2 Batalion Grenadierów (2 bg) – pododdział piechoty 1 Brygady Grenadierów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Formowanie batalionu rozpoczęto w Szkocji w lutym 1945. Zdolność bojową miał osiągnąć do 1 czerwca 1945. W walkach na froncie nie wziął udziału. Oficerowie wywodzili się z I Korpusu Polskiego, a żołnierze w ok. 80% z Polaków przymusowo wcielonych do Wehrmachtu lub Organizacji Todta.

Stacjonował pierwotnie w Forfar, a następnie w Huntly, Brucklay Castle i Forres. Nawiązywał do tradycji 2 Pułku Grenadierów Wielkopolskich im. Bolesława Chrobrego walczącego kampanii francuskiej 1940.

Żołnierze batalionu nazywani byli "Kratkowanymi Lwiątkami".

Historia 2 Batalionu

Formowanie 2 batalionu 1 Brygady Strzelców rozpoczęto w Szkocji latem 1940. Większość kadry i stanu osobowego stanowili żołnierze ewakuowani bądź ci, którzy dostali się na własną rękę z Francji.

Rozkazem Naczelnego Wodza 25 czerwca 1940 roku została powołana do życia 1 Brygada Strzelców. Dowódcą Brygady mianowany został gen. Paszkiewicz, a jego rozkazem z 16 lipca powołano ppłk Chruściela na dowódcę 2 batalionu strzelców. Formowanie pododdziału miało miejsce w okolicach Biggar. W skład tworzącego się batalionu weszła część batalionu Centrum Szkół Piechoty z Coëtquidan oraz nieliczni żołnierze z 8 i 11 pułków piechoty. 23 lipca 1940 ustalone już były stany kompanijne, etaty obsadzone a następnego dnia nastąpiło przemundurowanie i uzbrojenie. Żołnierze w miejsce sfatygowanych mundurów francuskich otrzymali nowe – brytyjskie. 2 bstrz jako pierwszy z polskich oddziałów został skierowany do wykonania pierwszego zadania bojowego. W tym celu 29 lipca został przetransportowany do Killearn. Zadaniem było zabezpieczenie pobliskiego jeziora Loch Lomond przed możliwością lądowania niemieckich hydroplanów, a w wypadku desantu nieprzyjacielskiego miał osłaniać kierunki przypuszczalnych uderzeń na Glasgow i Stirling. Późną jesienią 1 Brygada Strzelców została przeniesiona do hrabstwa Fife w celu obrony tamtego terenu przed możliwą inwazją. 2 batalion rozlokowany został w Cupar. Po kilku miesiącach zmienił 1 batalion ("podhalańczyków") jako osłona lotniska w Leuchars a miejscem rozlokowania był Tentsmuir. Wiosną 1941 batalion powrócił do Cupar. W związku z reorganizacją, jesienią 1941, znaczna część żołnierzy przeszła do Brygady Spadochronowej. Nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy batalionu. Pułkownika Chruściela zastąpił major Leśniak. W 1943 (w nowym miejscu rozlokowania – Bridge of Allan) nastąpiła ostatnia zmiana na stanowisku dowódcy batalionu. Dowództwo jednostki objął ppłk Chaszczyński i sprawował je do końca istnienia oddziału. W ramach kolejnej restrukturyzacji wojsk I Korpusu większość żołnierzy batalionu skierowano do 1 Dywizji Pancernej. Po przekazaniu batalionowi sztandaru 2 Pułku Grenadierów Wielkopolskich, formalna nazwa jednostki została zmieniona z 1 Brygada Strzelców na 1 Brygada Grenadierów (koniec 1944). W tymże roku batalion stacjonował w Kelso i Selkirk (4 miesiące).

Jesienią 1944 roku stan liczebny batalionu zaczął się powiększać bo zaczęło przybywać wielu ochotników z terenów wyzwalanej Francji, na początku 1945 skład osobowy uzupełniono znacznie żołnierzami polskiego pochodzenia wziętymi do niewoli z armii niemieckiej, do której wcześniej zostali przymusowo wcieleni. Batalion wszedł w skład 1 Brygady Grenadierów nowo formowanej 4 Dywizji Piechoty. Z pełnym stanem osobowym batalion został po raz kolejny przeniesiony tym razem do Forfar gdzie świętowali koniec wojny, Huntly (przez 2 miesiące), Braclay Castle i ostatecznie w końcu 1945 do miasteczka w północnej Szkocji – Forres. Było to ostatnie miejsce jego postoju. Proces demobilizacji jednostki przemianowanej na 101 Unit P.R.C.(Polish Resettlement Corp – Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia) trwał do końca 1947 zaś ostateczne formalne rozwiązanie miało miejsce 31 stycznia 1948.

Chociaż batalion nigdy nie otrzymał okazji walki na froncie, jego członkowie zapisali się chlubnie w czasie walk w różnych innych formacjach do których zostali oddelegowani. Oprócz Dywizji Pancernej i Brygady Spadochronowej, korzystającej z wyszkolonych "Kratkowanych Lwiątek" stanowili oni trzon 1 Samodzielnej Kompanii Commando pod dowództwem kapitana Władysława Smrokowskiego, którzy dzielnie spisali się na szlaku bojowym we Włoszech. Dodatkowo przeszkolono ok. 30 "Cichociemnych" zrzuconych do Polski w tajnych operacjach.

Z racji otrzymania sztandaru (jesień 1944 roku) odziedziczonego po 2 Pułku Grenadierów Wielkopolskich im. Bolesława Chrobrego walczącego we Francji w 1940, 2 Batalion Grenadierów stał się naturalnym spadkobiercą i kontynuatorem tradycji tej słynnej formacji.

Orkiestra batalionu

Oznaka rozpoznawcza

Batalion jako pierwszy polski oddział zorganizował unikalną orkiestrę składającą się z kobziarzy. Przy jej dźwiękach odbywały się przemarsze, parady i defilady batalionowe. Idea posiadania takiej orkiestry została zaszczepiona przez osobę cywilną ze środowiska szkockiego (pani Alexander, która później sfinansowała zakup części instrumentów) a dowódca batalionu ppłk Chaszczyński włożył wiele osobistego zaangażowania by pomysł zrealizować. Miało to miejsce w 1943 roku podczas postoju w Bridge of Allan. Orkiestrę utworzono z pominięciem formalnych procedur. Wyselekcjonowano grupę uzdolnionych muzycznie kandydatów i wysłano do Edinburg Castle w 1944 roku na przeszkolenie w otoczeniu znanych orkiestr (pod opieką Pipe Major Ross). Pierwszy występ przed publicznością miał miejsce podczas przemarszu batalionu w Edynburgu zaś oficjalnie stało sie to w Forfar (wiosną 1945 roku) podczas wizytacji batalionu przez Premiera Arciszewskiego w asyście generałów Głuchowskiego, Glabisza i Maczka. Na powitanie Premiera, ku wielkiemu zaskoczeniu asystujących mu wyższych władz wojskowych, kobziarze zagrali Mazurka Dąbrowskiego a później towarzyszyli – wzorcem szkockim – defiladzie batalionu przed honorowymi gośćmi. Kapelmistrzem orkiestry liczącej ok. 15 osób był Halajda. Zachowały się nazwiska niektórych członków: Tadeusz Polmanski (przezywany "Józefański") i Wacław Schroeder. Instrumenty muzyczne znajdują się dzisiaj w Muzeum Wojska Polskiego w Londynie a także w Muzeum Wojska w Warszawie (przekazane w 1961 roku.