2S1 Goździk - Polski Serwis Naukowy

2S1 Goździk (ros. – 2C1 Гвоздикa; oznaczenie NATO – M1974) – samobieżna haubica kalibru 122 mm, konstrukcji radzieckiej, z okresu po II wojnie światowej.

Historia

Pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku rozpoczęto prace konstrukcyjne nad działem samobieżnym, zdolnym do pływania. Jego budowę oparto na konstrukcji czołgu pływającego PT-76 oraz przedłużonym podwoziu transportera opancerzonego MTLB.

Prototyp samobieżnej haubicy został zbudowany w 1967 roku a od 1971 roku rozpoczęto jego produkcję seryjną. Oprócz ZSRR, gdzie produkowane były do 1991 roku, działo to produkowane było na licencji także w Polsce w zakładach Huta Stalowa Wola w latach 1984–1994 oraz w Bułgarii.

Samobieżne działo polowe – wóz bojowy, odmiana działa samobieżnego wyposażonego w haubicę, armatohaubicę, armatę polową lub moździerz, którego podstawowym celem jest zapewnienie wsparcia ogniowego wojskom na polu walki.

Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

Służba

Samobieżna haubica 2S1 Goździk od 1971 roku była wprowadzana do jednostek artylerii państw Układu Warszawskiego. W późniejszym okresie haubice takie zostały sprzedane do niektórych krajów arabskich i afrykańskich.

Haubica ta jest współcześnie podstawowym rodzajem samobieżnych haubic w jednostkach artylerii samobieżnej m.in. w Polsce, Rosji.

Bojowo została ona użyta w wojnie w Czeczenii w latach 1999–2000 oraz w Iraku.

Zamek klinowy – zespół mechanizmów broni palnej (zwykle dział), służący do niezawodnego zamknięcia przewodu lufy na okres strzału oraz odpalenia i wyrzucenia łuski.

Huta Stalowa Wola – zakład przemysłu przetwórczego powstały w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego na północny zachód od miasta Nisko, w okolicach wsi Pławo – obecnie Stalowa Wola.

Opis konstrukcji

Samobieżna haubica 2S1 Goździk ma klasyczny układ konstrukcyjny i stosunkowo niską sylwetkę (zbudowano ją na wydłużonym podwoziu MTLB ). Kadłub spawany z płyt pancernych zawiera w przedniej części zespoły układu napędowego i przedział kierowania, w środkowej – silnik , a w tylnej – przedział bojowy i amunicyjny.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Pocisk dymny - pocisk artyleryjski lub rakietowy przeznaczony do tworzenia zasłon dymnych. Obłok dymu jest efektem rozproszenia substancji dymotwórczej, jej sublimacji, lub reakcji chemicznej pomiędzy substancją dymotwórczą a powietrzem. Pociski dymne dzielimy na wybuchające, których budowa jest zbliżona do budowy pocisków chemicznych, w których rozproszenie substancji dymotwórczej następuje w wyniku wybuchu ładunku materiału wybuchowego i pociski dymne emitujące nie zawierające materiału wybuchowego.

W umieszczonej z tyłu kadłuba wieży zamontowano haubicę 2A31 (zmodernizowana wersja haubicy ciągnionej D-30 kal. 122 mm). Haubicę 2A31 wyposażono w: przedmuchiwacz przewodu lufy, dwukomorowy hamulec wylotowy i zamek klinowy o pionowym ruchu klina. W wieży znajdują się: zmechanizowany układ zasilania amunicją, który zapewnia prowadzenie ognia z szybkostrzelnością od 5 do 7 strz/min. i stanowiska dla trzech żołnierzy. Przy czym obsługa haubicy składa się z 4 członków załogi w czasie pokoju, t.j. dowódcy, celowniczego, ładowniczego i kierowcy, zaś w czasie wojny dodatkowo obecny jest amunicyjny. Stanowisko czwartego członka załogi (mechanik-kierowca) znajduje się z przodu kadłuba po lewej stronie.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Silnik o zapłonie samoczynnym (znany powszechnie jako silnik wysokoprężny lub silnik Diesla, ZS) – silnik cieplny spalinowy tłokowy o spalaniu wewnętrznym, w którym ciśnienie maksymalne czynnika jest znacznie większe, niż w silnikach niskoprężnych (z zapłonem iskrowym), a do zapłonu paliwa nie jest wymagane żadne zewnętrzne źródło energii, ma miejsce zapłon samoczynny.

Do strzelania stosuje się naboje rozdzielnego ładowania, przede wszystkim z pociskiem: odłamkowo-burzącym (o maksymalnej donośności 15 300 m i masie 21,76 kg), dymnym i kumulacyjnym (o masie 18,2 kg) stabilizowanym brzechwowo. Ponadto dostępne są naboje z pociskami:

z dodatkowym napędem rakietowym (o zasięgu do 21 900 m)

agitacyjne

kasetowe

oświetlające

pocisk chemiczny – wycofano z uzbrojenia

Pojazd przewozi 40 sztuk amunicji, jednak podczas przygotowania działa do pływania liczbę nabojów należy ograniczyć do 30.

Pocisk kasetowy – artyleryjski lub rakietowy pocisk zawierający kilka lub kilkadziesiąt podpocisków (min, pocisków przeciwpancernych, granatów itp.). Nad celem pocisk wyrzuca podpociski, które minują teren bądź niszczą lekki sprzęt pancerny i siłę żywą nieprzyjaciela. Za pomocą tego rodzaju pocisków na terenie zajmowanym przez nieprzyjaciela można umieszczać urządzenia zakłócające i czujniki informujące o ruchach jego wojsk.

Zmechanizowany układ zasilania amunicją – zespół urządzeń zapewniający samoczynne lub półsamoczynne wprowadzanie określonej liczby nabojów do komory nabojowej działa .

Napęd samobieżnej haubicy stanowi silnik wysokoprężny, chłodzony cieczą, 8-cylindrowy JAMZ-238V lub SW-680T (późniejsze egzemplarza). Gąsienicowy układ bieżny , z przednimi kołami napędowymi i siedmioma kołami nośnymi po każdej stronie. Zawieszenie indywidualne na wałkach skrętnych.

Transporter opancerzony – opancerzony pojazd służący do transportu piechoty i sprzętu na polu walki, a w ograniczonym zakresie do jej wsparcia ogniowego. Jest słabiej uzbrojony i opancerzony od bojowego wozu piechoty, o podobnym przeznaczeniu, lecz służącego ponadto do wsparcia ogniowego piechoty w walce.

Pocisk odłamkowo-burzący - pocisk artyleryjski lub rakietowy przeznaczony do zwalczania celów energią kinetyczną odłamków oraz fali uderzeniowej powstałej w wyniku wybuchu pocisku. Stosowany do niszczenia siły żywej, umocnień polowych i celów lekko- i nieopancerzonych.

Wersje produkcyjne i pojazdy pochodne

2S1 IW12 (MT – Lbus) – wóz dowodzenia i rozpoznawczy

2S1 IW13 ( M1974-1) – wóz dowódcy baterii (wysunięte stanowisko dowodzenia)

2S1 IW14 (M1974-2A) – wóz dowódcy baterii

2S1 IW15 (M1974-2B) – wóz dowódcy dywizjonu

2S1 IW16 (M1974-3) – wóz dowódcy dywizjonu (wysunięte stanowisko dowodzenia)

2S1 IW21 – wóz dowodzenia obrony przeciwlotniczej

2S1 ? (M1979) – wóz saperski

RkhM – wóz rozpoznania chemicznego

Da1 – wóz rozpoznania chemiczno-jądrowego

Zoopark 1 – wóz z systemem radarów do kierowania ogniem artylerii

Linki zewnętrzne

Opis

Zdjęcia, rysunek