2 Dywizjon Artylerii Konnej - Polski Serwis Naukowy

Józef Sowiński, patron 2 dywizjonu artylerii konnej

Dywizjon walczył w składzie Wołyńskiej BK

Tadeusz Smyczyński – tablica w kolumbarium

2 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Sowińskiego (2 dak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.

Dywizjon został sformowany 30 lipca 1919 roku na bazie kadry 2 baterii 1 dak.

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Do 1939 roku stacjonował w garnizonie Dubno, na terenie Okręgu Korpusu Nr II (pierwotne miejsce postoju – Łomża). Od 1929 roku pod względem wyszkolenia dywizjon podlegał dowódcy 2 Grupy Artylerii.

Od 20 maja 1922 roku oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Święto dywizjonu obchodzono 1 września.

Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.

Kazimierz de Pourbaix (ur. 19 stycznia 1917 roku w Horodcu na Wołyniu, zm. 17 stycznia 2005 w Warwe w Belgii, pochowany w Szczawnicy) - porucznik rezerwy artylerii Wojska Polskiego, uczestnik Kampanii Wrześniowej z 1939 roku, powstaniec warszawski, odznaczony Krzyżem Walecznych oraz VM V kl.

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 3 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z dn. 17 lutego 1938 r. Sztandar ufundowany przez Związek Ziemian w Łucku, wręczył dywizjonowi marszałek E. Rydz – Śmigły w Zamościu 17 lipca 1938 r.

W kampanii wrześniowej 1939 dywizjon, liczący trzy baterie, walczył w składzie Wołyńskiej Brygady Kawalerii. 1 września wspierał oddziały brygady w bitwie pod Mokrą.

Lekarz – osoba posiadająca właściwe kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami, do udzielania świadczeń zdrowotnych, w szczególności do: badania .

Lekarz weterynarii (potocznie określany jako weterynarz) - przedstawiciel jednej z trzech nauk lekarskich (obok medycyny i stomatologii) - osoba, która ukończyła 5,5 letnie studia na jednym z wydziałów medycyny weterynaryjnej i uzyskała prawo do wykonywania zawodu nadawane przez okręgową izbę lekarsko-weterynaryjną, posiadająca kwalifikacje do badania i leczenia zwierząt oraz do kontroli środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego.

Osobny artykuł: Dywizjon artylerii konnej (II RP).

12 września w skład dywizjonu włączona została 15 Bateria Artylerii Konnej.

Konni artylerzyści z Dubna

Dowódcy dywizjonu

mjr Edward Robakiewicz

ppłk Tadeusz Bogdanowicz

ppłk Adam Sawczyński (1931-1934)

ppłk dypl. Jerzy Zawisza (1934-1937)

ppłk dypl. Marian Jasiński (1937-1938)

mjr Tadeusz Smyczyński (1938-1939)

ppłk Jan Olimpiusz Kamiński (1939)

Obsada personalna dywizjonu 1 września 1939 roku

Dowództwo

Łomża – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, nad rzeką Narew. Leży na historycznym Mazowszu, na jego największej ziemi – ziemi łomżyńskiej. W latach 1975-1998 stolica województwa łomżyńskiego. Od 1 stycznia 1999 roku siedziba powiatu łomżyńskiego oraz stolica powiatu grodzkiego. Od 28 października 1925 jest także stolicą diecezji łomżyńskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Łomża to główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy ziemi łomżyńskiej oraz jedno z trzech głównych miast województwa podlaskiego (obok Białegostoku i Suwałk).

Andrzej Wilczkowski – (ur. w 1931), polski taternik i alpinista, kierownik wypraw górskich m.in. w Hindukusz i góry Etiopii, autor książek o tematyce górskiej. Z wykształcenia inżynier mechaniki Politechniki Łódzkiej, specjalista w dziedzinie silników spalinowych, wynalazca: autor pięciu patentów w tej dziedzinie. Działacz NSZZ Solidarność. Z zamiłowania również historyk.

dowódca – ppłk Jan Olimpiusz Kamiński

adiutant – kpt. Józef Stojewski-Rybczyński

oficer łącznikowy – ppor. Piotr Sumiński

oficer zwiadowczy – por. Franciszek Morawski

oficer obserwacyjny – ppor. Andrzej Maria Komornicki

oficer broni i gazu – ppor. Kazimierz Andruszewski

oficer żywnościowy – ppor. Luba Radzymiński

lekarz – ppor. lek. dr Stanisław Postuła

lekarz weterynarii – kpt. lek. wet. dr Rudolf Piotr Kurczab

płatnik – ppor. Stanisław Przyborowski

dowódca kolumny amunicyjnej – ppor. Władysław Bielawski

dowódca plutonu łączności – por. Mieczysław Ostrowski

1 bateria

Juliusz Karol Wilhelm Józef Rómmel vel Rummel (ur. 3 czerwca 1881 w Grodnie, zm. 3 września 1967 w Warszawie) – pułkownik artylerii konnej Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego.

Bitwa pod Mokrą – jedno z pierwszych starć zbrojnych Wojska Polskiego podczas drugiej wojny światowej, które miało miejsce dnia 1 września 1939 roku w pobliżu wsi Mokra, 5 km na północ od miasta Kłobuck, 23 km na północny zachód od Częstochowy.

dowódca – kpt. Mieczysław Sokołowski

oficer ogniowy – ppor. Witold Giedroyć

oficer zwiadu – ppor. Kazimierz de Pourbaix

dowódca I plutonu – ppor. Konstanty Campioni

dowódca II plutonu – ppor. Stanisław Poller

2 bateria

dowódca – kpt. Ryszard Kwiryn Kawecki

oficer ogniowy – ppor. Stefan Radzikowski

oficer zwiadu – ppor. Włodzimierz Romanów

dowódca I plutonu – ppor. rez. Kamil Kazimierz Józef de Pourbaix

dowódca II plutonu – ppor. Antoni Orłowski

3 bateria

dowódca – por. Kazimierz Wakalski

oficer ogniowy – por. Stanisław Pokorny

oficer zwiadu – pchor. Józef Wójcik

dowódca I plutonu – por. Wiktor Bagiński

dowódca II plutonu – plut. pchor. Zdzisław de Pourbaix

W dywizjonie służył w 1939 r. jako bombardier podchorąży Zdzisław Jeziorański (Jan Nowak-Jeziorański) i przeszedł cały szlak bojowy dywizjonu. Do niewoli niemieckiej dostał się dopiero na Wołyniu.

Artyleria konna – artyleria będąca organicznym składnikiem oddziałów i związków kawalerii, wyposażona w lekkie armaty oraz moździerze dostosowane do zaprzęgu konnego. Cała obsługa artylerii konnej jeździła konno.

2 Grupa Artylerii (2 GA) – oddziały i pododdziały artylerii organicznej wielkich jednostek piechoty i kawalerii oraz artylerii Odwodu Naczelnego Wodza stacjonujące na terenie Okręgu Korpusu Nr II i podporządkowane Dowództwu 2 Grupy Artylerii.

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920

Odznaczeni Orderem Wojennym Virtuti Militari za kampanię wrześniową 1939 roku

Dodatek do rozkazu pochwalnego dowódcy Armii "Łódź" i "Warszawa" z dnia 13 września 1939 roku dla Wołyńskiej Brygady Kawalerii. Gen. dyw. Juliusz Rómmel nadał niżej wymienionym żołnierzom Order Virtuti Militari odpowiednich stopni:

Krzyż Złoty

ppłk Jan Olimpiusz Kamiński

Krzyż Srebrny

Żurawiejki

"Atmosfera to jest zgubna, – że się strzela, kto jest z Dubna."

"A nasz dak numer dwa, – każda panna w Polsce zna."

Bibliografia

Mieczysław Bielski, Grupa Operacyjna Piotrków 1939,Wydawnictwo Bellona, 1991

Piotr Zarzycki, 2 Dywizjon Artylerii Konnej, Ajaks, 2000, ISBN 83-88773-02-X .

Andrzej Wilczkowski: Anatomia Boju: Wołyńska Brygada Kawalerii pod Mokrą, 1 września 1939. il. Andrzej Klein. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1992. ISBN 83-2180634-1.

Jan Przemsza-Zieliński, Wrześniowa księga chwały kawalerii polskiej, Wydawnictwo Bellona.

Karol Lucjan Galster, Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939, Londyn 1975.

Juliusz Rómmel, Za honor i ojczyznę. Wspomnienia dowódcy armii "Łódź" i "Warszawa", Państwowe Wydawnictwo "Iskry", Warszawa 1958.

Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990.