2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy 2 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów. Zapoznaj się również z: 2 Pułk Artylerii Lekkiej – stronę ujednoznaczniającą.

Pułk walczył w składzie 2 DPLeg.

Armata 75 mm wz. 1897

Haubica wz. 1914/1919 kal. 100 mm

2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów (2 pal Leg.) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – muzeum w Warszawie, prezentujące zbiory poświęcone historii wojskowości, oraz historii Polski, zlokalizowane przy Al. Jerozolimskich 3. Jest ono drugim co do wielkości muzeum Warszawy.

100 mm haubica wz. 1914/1919 haubica będąca podstawowym uzbrojniem Wojska Polskiego II Rzeczpopolitej. Była produkowana na licencji zakupionej od pilzneńskich zakładów Škoda.

Historia pułku sięga 11 listopada 1918, kiedy kpt. Jan Maciej Bold z ochotnikami opanował Cytadelę w Warszawie. W oparciu o zdobyte konie i sprzęt artyleryjski przystąpił do organizacji 7 Pułku Artylerii Polowej. W końcu grudnia 1918, w Zegrzu, pułkownik Czesław Piotr Bzowski rozpoczął organizację 10 Pułku Artylerii Polowej. W maju 1919 oba pułki zostają połączone w 1 Pułk Artylerii Polowej Legionów. 12 czerwca 1919 oddział przemianowany został na 2 Pułk Artylerii Polowej Legionów. Jednostka wchodziła w skład II Brygady Artylerii Legionów.

Leon Bukojemski (ur. 27 sierpnia 1895 − zm. 6 maja 1978), generał brygady Ludowego Wojska Polskiego, w latach 1914-1917 w Legionach, od roku 1918 w Wojsku Polskim, dowódca 2 pułk artylerii lekkiej, kwatermistrz 12 pal.

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Do 1939 pułk stacjonował w garnizonie Kielce na terenie Okręgu Korpusu Nr X. Był organiczną jednostką artylerii 2 Dywizji Piechoty Legionów. Pod względem wyszkolenia fachowego podporządkowany został dowódcy 10 Grupy Artylerii. 1 stycznia 1932 oddział przemianowany został na 2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów.

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Powiat jędrzejowski - powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Jędrzejów.

Walki pułku w kampanii wrześniowej 1939

30 sierpnia 1939 pułk wyjechał z garnizonu koleją do Pabianic. Tam jego dywizjony przydzielono do pułków piechoty w 2 DP Leg.

1 września 1939 o godz. 5.30 por. Tadeusz Rojek, adiutant pułku, odczytał rozkaz Naczelnego Wodza zarządzający stan wojenny. Kontakt z nieprzyjacielem II/2 pal nastąpił 2 września pod Zapolicami. Siły polskie wobec naporu wroga, silnie wspieranego przez artylerię i lotnictwo poniosły dotkliwe straty. Dowódcy z trudem opanowywali sytuację. Oddziały skierowano w rejon Brzezin, gdzie przewidziano organizację obrony na kolejnej rubieży. 29 września 1939 pułk przestał istnieć.

Obrona (ang. defence) – zamierzony lub wymuszony rodzaj walki prowadzony po to, aby zapobiec opanowaniu przez wojska przeciwnika terenu i uniemożliwienia mu realizacji zakładanych celów, zadania mu maksymalnych strat, stwarzając w ten sposób warunki do działania zaczepnego.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Żołnierze pułku

Dowódcy:

płk Czesław Piotr Bzowski (12 VI 1919 – VIII 1920)

płk Jan Maciej Bold (VIII 1920 – V 1927)

ppłk dr Stanisław Mańkowski (od V 1927)

ppłk Jan Witold Bigo (1932)

ppłk dypl. Henryk Romiszowski (1938)

ppłk Mieczysław Dunin-Horkawicz (1939)

Oficerowie:

Stanisław Gieysztor

mjr Leon Bukojemski

Obsada pułku we wrześniu 1939

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

dowódca - ppłk Mieczysław Dunin - Horkawicz

I dywizjon (12 armat 75 mm) - mjr Roman Kalmiński

1 bateria - kpt. Sławomir Stecki

2 bateria - kpt. Kazimierz Józefowicz

3 bateria - kpt. Adam Paulo

II dywizjon (12 armat 75 mm) - kpt Leon Syski

4 bateria - por. Jan Sieroń

5 bateria - ppor. Jan Strusiński

6 bateria - por. Marceli Sobczyński

III dywizjon (12 haubic 100 mm) - mjr Zygmunt Bodek - Mirski

7 bateria - por. Stanisław Kurpiel

8 bateria - kpt Zygmunt Komorowski

9 bateria - kpt Jan Michalak

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920

Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).

Cytadela Warszawska (w okresie rozbiorów Cytadela Aleksandrowska, Александровская цитадель) – twierdza rosyjska zbudowana na rozkaz cara Mikołaja I w Warszawie, po upadku powstania listopadowego, z zamysłem kontroli nad miastem, będącym ośrodkiem polskiego ruchu niepodległościowego. Pełniła także rolę więzienia śledczego (X Pawilon) oraz miejsca straceń działaczy narodowych i rewolucjonistów.

Symbole pułku

Sztandar

5 października 1937 Prezydent RP zatwierdził wzór sztandaru 2 pal Leg.. 29 maja 1938 na Błoniach Krakowskich oddział otrzymał sztandar ufundowany społeczeństwo Kielc.

18 września 1939 sztandar zakopany został w lesie koło Celestynowa. Obecnie sztandar przechowywany jest w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Płomienie do trąbki sygnałowej

Artyleria lekka - dawniej, artyleria wyposażona w armaty o kalibrze do 90 mm i haubice kalibru do 130 mm. Służyła do bezpośredniego wspierania wojsk na polu walki (artyleria bezpośredniego wsparcia) i w związku z tym była przystosowana zarówno do prowadzenia ognia na wprost jak i pośredniego. Działa artylerii lekkiej miały dużą szybkostrzelność, ale niewielką donośność i siłę wybuchu pocisków. Działa artylerii lekkiej miały początkowo ciąg konny, później głównie mechaniczny, a w czasie II wojny światowej powstały także samobieżne działa artylerii lekkiej.

Powiat włoszczowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Włoszczowa.

8 lipca 1923 Komitet Obywatelski Ziemi Kieleckiej wręczył dowódcy pułku cztery płomienie do fanfar ufundowane przez mieszkańców Kielc oraz społeczeństwo powiatów: kieleckiego, jędrzejowskiego, włoszczowskiego i opatowskiego.

Odznaka pamiątkowa

18 maja 1929 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór odznaki pamiątkowej 2 pal Leg. i jej regulamin. Odznaka ma kształt krzyża maltańskiego o wydłużonych pionowych ramionach, emaliowanych w kolorze białym. Na ramionach krzyża wpisano cyfrę i inicjały 2 PAP LEG. Na środek krzyża nałożony orzeł państwowy wz. 1927. Dwuczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym. Wymiary: 43x35 mm. Wykonanie: Stanisław Lipczyński - Warszawa

Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.

Rozkaz — polecenie bezwarunkowego wykonania bądź zaniechania określonej czynności bądź innego zachowania (tj. akt indywidualny i konkretny), wydane przez osobę dysponującą władzą (przełożony, dowódca, zwierzchnik) nad osobą, której wydano polecenie (podwładny, pełniący służbę). Rozkazy (dyktaty) wydawane są ustnie bądź pisemnie lub za pomocą sygnału, nie przewidują możliwości ich zaskarżenia, co nie wyłącza możliwości odmowy wykonania rozkazu sprzecznego z prawem. Rozkaz podlega natychmiastowemu wykonaniu, chyba że wyraźnie wskazano inny termin na jego realizację.

26 października 1937 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór nowej odznaki pamiątkowej 2 pal Leg.. Odznaka ma kształt krzyża maltańskiego z pionowymi wydłużonymi ramionami. Ramiona krzyża pokryte są białą emalią. Na środek krzyża nałożona miniatura odznaki II Brygady Legionów Polskich. Na ramionach wpisano numer i inicjały 2 PAL LEG. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w alpace, emaliowana, łączona dwoma nitami. Wymiary: 43x35 mm. Wykonanie: Stanisław Lipczyński - Warszawa

Powiat opatowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Opatów.

10 Grupa Artylerii (10 GA) – oddziały i pododdziały artylerii organicznej wielkich jednostek piechoty i kawalerii oraz artylerii Odwodu Naczelnego Wodza stacjonujące na terenie Okręgu Korpusu Nr X i podporządkowane Dowództwu 10 Grupy Artylerii.

Przypisy

Karol Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. s. 21.
Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 (Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 36, poz. 473.
Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. nr 14 z 26.10.1937, poz. 167.
Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 276.
Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. nr 16 z 18.05.1929, poz. 158.
Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 229.
Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. nr 14 z 26.10.1937, poz. 165.
Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 230.

Bibliografia

Bolesław Barszczewski, Zarys historii wojennej 2-go Pułku Artylerii Polowej Legionów, Warszawa 1929

Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.

"Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923

Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: "Bellona", 1991. ISBN ISBN 83-11-07772-X.

4 Piotr Zarzycki 2 Pułk Artylerii Lekkiej " Ajaxs" Pruszków,1999.ISBN 83-87103-92-6

Galster Karol Lucjan : Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn 1975.

Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.

Powiat kielecki - powiat ziemski w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kielce.

Stanisław Gieysztor (ur. 15 września 1891 w Warszawie, zm. w listopadzie 1940 w KL Auschwitz) – kapitan artylerii Wojska Polskiego, podpułkownik pożarnictwa, komendant Warszawskiej Straży Ogniowej, zastępca komendanta głównego Strażackiego Ruchu Oporu "Skała".