Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać:
Bitwa graniczna i wojna koalicyjnaBitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz...
Materski: Bitwa 1920 roku na lata zaważyła na losach PolskiBitwa Warszawska 1920 roku i sukces II Rzeczypospolitej w konfrontacji z bolszewikami na lata zaważył na losach Polski, a być może pozwolił też uniknąć zapaści cywilizacyjnej i politycznej, jeżeli chodzi o całą Europę - ocenia historyk prof. Wojciech Materski...
Wystawa "Wojna światów 1920"Fotografie, odezwy, plakaty propagandowe i mapy dotyczące Bitwy Warszawskiej 1920 roku znalazły się na przygotowanej przez Muzeum Józefa Piłsudskiego z Sulejówka plenerowej wystawie "Wojna światów 1920" otwartej w nied...
Wojna polsko-bolszewicka - wyprawa kijowskaPo zawarciu przez Józefa Piłsudskiego polityczno-wojskowego sojuszu z przywódcą Ukraińskiej Republiki Ludowej Semenem Petlurą, 25 kwietnia 1920 r. ruszyła polsko-ukraińska ofensywa, wyprzedzająca uderzenie przygotowywane przez Armię Czerwoną. ...
Broń i wojna w dziejach człowieka - konferencja naukowa w ŁodziDo końca lutego można zgłaszać tematy wystąpień na jubileuszową konferencję "Broń i wojna w dziejach człowieka" poświęconą upamiętnieniu 600-lecia bitwy pod Grunwaldem. Sesja odbędzie się w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego 16 i 17 kwietnia ...
Reklama:
30 maja
30 maja jest 150. (w latach przestępnych 151.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 215 dni. Eksuperancjusz — imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające "pochodzący od Eksuperansa, syn Exsuperansa", zaś Eksuperans oznacza "wybijający się ponad coś". Istnieje kilku świętych katolickich o tym imieniu. Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/ i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.
Święta
Imieniny obchodzą: Andronik, Anastazy, Andrzej, Bazyli, Bolemysł, Brodzisław, Eksuperancjusz, Feliks, Ferdynand, Gawin, Jan, Joanna, Mirogniew, Suligniewa, Sulimir, Sulirad, Zyndram i Żanna.
Polska – Dzień Rodzicielstwa Zastępczego (uchwalony przez Sejm RP w 2006 roku)
Turks i Caicos – Dzień Bohaterów Narodowych
Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
św. Ferdynand III (król)
bł. Marta Wiecka (szarytka)
św. Jan Sarkander (Johann Fleischmann, kapłan i męczennik)
św. Joanna d'Arc (zw. Dziewicą Orleańską)
bł. Otto Neururer (męczennik)
św. Zdzisława Czeska (zw. Zdzisławą z Lemberku; również 3 stycznia)
Wydarzenia w Polsce
1137 – Bolesław III Krzywousty i książę czeski Sobiesław I podpisali pokój kłodzki.
1505 – Podczas obrad sejmu w Radomiu uchwalono konstytucję Nihil novi, stanowiącą podstawę funkcjonowania dwuizbowego parlamentu Korony.
1649 – Król Jan II Kazimierz Waza poślubił Ludwikę Marię, wdowę po bracie Władysławie IV.
1833 – Ogłoszono nową konstytucję Wolnego Miasta Krakowa.
1863 – Powstanie styczniowe: stoczono I bitwę pod Chruśliną.
1874 – Otwarto tunel kolejowy w Łupkowie.
1918 – Założono Związek Legionistów Polskich, organizację zrzeszającą byłych żołnierzy Legionów Polskich.
1939 – Na lotnisku w Międzyrzecu Podlaskim doszło do katastrofy samolotu, w której zginęły dwie osoby.
1940 – II wojna światowa: 51 mieszkańców Rudna (powiat parczewski) zostało rozstrzelanych przez hitlerowców.
1943 – Dowódca Armii Krajowej wydał rozkaz o scaleniu oddziałów Batalionów Chłopskich z AK.
1955 – 42 górników zginęło w pożarze w KWK "Sośnica" w Gliwicach.
1960 – Obrona Domu Katolickiego przez mieszkańców Zielonej Góry, tzw. wydarzenia zielonogórskie.
1965 – Wybory do Sejmu i Rad Narodowych.
1968 – Odsłonięto Pomnik Czynu Chłopskiego w Warszawie.
1999 – Odsłonięto Pomnik Bitwy o Monte Cassino w Warszawie.
2000 – Premiera filmu Patrzę na ciebie, Marysiu.
2001:
Odbyła się pierwsza gala finałowa konkursu Mistrz Mowy Polskiej.
Powstała Liga Polskich Rodzin.
2009 – Rozwiązano klub sportowy Odra Opole.
Wydarzenia na świecie
526 – Trzęsienie ziemi ziemi zniszczyło starożytne miasta Diassarites i Lychnidos, leżące na terenie dzisiejszej Ochrydy w Macedonii.
839 – Po śmierci króla Akwitanii, Pepina I, jego królestwo podzielono między Lotara I i Karola Łysego.
1087 – Konrad Salicki został koronowany w Akwizgranie na króla Niemiec.
1213 – W bitwie przy porcie Damme flota angielska pokonała francuską.
1232 – Antoni Padewski został ogłoszony świętym przez papieża Grzegorza IX.
1416 – W Konstancji został spalony na stosie Hieronim z Pragi.
1431 – W Rouen spalono na stosie Joannę d'Arc.
1434 – Czescy husyci ponieśli ostateczną klęskę pod Lipanami. W bitwie zginął wódz taborytów Prokop Wielki.
1498 – Krzysztof Kolumb rozpoczął trzecią wyprawę do Nowego Świata.
1536 – Król Anglii Henryk VIII poślubił Jane Seymour.
1539 – W okolicach współczesnego miasta Tallahassee na Florydzie wylądowała hiszpańska wyprawa z ponad 600 osobami na 10 statkach pod wodzą odkrywcy i zdobywcy Hernanda de Soto.
1563 – I wojna północna: zwycięstwo floty szwedzkiej nad duńską w bitwie pod Bornholmem.
1574 – Henryk III został królem Francji.
1635 – Zawarto pokój w Pradze, kończący okres szwedzki w wojnie trzydziestoletniej.
1784 – W Paryżu podpisano traktat pokojowy kończący IV wojnę angielsko-holenderską.
1806 – Późniejszy prezydent USA Andrew Jackson zastrzelił w pojedynku rewolwerowca Charlesa Dickinsona, jednocześnie samemu zostając ciężko rannym.
1814 – Zawarcie pokoju paryskiego pomiędzy Francją a państwami VI koalicji.
1832 – Otwarto Kanał Rideau łączący Ottawę z Kingston w prowincji Ontario.
1848 – Zwycięstwo wojsk Piemontu nad Austriakami w bitwie pod Goito.
1854 – Utworzono terytoria Kansas i Nebraski.
1859 – Wojna francusko-austriacka: rozpoczęła się wygrana przez wojska francusko-sardyńskie bitwa pod Palestro.
1866 – W Pradze odbyła się premiera opery Sprzedana narzeczona Bedřicha Smetany.
1876:
Car Aleksander II wydał ukaz emski, zakazujący używania języka ukraińskiego i nazwy Ukraina.
Murad V został sułtanem tureckim.
1911 – Odbył się pierwszy wyścig samochodowy Indianapolis 500.
1913 – Podpisano układ pokojowy w Londynie, kończący I wojnę bałkańską.
1918 – Przedstawiciele czeskiej i słowackiej emigracji w Stanach Zjednoczonych podpisali umowę pittsburską, przewidującą powstanie niepodległej Czechosłowacji.
1922 – Odsłonięto Pomnik Lincolna w Waszyngtonie.
1925:
W Chinach powstał studencko-robotniczy Ruch 30 Maja.
W Pradze Czechosłowacja i Polska podpisały konwencją turystyczną.
1932 – Niemiecki kanclerz Heinrich Brüning podał się do dymisji.
1935 – Trzesienie ziemi zniszczyło miasto Kweta w zachodnim Pakistanie zabijając ponad 50 tys. osób.
1941:
II wojna światowa: Kreta została opanowana przez wojska niemieckie.
Zakończyła się wojna brytyjsko-iracka.
1942 – Tysiąc bombowców Royal Air Force dokonało nalotu na Kolonię.
1947 – 53 osoby zginęły w katastrofie samolotu C-54 Skymaster, odbywającego lot z Newark do Miami.
1958 – Dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Douglas DC-8.
1961:
Dyktator Dominikany Rafael Trujillo zginął w zamachu.
W katastrofie samolotu DC-8 holenderskich linii KLM pod Lizboną zginęło 61 osób.
1962:
Dokonano oblotu myśliwca Su-15.
W Chile rozpoczęły się VII Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
1966 – Została wystrzelona amerykańska sonda księżycowa Surveyor 1.
1967 – Nigeryjski region Biafra ogłosił secesję, co doprowadziło do blisko 3-letniej wojny domowej.
1968 – Prezydent Charles de Gaulle rozwiązał francuski parlament.
1969 – Przyjęto konstytucję Gibraltaru.
1970 – W Meksyku rozpoczęły się IX Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
1971 – W kierunku Marsa wystrzelono amerykańską sondę kosmiczną Mariner 9.
1972 – Terroryści z Japońskiej Armii Czerwonej dokonali masakry na lotnisku pod Tel Awiwem; zginęło 26 osób, 78 zostało rannych.
1980 – Rozpoczęła się wizyta Jana Pawła II we Francji.
1981 – Prezydent Bangladeszu Ziaur Rahman zginął w zamachu zorganizowanym przez grupę oficerów.
1982 – Hiszpania została 16. członkiem NATO.
1989 – Założono boliwijski klub piłkarski La Paz FC.
1994 – W Chorwacji kuna zastąpiła dinara chorwackiego.
1998 – Ponad 4 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w północnym Afganistanie.
1999 – 53 osoby zginęły, a ponad 250 zostało rannych po wybuchu paniki na stacji metra Niemiga w Mińsku.
2003 – Premiera filmu animowanego Gdzie jest Nemo?
2007 – Odkryto planetę pozasłoneczną XO-3 b.
2008 – Podczas konferencji w Dublinie 111 państw poparło zakaz używania bomb kasetowych. Od głosu wstrzymała się m.in. Polska.
2010:
30 osób zginęło w katastrofie autobusu w Chitradurga (Indie).
Odbyła się I tura wyborów prezydenckich w Kolumbii. Do II tury przeszli Juan Manuel Santos i Antanas Mockus.
W wyniku przejścia cyklonu Agatha nad krajami Ameryki Środkowej zginęło 190 osób, a 119 zostało uznanych za zaginione.
Urodzili się
1220 – Aleksander Newski, książę Nowogrodu, wielki książę kijowski, wielki książę włodzimierski (zm. 1263)
1811 – Wissarion Bieliński, rosyjski pisarz, filozof, krytyk literacki (zm. 1848)
1814 – Michał Bakunin, rosyjski myśliciel, rewolucjonista, twórca anarchizmu (zm. 1876)
1836 – Aleksander Kotsis, polski malarz (zm. 1877)
1841 – Matylda od Najświętszego Serca Jezusa, hiszpańska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm. 1902)
1864 – Mendog II, niemiecki arystokrata, król Litwy (zm. 1928)
1868 – Abdülmecid II, kalif Turcji (zm. 1944)
1869 – Giulio Douhet, włoski generał (zm. 1930)
1887 – Alexandre Archipenko, ukraiński rzeźbiarz (zm. 1964)
1896 – Howard Hawks, amerykański reżyser filmowy (zm. 1977)
1899 – Irving Thalberg, amerykański producent filmowy (zm. 1936)
1900 – Carlos Raúl Villanueva, wenezuelski architekt (zm. 1975)
1901 – Mieczysław Fogg, polski piosenkarz (zm. 1990)
1904:
Feliks Paszkowski, polski malarz (zm. 1986)
Feliks Żukowski, polski aktor (zm. 1976)
1906 – Stanisław Malatyński, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1976)
1908 – Hannes Alfvén, szwedzki fizyk, astrofizyk (zm. 1995)
1909 – Benny Goodman, amerykański klarnecista jazzowy (zm. 1986)
1910 – Tadeusz Hollender, polski satyryk, tłumacz (zm. 1943)
1912 – Josef Burg, ukraiński pisarz (zm. 2009)
1913 – Géza Kalocsay, węgierski piłkarz, trener piłkarski (zm. 2008)
1914 − Sergej Kraigher, słoweński, jugosłowiański polityk, prezydent SFRJ (zm. 2001)
1915 – Martin Manulis, amerykański producent filmowy (zm. 2007)
1916 – Jacques Georges, francuski działacz sportowy, prezydent UEFA (zm. 2004)
1922:
Gil Clancy, amerykański trener i menedżer bokserski (zm. 2011)
Józef Stompor, polski pisarz (zm. 1997)
1925 – Nenad Petrović, serbski pisarz
1926 – Christine Jorgensen, amerykańska transwestytka, pierwszy przypadek operacyjnej zmiany płci (zm. 1989)
1927 – Abram Cytryn, polski pisarz, poeta pochodzenia żydowskiego (zm. 1944)
1928 – Agnès Varda, francuska reżyserka filmowa
1929:
Ryszard Frelek, polski pisarz, publicysta, scenarzysta filmowy (zm. 2007)
Bolesław Ocias, polski dyrygent, kompozytor, pedagog
1930 – Stefan Lewandowski, polski lekarz, chirurg (zm. 2007)
1931 – Stanisław Makowski, polski filolog (zm. 2008)
1932 – Ray Cooney, angielski dramatopisarz
1933 – Sergio Citti, włoski reżyser filmowy (zm. 2005)
1934 – Aleksiej Leonow, rosyjski kosmonauta
1935 – Maria Kornatowska, polska eseistka, krytyk filmowa (zm. 2011)
1939 – Józef Gębski, polski reżyser filmowy
1943 – Simona Kossak, polska biolog, leśnik, popularyzatorka nauki (zm. 2007)
1948 – Alicja Majewska, polska piosenkarka
1950 – Krzysztof Cugowski, polski wokalista zespołu Budka Suflera
1951:
Jerzy Budnik, polski polityk, poseł na Sejm RP
Fernando Lugo, paragwajski polityk, prezydent Paragwaju
Stephen Tobolowsky, amerykański aktor
1952 – Alojzy Świderek, polski trener siatkówki
1955 – Topper Headon, brytyjski perkusista grupy The Clash
1956 – Robert Newmyer, amerykański producent filmowy (zm. 2005)
1958:
Marie Fredriksson, szwedzka wokalistka zespołu Roxette
Michael Lopez-Alegria, amerykański astronauta
Ted McGinley, amerykański aktor
1959:
Greg Barton, amerykański koszykarz
Randy Ferbey, kanadyjski curler
1961 – Harry Enfield, brytyjski komik, pisarz, reżyser
1962 – Kevin Eastman, amerykański rysownik, scenarzysta komiksowy
1963 – Germán Palacios, argentyński aktor
1964 – Mark Sheppard, brytyjski aktor
1966:
Thomas Häßler, niemiecki piłkarz
Adam Zdunikowski, polski śpiewak operowy
1967:
Claude Rains, brytyjski aktor
Robert Wabich, polski aktor
Steven Wilson, brytyjski gitarzysta rockowy
1968:
Renee Griffin, amerykańska aktorka
Pablo Lara, kubański sztangista
1969:
Andrzej Dawidziuk, polski trener piłkarski
Gert Handberg, duński żużlowiec
Wojciech Majchrzak, polski aktor
1971:
Patrick Dahlheimer, amerykański basista rockowy, członek zespołu LIVE
Anja Haas, austriacka alpejka
Michał Jelonek, polski muzyk, kompozytor
1972:
Mike Amigorena, argentyński aktor
Arkadiusz Lipnicki, polski artysta kabaretowy
1973 – Waleed Ayyoub, palestyński malarz, portrecista, architekt wnętrz
1974:
Big L, amerykański raper, autor tekstów (zm. 1999)
Vigor Bovolenta, włoski siatkarz
Marco Jakobs, niemiecki bobsleista
1977 – Akwá, angolski piłkarz
1978 – Natalla Helach, białoruska wioślarka
1979:
Fabian Ernst, niemiecki piłkarz
Andrij Kucenko, ukraiński piłkarz (zm. 2007)
Jenny Mollen, amerykańska aktorka
1980:
Steven Gerrard, angielski piłkarz
Erin Pac, amerykańska bobsleistka
Joachim Standfest, austriacki piłkarz
1981:
Ahmad Elrich, australijski piłkarz pochodzenia libańskiego
Gregory Michael, amerykański aktor
1982 – Miłosz Bernatajtys, polski wioślarz
1983 – Jennifer Ellison, brytyjska aktorka
1985 – Nikita Kriukow, rosyjski biegacz narciarski
1987 – Lucas Makowsky, kanadyjski łyżwiarz szybki pochodzenia ukraińskiego
1988 – Stephanie Beckert, niemiecka łyżwiarka szybka
1989 – Sara Müldner, polska aktorka
1990 – Han Xinyun, chińska tenisistka
Zmarli
727 – Hubert z Liège, święty, misjonarz, biskup z Tongern-Maastricht (ur. 655)
1159 – Władysław II Wygnaniec, książę Polski (ur. 1105)
1252 – Ferdynand III Święty, król Kastylii i Leónu (ur. 1199)
1431 – Joanna d'Arc, święta, francuska patriotka, bohaterka narodowa Francji (ur. 1410 lub 1412)
1434 – Prokop Wielki, czeski przywódca taborytów (ur. ok. 1380)
1574 – Karol IX Walezjusz, król Francji (ur. 1550)
1593 – Christopher Marlowe, angielski dramatopisarz (ur. 1564)
1594 – Bálint Balassi, węgierski poeta (ur. 1554)
1640 – Peter Paul Rubens, flamandzki malarz (ur. 1577)
1662 – Stanisław Sierakowski OSB, sekretarz króla Polski Władysława IV, opat komendatoryjny klasztoru benedyktynów na Świętym Krzyżu
1744 – Alexander Pope, angielski poeta, tłumacz (ur. 1688)
1770 – François Boucher, francuski malarz, grafik, dekorator (ur. 1703)
1778 – Voltaire, francuski filozof, pisarz (ur. 1694)
1861 – Michaił Gorczakow, rosyjski generał, namiestnik Królestwa Polskiego (ur. 1793)
1864 – Johann Georg Bodmer, szwajcarski mechanik, wynalazca (ur. 1786)
1890 – Julius Dinder, polski duchowny katolicki pochodzenia niemieckiego, prymas Polski (ur. 1830)
1904 – Marta Wiecka, błogosławiona katolicka ze zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia.
1912 – Wilbur Wright, amerykański konstruktor samolotów, pilot (ur. 1867)
1918 – Gieorgij Plechanow, rosyjski rewolucjonista, teoretyk marksizmu (ur. 1856)
1925 – Antoni Brynk, polski generał, lejtnant rosyjskiej marynarki wojennej (ur. 1850)
1938 – Miguel Fleta, hiszpański śpiewak operowy (tenor) (ur. 1893)
1943 – Bolesław Miciński, polski filozof, pisarz, krytyk literacki, historyk sztuki (ur. 1911)
1946 – Louis Slotin, kanadyjski fizyk, chemik, uczestnik Projektu Manhattan (ur. 1910)
1951 – Hermann Broch, austriacki pisarz (ur. 1886)
1954 – Stanisław Jurkiewicz, polski prawnik, polityk, minister (ur. 1884)
1957 – Bolesław Cybis, polski malarz, rzeźbiarz (ur. 1895)
1960 – Borys Pasternak, rosyjski pisarz (ur. 1890)
1964 – Leo Szilard, amerykański fizyk pochodzenia węgierskiego (ur. 1898)
1966 – Wäinö Aaltonen, fiński rzeźbiarz (zm. 1894)
1967 – Claude Rains, angielski aktor (ur. 1889)
1971 – Marcel Dupré, francuski organista, kompozytor (ur. 1886)
1972 – Michał K. Pawlikowski, polski pisarz, felietonista (ur. 1893)
1981 – Ziaur Rahman, bangijski polityk i wojskowy, prezydent Bangladeszu (ur. 1936)
1992:
Karl Carstens, niemiecki polityk, prezydent Niemiec (ur. 1914)
Antoni Zygmund, amerykański matematyk pochodzenia polskiego (ur. 1900)
1994 – Agostino Di Bartolomei, włoski piłkarz (ur. 1955)
1995 – Małgorzata Hillar, polska poetka (ur. 1926)
1998 – Zbigniew Bielski, polski aktor (ur. 1946)
2002 – Walter Laird, tancerz (ur. 1920)
2004 – Rafał Kurmański, polski żużlowiec (ur. 1982)
2005 – Tomasz Pacyński, polski pisarz fantasy i fantastyki naukowej (ur. 1958)
2006:
Hladnik Boštjan, słoweński reżyser filmowy (ur. 1929)
Shōhei Imamura, japoński reżyser filmowy (ur. 1926)
2006 – Bill Kovacs, amerykański filmowiec, pionier komputerowej animacji (ur. 1949)
2007 – Cacho Tirao, argentyński gitarzysta (ur. 1940)
2008:
Lorenzo Odone, amerykański pierwowzór bohatera filmu Olej Lorenza (ur. 1978)
Borys Szachlin, radziecki gimnastyk (ur. 1932)
2009:
Krystyna Borowicz, polska aktorka (ur. 1923)
Luís Cabral, gwinejski polityk, prezydent Gwinei Bissau (ur. 1931)
Efraim Kacir, izraelski polityk, prezydent Izraela (ur. 1916)
Waldemar Matuška, czeski piosenkarz (ur. 1932)
2010:
Pat Evison, nowozelandzka aktorka (ur. 1924)
Peter Orlovsky, amerykański poeta (ur. 1933)
2011:
Rickard Bruch, szwedzki lekkoatleta, dyskobol, medalista olimpijski (ur. 1946)
Marek Siemek, polski filozof, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1942)
Rosalyn Yalow, amerykańska lekarka, psycholog, laureatka Nagrody Nobla (ur. 1921)
Przypisy
Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych. Surveyor 1 (z ang. geodeta) – amerykańska, bezzałogowa sonda kosmiczna, której celem było wykonanie pierwszego miękkiego lądowania na powierzchni Księżyca oraz wykonanie pomiarów na jego powierzchni.
Czy wiesz że...? beta
Rok przestępny - rok kalendarzowy, który ma 366 dni zamiast 365. Występuje wyłącznie w kalendarzach o rachubie opartej na obiegu Ziemi dookoła Słońca lub o rachubie kombinowanej ( Księżyc i Słońce). Ma on na celu umożliwiać dopasowanie roku kalendarzowego z rokiem zwrotnikowym.
Brodzisław, Brocsław, Barcsław, Barcław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Brodzi- ("brodzić") i -sław ("sława, chwała"). Być może znaczyło "ten, kto pławi się w chwale".
|