2 Dywizja Kawalerii - II RP - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy 2 Dywizji Kawalerii okresu II RP. Zapoznaj się również z: 2 Dywizja Kawalerii - stronę ujednoznaczniającą.

2 Dywizja Kawalerii (2 DK) – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego w latach 1924-1939.

Dywizja została sformowana w 1924 roku, w wyniku reorganizacji jednostek jazdy, przemianowanej równocześnie na kawalerię. Dowództwo dywizji zorganizowane zostało na bazie Inspektoratu Jazdy Nr 1 w Warszawie.

W latach 1924-1937 organizacja pokojowa dywizji nie ulegała większym zmianom i wyglądała następująco:

Grupa Operacyjna Kawalerii Nr 2 (GOKaw. nr 2) – dyspozycyjne dowództwo taktyczne kawalerii, zmobilizowane w dniach 27–29 sierpnia 1939 w m. Brody przez Dowództwo Kresowej Brygady Kawalerii i 22 Pułk Ułanów Podkarpackich, w mobilizacji alarmowej (grupa jednostek oznaczona kolorem zielonym).

Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Gen. Gustaw Orlicz-Dreszer

Dowództwo 2 Dywizji Kawalerii – Warszawa

I Brygada Kawalerii – Warszawa

1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego

1 Pułk Strzelców Konnych

XII Brygada Kawalerii – Ostrołęka

5 Pułk Ułanów Zasławskich

7 Pułk Ułanów Lubelskich

XIII Brygada Kawalerii – Płock

11 Pułk Ułanów Legionowych

4 Pułk Strzelców Konnych Ziemi Łęczyckiej

1 Dywizjon Artylerii Konnej – Warszawa

12 Dywizjon Artylerii Konnej – Ostrołęka

2 Szwadron Samochodów Pancernych w Warszawie

Szkoła Podchorążych Rezerwy Kawalerii Nr 2 przy 2 DK w Ostrołęce

W marcu 1937 roku, w czasie kolejnej reorganizacji kawalerii samodzielnej, rozformowano dowództwa XII i XIII Brygady Kawalerii oraz 12 dak. Dowództwu 2 DK podporządkowano bezpośrednio 1 pszwol. i 1 psk. Z dniem 1 kwietnia tego roku I Brygada Kawalerii została przemianowana na Mazowiecką Brygadę Kawalerii. Jej dowódcy podporządkowano 7 i 11 puł. oraz 4 psk i 1 dak. 5 puł. został podporządkowany dowódcy Podlaskiej Brygady Kawalerii.

Stefan Marian Strzemieński (ur. 14 marca 1885 w majątku Leśna, w pow. sejneńskim, zm. 31 lipca 1955 w Penrhos., w Walii) - rotmistrz kawalerii Armii Imperium Rosyjskiego i generał brygady Wojska Polskiego.

1 Pułk Strzelców Konnych (1 psk) – oddział kawalerii Armii Polskiej we Francji (1919), Wojska Polskiego II RP (1919-1939) i Armii Krrajowej (1940-1944).

W 1938 roku, po przeniesieniu gen. Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego w stan nieczynny i mianowaniu go ambasadorem RP w Rzymie, 1 pszwol. i 1 psk zostały podporządkowane pod względem wyszkolenia dowódcy Mazowieckiej BK, płk dypl. Janowi Karczowi.

Dowództwo Dywizji Kawalerii zostało rozformowane z dniem 1 lutego 1939 roku na podstawie rozkazu L.dz. 11420/tj. Departamentu Dowodzenia Ogólnego M.S.Wojsk.. Oba pułki (1 pszwol. i 1 psk) podporządkowano pod każdym względem dowódcy Mazowieckiej BK.

Po rozformowaniu Dowództwa DK do planu mobilizacyjnego "W" wprowadzono Kwaterę Główną Grupy Operacyjnej Kawalerii Nr 2 mobilizowaną w Warszawie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym.

Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych. Wyróżnia się wśród nich:

Gustaw Konstanty Orlicz-Dreszer, ps. Orlicz (ur. 2 października 1889 w Jadowie k. Wołomina, zm. 16 lipca 1936 w Gdyni Orłowie) – żołnierz Legionów Polskich, członek Polskiej Organizacji Wojskowej, kawalerzysta, generał dywizji Wojska Polskiego, uczestnik I wojny światowej oraz walk o niepodległość Polski w wojnie z bolszewikami.

W kwietniu tego roku 4 psk został podporządkowany dowódcy Nowogródzkiej Brygady Kawalerii w miejsce 3 psk.

Obsada personalna dowództwa dywizji

Gen. Bolesław Wieniawa-Długoszowski

dowódcy:

gen. bryg. Gustaw Orlicz-Dreszer (1 VI 1924 - 16 XI 1925)

gen. bryg. Jan Sawicki (16 XI – 31 XII 1925)

gen. bryg. Gustaw Orlicz-Dreszer (31 XII 1925 – I 1932)

płk Stefan Strzemieński (wz. 11 XI 1926 – 25 X 1930)

płk Bolesław Wieniawa-Długoszowski (wz. do I 1932)

gen. bryg. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (do 13 IV 1938)

dowódca artylerii konnej:

Bolesław Ignacy Florian Wieniawa-Długoszowski (ur. 22 lipca 1881 w Maksymówce koło Stanisławowa, zm. 1 lipca 1942 w Nowym Jorku) – generał dywizji Wojska Polskiego, dyplomata i formalnie przez jeden dzień "następca prezydenta RP na wypadek opróżnienia się urzędu przed zawarciem pokoju". Wobec niemożności sprawowania przez Ignacego Mościckiego urzędu prezydenta, z powodu internowania, będąc następcą prezydenta pełnił jego obowiązki. Był osobistym adiutantem Józefa Piłsudskiego.

Kwatera (dowództwo) – naczelne dowództwo lub dowództwo wielkiej jednostki w czasie wojny. W języku rosyjskim Kwatera Główna Naczelnego Dowództwa określana jest mianem Stawka.

płk art. Leon Dunin-Wolski (1924-1930)

szefowie sztabu:

ppłk SG Stanisław Lubiński ( 1924 - 1925)

ppłk SG Ludwik Kmicic-Skrzyński (X 1925 – IX 1926)

rtm. SG Aleksander Jan Łubieński (p.o. od XI 1926)

mjr dypl. Kazimierz Dworak (X 1927 – III 1930)

rtm. dypl. Antoni Grudziński (IV - XI 1930)

mjr dypl. Władysław Chwalibogowski

ppłk dypl. Józef Szostak (X 1933 – 1935)

mjr dypl. Jan Kazimierz Jastrzębski (od 1935 )

Przypisy

Zdjęcie późniejsze
Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 31.08.1935 r., s. 108.

Bibliografia

Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1964, wyd. I, s. 116, 118, 120.

Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3, s. 222.

Eugeniusz Piwowarski, Przebieg i wyniki częściowej mobilizacji alarmowej z 23 marca 1939 r., Wojskowy Przegląd historyczny, Warszawa 1995, Nr 1-2 (151-152), s. 116.

Stanisław Radomyski, Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 1992, ISBN 83-85621-06-7.