Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Bitwa graniczna i wojna koalicyjnaBitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz...
Bitwa Warszawska 1920 rokuW dniach 13-15 sierpnia 1920 r. na przedpolach Warszawy rozegrała się decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej. Określana mianem "cudu nad Wisłą" i uznawana za 18. przełomową bitwę w historii świata zadecydowała o...
Materski: Bitwa 1920 roku na lata zaważyła na losach PolskiBitwa Warszawska 1920 roku i sukces II Rzeczypospolitej w konfrontacji z bolszewikami na lata zaważył na losach Polski, a być może pozwolił też uniknąć zapaści cywilizacyjnej i politycznej, jeżeli chodzi o całą Europę - ocenia historyk prof. Wojciech Materski...
Wojna polsko-bolszewicka - wyprawa kijowskaPo zawarciu przez Józefa Piłsudskiego polityczno-wojskowego sojuszu z przywódcą Ukraińskiej Republiki Ludowej Semenem Petlurą, 25 kwietnia 1920 r. ruszyła polsko-ukraińska ofensywa, wyprzedzająca uderzenie przygotowywane przez Armię Czerwoną. ...
Reklama:
29 marca
Czy wiesz że...?Lennart Georg Meri (ur. 29 marca 1929 w Tallinnie, zm. 14 marca 2006 w Tallinnie) – estoński pisarz i polityk, w latach 1992–2001 prezydent Estonii. Był pierwszym prezydentem po odzyskaniu przez ten kraj niepodległości. Całkowite zaćmienie słońca w dniu 29 marca 2006 roku - zaćmienie Słońca, które było widoczne jako całkowite (magnitudo 1,052) w wąskim pasie ciągnącym się od północno-wschodniej Brazylii przez środkowy Atlantyk, afrykańskie państwa Ghanę, Togo, Benin, Nigerię, Niger, Czad, Libię, Egipt (w północno-zachodniej części przy granicy z Libią), zachodnią część Morza Śródziemnego, grecką wysepkę Kastelorizo, Turcję, Morze Czarne, Gruzję, środkową część Rosji i północny Kazachstan aż po zachodnią Mongolię. Zaćmienie było również widoczne jako częściowe na znacznie większym obszarze, w tym na dwóch trzecich terytorium Afryki, w całej Europie i w Azji Środkowej. Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych. 29 marca jest 88. (w latach przestępnych 89.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 277 dni. Ariana Afghan Airlines - afgańskie narodowe linie lotnicze, z siedzibą w Kabulu. Posiada połączenia do Azji i Europy. Głównym hubem jest Port lotniczy Kabul. Marek — (imion właściwych, praenomen, por. i oznaczające "należący do Marsa, związany z Marsem". W Polsce imię to jest notowane od XIII wieku, choć poza współczesnością nie było często spotykane, w formach Marek, Marko, Margusz, Markusz, Merkusz. Zapisana została także żeńska Marka ( 1263) — żeński odpowiednik imienia Marek lub zdrobnienie od imion żeńskich rozpoczynających się na Mar-, takich jak Margorzata (= Małgorzata) lub Maria — oraz Markusław, staropolskie imię utworzone od imienia Marek poprzez dodanie typowej dla imion słowiańskich cząstki -sław.
Święta
imieniny obchodzą: Bertold, Cyryl, Eustacjusz, Eustachy, Eustazja, Eustazjusz, Eustazy, Ludolf, Ludolfina, Marek, Satur, Satura, Stefan, Teodor, Wiktoryn
Madagaskar – Rocznica Powstania 1947 roku
Republika Środkowoafrykańska – Dzień Barthelemiego Bogandy
Polska – Dzień Metalowca (nieoficjalne święto na rynku pracy)
wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą,:
św. Stefan IX (papież)
św. Bertold (założyciel karmelitów)
Wydarzenia w Polsce
1593 – założono seminarium duchowne w Kaliszu.
1668 – we wsi Kocioł koło Pisza odbył się synod braci polskich.
1790 – zawarto przymierze polsko-pruskie.
1923 – Kartuzy uzyskały prawa miejskie.
1930:
premiera pierwszego polskiego filmu dźwiękowego Moralność Pani Dulskiej.
został powołany pierwszy rząd Walerego Sławka.
1943:
banda UPA dokonała masakry 150 Polaków w Pendykach.
oddział "Jędrusiów" wspólnie z grupą AK rozbił więzienie niemieckie w Mielcu i uwolnił 126 więźniów.
1945 – założono Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.
1952 – powstała Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu.
1970 – zlikwidowano komunikację trolejbusową w Poznaniu.
1972 – został powołany drugi rząd Piotra Jaroszewicza.
1995 – powstała Rada Etyki Mediów.
2005 – ogłoszono wyrok sądu pierwszej instancji w sprawie afery FOZZ.
2008:
na lotniczych przejściach granicznych zaczął obowiązywać układ z Schengen.
w Słupsku i Redzikowie doszło do protestów przeciwko instalacji w Polsce amerykańskiej tarczy antyrakietowej.
wystartowała górnośląska regionalna stacja telewizyjna TVS.
Wydarzenia na świecie
537 – Wigiliusz został papieżem.
1139 – papież Innocenty II wydał bullę Omne datum optimum, biorąc pod swą opiekę zakon templariuszy i nadając mu liczne przywileje.
1430 – sułtan Murad II zdobył Saloniki.
1461 – Wojna Dwóch Róż: w bitwie pod Towton Edward IV pokonał Lancasterów.
1464 – w katedrze Panny Marii w Székesfehérvár Maciej Korwin został koronowany na króla Węgier.
1549 – zostało założone miasto Salvador, pierwsza stolica Brazylii.
1624 – do Ameryki Północnej przybyła pierwsza grupa kolonistów holenderskich.
1638 – w Ameryce Północnej została założona kolonia Nowa Szwecja.
1640 – młodemu hiszpańskiemu rolnikowi Miguelowi Pellicerowi rzekomo odrosła noga, amputowana 2,5 roku wcześniej (cud z Calandy).
1644 – angielska wojna domowa: w bitwie pod Cheriton wojska parlamentarne pokonały rojalistów.
1792 – Gustaw IV Adolf został królem Szwecji. 29 marca 1809 roku został zmuszony do abdykacji po klęskach wojennych i utracie Finlandii na rzecz Rosji.
1807 – Heinrich Wilhelm Olbers odkrył planetoidę Westa.
1809 – utworzono Wielkie Księstwo Finlandii.
1827 – 20 000 osób przybyło na pogrzeb Ludwiga van Beethovena, który odbył się w Wiedniu.
1848 – z inicjatywy Adama Mickiewicza w Rzymie powstała formacja wojskowa zwana Legionem Mickiewicza.
1849 – Wielka Brytania anektowała Pendżab.
1859 – ukazał się pierwszy numer dziennika The Irish Times.
1864 – Wielka Brytania przekazała Grecji Wyspy Jońskie.
1867 – brytyjski parlament przyjął ustawę o utworzeniu Konfederacji Kanady.
1871 – otwarto Royal Albert Hall w Londynie.
1879:
w Moskwie odbyła się premiera opery Eugeniusz Oniegin Piotra Czajkowskiego.
zwycięstwo wojsk brytyjskich nad Zulusami w bitwie pod Kambulą.
1886 – Wilhelm Steinitz został pierwszym mistrzem świata w szachach.
1899 – pionier radia Guglielmo Marconi dokonał pierwszego przekazu za pomocą telegrafu bezprzewodowego między Wielką Brytanią a kontynentem.
1901 – w Australii odbyły się pierwsze wybory parlamentarne.
1919 – pierwszy samochód marki Tatra został wyprodukowany w Czechosłowacji.
1941 – kampania śródziemnomorska: zakończyła się bitwa u przylądka Matapan u wybrzeży Grecji; okręty marynarek brytyjskiej i australijskiej odniosły miażdżące zwycięstwo nad włoską Regia Marina.
1942 – wojna na Pacyfiku: zwycięstwem Japończyków zakończyła się bitwa o Sumatrę.
1943 – w USA wprowadzono reglamentację mięsa, masła i sera.
1947 – na Madagaskarze wybuchło powstanie antyfrancuskie.
1951:
amerykańscy komuniści Julius i Ethel Rosenbergowie zostali uznani przez sąd winnymi szpiegostwa na rzecz ZSRR i 5 kwietnia skazani na śmierć.
odbyła się 23. ceremonia wręczenia Oscarów.
1959:
premiera filmu Pół żartem, pół serio.
we francuskim dzienniku Sud-Ouest Dimnache ukazała się pierwsza historyjka o przygodach Mikołajka René Goscinny'ego i Jean-Jacques'a Sempé.
w katastrofie lotniczej pod stolicą kraju Bangui zginęło 9 osób, w tym prezydent Republiki Środkowoafrykańskiej Barthélémy Boganda.
1960:
dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Tu-124.
w Londynie odbył się 5. Konkurs Piosenki Eurowizji.
1961 – ratyfikowano 23. poprawkę do konstytucji USA, uprawniającą mieszkańców Dystryktu Kolumbii do głosowania w wyborach prezydenckich.
1962 – José María Guido został prezydentem Argentyny.
1967 – zwodowano pierwszy francuski atomowy okręt podwodny Le Redoutable.
1969 – w Madrycie odbył się 14. Konkurs Piosenki Eurowizji.
1971 – Charles Manson i wspólnicy zostali skazani na śmierć.
1973 – wojna wietnamska: ostatnie wojska amerykańskie opuściły Wietnam Południowy.
1974 – NASA: Mariner 10 jaka pierwsza sonda zbliżyła się do Merkurego.
1976 – odbyła się 48. ceremonia wręczenia Oscarów.
1977 – Maung Maung Kha został premierem Birmy.
1982 – odbyła się 54. ceremonia wręczenia Oscarów,
1983 – w USA wszedł do handlu pierwszy laptop.
1985 – w Rzymie rozpoczęły się I. Światowe Dni Młodzieży.
1987 – na Haiti przyjęto w referendum nową konstytucję.
1989:
dwóch czeskich nastolatków porwało w Pradze samolot węgierskich linii lotniczych Malév żądając lotu do USA; samolot ostatecznie wylądował we Frankfurcie nad Menem.
odbyła się 61. ceremonia wręczenia Oscarów.
1990 – dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Ił-114.
1993:
Édouard Balladur został premierem Francji.
odbyła się 65. ceremonia wręczenia Oscarów.
1994:
przedstawiciele chorwackiego rządu i Republiki Serbskiej Krajiny podpisali w Zagrzebiu porozumienie rozejmowe.
został zawarty kompromis z Janiny, dotyczący sposobu głosowania w Radzie Unii Europejskiej po rozszerzeniu Unii w 1995 roku.
1996 – dokonano oblotu amerykańskiego, rozpoznawczego aparatu latającego RQ-3 DarkStar.
1998:
Boeing 727 należący do Ariana Afghan Airlines rozbił się w górach w Afganistanie; zginęło 45 osób.
odbyły się wybory parlamentarne na Ukrainie.
w Portugalii otwarto najdłuższy w Europie Most Vasco da Gama.
uruchomiono kanał telewizyjny BBC America.
2002 – armia izraelska rozpoczęła operację "Ochronna Tarcza" na Zachodnim Brzegu Jordanu.
2003:
II wojna w Zatoce Perskiej: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie pod Nasirijją.
wyłączono jedyny reaktor w japońskiej prototypowej elektrowni atomowej Fugen w pobliżu miasta Tsuruga na Honsiu.
2004:
Bułgaria, Estonia, Łotwa, Litwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia przystąpiły do NATO.
w Irlandii jako pierwszym kraju na świecie wprowadzono całkowity zakaz palenia w pubach i restauracjach.
2006:
całkowite zaćmienie Słońca widoczne w północnej Afryce, Turcji i Kazachstanie.
Ismail Hanija został premierem Autonomii Palestyńskiej.
2007 – co najmniej 60 osób zginęło w samobójczym zamachu na targowisku w szyickiej dzielnicy Szab w północnym Bagdadzie.
2008 – w Zimbabwe odbyły się wybory prezydenckie i parlamentarne.
2009 – w Czarnogórze odbyły się wybory parlamentarne.
2010 – doszło do dwóch samobójczych zamachów bombowych w moskiewskim metrze; zginęło 39 osób, 102 zostały ranne.
Urodzili się
1769 – Nicolas Jean de Dieu Soult, francuski polityk, premier Francji (zm. 1851)
1774 – Franciszek Pawłowski, polski duchowny katolicki, biskup płocki (zm. 1852)
1790 – John Tyler, amerykański polityk, prezydent USA (zm. 1862)
1825 – Franciszek Faà di Bruno, włoski ksiądz, święty katolicki (zm. 1888)
1826 – Wilhelm Liebknecht, niemiecki polityk (zm. 1900)
1837 – Władysław Sabowski, polski pisarz, dziennikarz, tłumacz (zm. 1888)
1853 – Elihu Thomson, amerykański wynalazca (zm. 1937)
1865 – Antoni Listowski, polski dowódca wojskowy, generał dywizji (zm. 1927)
1869 – Edwin Luytens, brytyjski architekt (zm. 1944)
1873 – Tullio Levi-Civita, włoski matematyk (zm. 1941)
1875 – Lou Hoover, pierwsza dama USA (zm. 1944)
1877 – Alois Kayser, niemiecki misjonarz katolicki (zm. 1944)
1883 – Julian Tokarski, polski mineralog, gleboznawca, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (zm. 1961)
1885 – Dezső Kosztolányi, węgierski pisarz (zm. 1936)
1890 – Harold Spencer Jones, brytyjski astronom (zm. 1960)
1892 – József Mindszenty, węgierski duchowny katolicki, prymas Węgier (zm. 1975)
1899 – Ławrientij Beria, radziecki działacz komunistyczny, szef NKWD (zm. 1953)
1901 – Ewen Montagu, brytyjski prawnik, pisarz (zm. 1985)
1902 – Marcel Aymé, francuski pisarz (zm. 1967)
1911 – Freya von Moltke, niemiecka działaczka opozycji antyhitlerowskiej (zm. 2010)
1916:
Peter Geach, brytyjski filozof
Eugene McCarthy, amerykański polityk, członek Izby Reprezentantów (zm. 2005)
1917 – Witold Hensel, polski archeolog, prehistoryk, polityk (zm. 2008)
1919:
Eileen Heckart, amerykańska aktorka (zm. 2001)
Ryszard Rosin, polski historyk, mediewista (zm. 2002)
1920 – Hieronim Konieczka, polski aktor (zm. 1994)
1921 – Jacqueline Joubert, francuska spikerka telewizyjna (zm. 2005)
1922 – Stanisław Santor, polski skrzypek (zm. 1999)
1927 – John Vane, brytyjski farmakolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 2004)
1928 – Philip Locke, brytyjski aktor (zm. 2004)
1929 – Lennart Meri, estoński polityk, dziennikarz, publicysta, prezydent Estonii (zm. 2006)
1931:
Arne Selmosson, szwedzki piłkarz (zm. 2002)
Stanisław Stanuch, polski pisarz, publicysta
1935 – Wolfgang Uhlmann, niemiecki szachista
1937 – Akio Jissoji, japoński reżyser filmowy (zm. 2006)
1940 – Graham Booth, brytyjski polityk, poseł do PE (zm. 2011)
1942 – Jerzy Uziębło, polski działacz państwowy, kapitan żeglugi wielkiej
1943:
Jan Banaś, polski piłkarz
Paola Binetti, włoska lekarka, naukowiec, senator
Eric Idle, brytyjski aktor, członek grupy Monty Python
Marcin Kudej, polski profesor zwyczajny nauk prawnych, konstytucjonalista, znawca prawa parlamentarnego (zm. 2007)
John Major, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii
Vangelis, grecki muzyk, twórca muzyki elektronicznej
1945 – Walt Frazier, amerykański koszykarz
1946 – Piotr Müldner-Nieckowski, polski pisarz, lekarz, językoznawca
1947 – Zbigniew Galek, polski polityk, poseł na Sejm RP (zm. 2008)
1949:
Michael Brecker, amerykański saksofonista jazzowy (zm. 2007)
Yuri Stern, izraelski polityk (zm. 2007)
1951:
Roger Myerson, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
Jarosław Śmietana, polski gitarzysta jazzowy
1952:
Rainer Bonhof, niemiecki piłkarz
Teófilo Stevenson, kubański bokser
1954 – Patrice Neveu, francuski piłkarz, trener piłkarski
1955:
Brendan Gleeson, irlandzki aktor
Dmytro Sydor, rusiński działacz społeczny i polityczny
Włodzimierz Zieliński, polski piłkarz ręczny
1957:
Michael Foreman, amerykański astronauta
Christopher Lambert, amerykański aktor
1959 – Perry Farrell, amerykański muzyk i wokalista zespołu Jane's Addiction
1963 –
Rajmond Debevec, słoweński strzelec sportowy
Elle Macpherson, australijska modelka, aktorka
1964:
Alberto Di Chiara, włoski piłkarz
1965 – William Oefelein, amerykański astronauta
1971 – Maciej Zieliński, polski kompozytor
1972 – Rui Costa, portugalski piłkarz
1973:
Brad Bridgewater, amerykański pływak
Marc Overmars, holenderski piłkarz
Steve Smith, brytyjski skoczek wzwyż
1974:
Marc Gene, hiszpański kierowca wyścigowy
Reni Jusis, polska wokalistka
1975 – Jan Bos, holenderski łyżwiarz szybki
1976:
Jennifer Capriati, amerykańska tenisistka
Charlotte Martin, amerykańska piosenkarka
1977:
Kristina Brandi, portorykańska tenisistka
Bevan Docherty, nowozelandzki triathlonista
1979:
Anna Grycewicz, polska aktorka
Piotr Gutkowski, polski wokalista zespołu Indios Bravos
1980:
Bill Demong, amerykański kombinator norweski
Piotr Głowacki, polski aktor
Bruno Silva, urugwajski piłkarz
1982 – Takizawa Hideaki, japoński piosenkarz, tancerz, aktor
1984:
Michał Dębiec, polski siatkarz
Roman Kienast, austriacki piłkarz
Juan Mónaco, argentyński tenisista
1986:
Romina Oprandi, włoska tenisistka
Paweł Podsiadło, polski piłkarz ręczny
1987:
Mohammad Samimi, irański lekkoatleta, dyskobol
Marc Valiente, hiszpański piłkarz
Zmarli
1512 – Łukasz Watzenrode, polski duchowny katolicki, biskup warmiński, dyplomata, mecenas sztuki i nauki (ur. 1447)
1550 – Stanisław Łaski, polski publicysta, wojewoda sieradzki, teoretyk wojskowości, podróżnik, dyplomata
1552 – Guru Lehna Agad, drugi sikhijski Guru
1611 – Szymon Syreński, polski botanik (ur. ok. 1540)
1772 – Emanuel Swedenborg, szwedzki naukowiec, filozof, mistyk (ur. 1688)
1788 – Charles Wesley, angielski teolog, współtwórca metodyzmu (ur. 1707)
1792 – Gustaw III, król Szwecji (ur. 1746)
1794 – Jean Condorcet, francuski filozof, matematyk, ekonomista, polityk (ur. 1743)
1818 – Alexandre Pétion, haitański polityk (ur. 1770)
1863 – Józef Lompa, polski nauczyciel, działacz społeczny i narodowy na Śląsku (ur. 1797)
1870 – Paul Emile Botta, francuski archeolog pochodzenia włoskiego (ur. 1802)
1881 – Karl Weyprecht, oficer marynarki wojennej Austro-Węgier, austriacki geofizyk, badacz polarny, odkrywca Ziemi Franciszka Józefa (ur. 1838
1912 – Robert Falcon Scott, brytyjski oficer marynarki, badacz Antarktyki (ur. 1868)
1925 – Bajram Curri, albański działacz niepodległościowy (ur. 1862)
1937 – Karol Szymanowski, polski kompozytor (ur. 1882)
1939 – Gerardo Machado y Morales, kubański polityk (ur. 1871)
1943 – Stefan Balicki, polski pisarz (ur. 1899)
1947 – Stanisław Celichowski, polski działacz polityczny (ur. 1885)
1951 – Géza Maróczy, węgierski szachista (ur. 1870)
1959 – Barthélemy Boganda, środkowoafrykański polityk (ur. 1910)
1963 – Pola Gojawiczyńska, polska pisarka (ur. 1896)
1979 – Tadeusz Łopalewski, polski pisarz, tłumacz (ur. 1900)
1980 – Annunzio Mantovani, włoski kompozytor (ur. 1905)
1982:
Carl Orff, niemiecki kompozytor (ur. 1895)
Nathan Twining, amerykański generał (ur. 1897)
1993 – Štefan Uher, słowacki reżyser filmowy (ur. 1930)
2001 – John Lewis, amerykański pianista jazzowy, kompozytor (ur. 1920)
2004:
Charles Grenzbach, amerykański filmowiec (ur. 1923)
Witold Jurasz, polski polityk, dyplomata, ambasador (ur. 1931)
Joseph Salame, syryjski duchowny katolicki rytu maronickiego (ur. 1914)
2005:
Howell Heflin, amerykański polityk (ur. 1921)
Marek Olewiński, polski polityk, poseł na Sejm RP (ur. 1947)
2008:
Josef Mikl, austriacki malarz, grafik (ur. 1929)
Emanuel Mink, polski działacz komunistyczny (ur. 1910)
Rajko Mitić, jugosłowiański piłkarz (ur. 1922)
2009:
Stanisław Dróżdż, polski poeta, artysta sztuk wizualnych (ur. 1939)
Władimir Fiedotow, rosyjski piłkarz (ur. 1943)
Andy Hallett, amerykański aktor (ur. 1975)
Maurice Jarre, francuski kompozytor, twórca muzyki filmowej (ur. 1924)
2011:
José Alencar, brazylijski polityk, wiceprezydent, przedsiębiorca (ur. 1931)
Ewa Nowacka, polska pisarka (ur. 1934)
Przypisy
Czy wiesz że...? beta
Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały . W określeniu europejskości Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja z wartościami demokratycznymi.
|