Kongo) Kinszasie wybuchły zamieszki wywołane przez niezadowolonych z wysokości żołdu żołnierzy; zginęło około tysiąca osób, w tym ambasador Francji Philippe Bernard.

1994:

Mieczysłau Hryb został przewodniczącym Rady Najwyższej Białorusi.

Trzech włoskich dziennikarzy z telewizji RAI zginęło w wyniku ostrzału Mostaru przez bośniackich Chorwatów.

1996 – Trzech brytyjskich żołnierzy zginęło w wyniku wybuchu miny pod ich pojazdem opancerzonym koło miasta Mrkonjić Grad w Bośni.

1998:

26 osób powiązanych z Tamilskimi Tygrysami ze Sri Lanki zostało skazanych na śmierć przez indyjski sąd za udział w zamachu na premiera Rajiva Gandhiego w maju 1991 roku.

Otwarto pierwszy odcinek sofijskiego metra.

Pod Paryżem otwarto Stade de France.

2002:

94 osoby zginęły w katastrofie ekwadorskiego Boeinga 727 w Kolumbii.

Siim Kallas został premierem Estonii.

2003 – W Izraelu odbyły się się wybory do Knesetu.

2008:

5 amerykańskich żołnierzy zginęło w wybuchu przydrożnej miny koło Mosulu na północy Iraku.

Samak Sundaravej został premierem Tajlandii.

2009:

Co najmniej 29 osób zginęło w pożarze supermarketu sieci Nakumatt w kenijskim Nairobi.

Raúl Castro jako pierwszy kubański przywódca od zakończenia zimnej wojny przybył z wizytą do Rosji.

2010 – Wykonano wyroki śmierci na 5 oficerach oskarżonych o zamordowanie prezydenta Bangladeszu Sheikha Mujibura Rahmana podczas wojskowego zamachu stanu w 1975 roku.

2011 – Rewolucja w Egipcie: w ramach akcji "Piątek Gniewu" doszło do masowych protestów i krwawych starć z siłami bezpieczeństwa, w wyniku których zginęło kilkadziesiąt osób.