30 stycznia - Polski Serwis Naukowy

30 stycznia jest 30. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 335 (w latach przestępnych 336) dni.

Bronisław, Bronsław, Barnisław, (zniem.) Brunisław, Brosław – starosłowiańskie imię męskie, złożone z członów Broni- ("bronić, strzec") i -sław ("sława"). Być może znaczyło "ten, kto broni sławy". Skróconą formą tego imienia był Brosław.

Ferenc (niem. Franz) (ur. 30 kwietnia 1870 w Komárno, Austro-Węgry (ob. Słowacja), zm. 24 października 1948 w Bad Ischl, Austria) – węgierski kompozytor operetkowy. Jego twórczość operetkowa jest porównywana do twórczości słynnej wiedeńskiej rodziny Straussów (Johann Strauss ojciec, Johann Strauss syn, Josef Strauss).

Święta

Imieniny obchodzą: Adalgunda, Adelajda, Aldegunda, Aleksander, Batylda, Bronisław, Cyntia, Dobiegniew, Dobrogniewa, Feliks, Gerard, Gerarda, Hiacynta, Maciej, Marcin, Martyna, Piotr, Sebastian i Teofil.

Indie – Światowy Dzień Trędowatych, obchodzony w rocznicę śmierci Mahatmy Gandhiego (w pozostałych krajach obchodzony w ostatnią niedzielę stycznia)

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Adelgunda (ksieni)

św. Batylda (żona Chlodwiga II)

bł. Bronisław Markiewicz (prezbiter)

św. Hiacynta Mariscotti

bł. Kolumba Marmion (benedyktyn)

św. Martyna (Marcina) (patronka Rzymu)

Wydarzenia w Polsce

1260 – Tczew otrzymał prawa miejskie.

1456 – Stoczona została Bitwa pod Rynem, między uzbrojonymi chłopami polskimi i wojskiem krzyżackim.

1644 – Hetman wielki koronny Stanisław Koniecpolski oraz książę Jeremi Wiśniowiecki pobili przeważające siły tatarskie Tuhaj-beja w bitwie pod Ochmatowem

1667 – Polska i Rosja podpisały rozejm andruszowski.

1831 – Sejm wybrał Adama Jerzego Czartoryskiego na prezesa Rządu Narodowego.

1868 – Spadł meteoryt Pułtusk.

1920 – Bojówki niemieckie zamordowały na Górnym Śląsku działacza polskiego Piotra Niedurnego.

1927 – Lew Oborin z ZSRR zwyciężył w I Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina.

1945:

Armia Czerwona zajęła miasta: Krajenka, Kwidzyn, Międzyrzecz i Złotów.

W rejonie Ławicy Słupskiej na Bałtyku, w dniu 50-tych urodzin swego patrona, został zatopiony przez radziecki okręt podwodny S-13 niemiecki statek MS Wilhelm Gustloff. Zginęło ponad 9 tys. osób, najwięcej w historii katastrof morskich.

1968 – Studenci przeprowadzili demonstrację pod pomnikiem Adama Mickiewicza w Warszawie przeciwko zdjęciu przez cenzurę spektaklu Dziady, w reżyserii Kazimierza Dejmka.

1984 – Premiera filmu Akademia Pana Kleksa.

1990:

Rozpoczął się zjazd założycielski SdRP.

Stanisław Wyganowski został prezydentem Warszawy.

Założono Muzeum Niepodległości w Warszawie.

1991 – Prapremiera musicalu Metro.

1997 – Premiera filmu Dzieci i ryby.

1998 – Podniesiono banderę na statku naukowo-badawczym Akademii Morskiej w Szczecinie MS Nawigator XXI.

Wydarzenia na świecie

Ścięcie króla Karola I Stuarta – 1649

9 p.n.e. – Na Polach Marsowych w Rzymie poświęcono Ołtarz Pokoju.

1018 – W Budziszynie podpisano traktat pokojowy kończący serię wojen polsko-niemieckich. Polska uzyskała Milsko i Łużyce.

1517 – Po zwycięstwie w bitwie pod Ar-Rajdanijją Turcy osmańscy zajęli Kair.

1592 – Klemens VIII został papieżem.

1606:

Hiszpański dwór królewski został z powrotem przeniesiony z Valladolid do Madrytu.

W Londynie odbyła się egzekucja 4 skazanych za udział w spisku prochowym. Pozostałych 4 stracono następnego dnia.

1648 – Hiszpania uznała niepodległość Republiki Zjednoczonych Prowincji.

1649 – W Londynie ścięto "tyrana, zdrajcę i wroga ludu", króla Karola I Stuarta.

1661 – 2 lata po śmierci Olivera Cromwella jego ciało zostało wywleczone z grobu i publicznie powieszone.

1835 – Pierwszy w historii zamach na prezydenta USA: w Waszyngtonie chory psychicznie Richard Lawrence strzelił z dwóch pistoletów do Andrew Jacksona, chybiając celu.

1847 – Osada Yerba Buena zmieniła nazwę na San Francisco.

1877 – W Niemczech uchwalono ustawę regulującą postępowanie sądowe w procesie cywilnym.

1889 – W zameczku myśliwskim w Mayerling popełnili samobójstwa następca austriackiego tronu arcyksiążę Rudolf i jego kochanka, baronessa Maria Vetsera.

1895 – Niemiecki statek pasażerski SS Elbe zatonął na Morzu Północnym po zderzeniu z brytyjskim parowcem Crathie; zginęło ponad 300 osób, uratowano 20.

1902 – W Londynie zawarto porozumienie brytyjsko-japońskie o podziale stref wpływów we wschodniej Azji, szczególnie dotyczący wpływów w Chinach i Korei.

1911 – 18,5 km od wybrzeży Kuby niszczyciel USS Terry przeprowadził pierwszą udaną akcję ratunkową pilota samolotu rozbitego na morzu.

1912 – Powstała Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików).

1913 – Brytyjska Izba Lordów odrzuciła projekt ustawy pozwalającej Irlandii na ustanowienie własnego rządu.

1914 – W Wiedniu odbyła się premiera operetki Nareszcie sami z muzyką Ferenca Lehára.

1922 – W Hadze rozpoczął działalność Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej.

1930 – Z Pawłowska pod Leningradem wystrzelono drugą na świecie radiosondę meteorologiczną.

1931 – Premiera filmu Światła wielkiego miasta.

1932 – W Londynie ukazała się powieść Nowy wspaniały świat Aldousa Huxleya.

1933 – Adolf Hitler został mianowany kanclerzem Niemiec przez prezydenta Paula von Hindenburga.

1934 – Reichstag uchwalił ustawę o odbudowie Rzeszy Niemieckiej.

1937:

Adolf Hitler ogłosił wycofanie podpisu Niemiec pod Traktatem wersalskim.

W Moskwie zakończył się proces 17 czołowych komunistów oskarżonych o spiskowanie z Lwem Trockim przeciwko rządowi; 13 z nich zostało skazanych na karę śmierci.

1939 – Adolf Hitler stwierdził w przemówieniu w Reichstagu, że w przypadku wybuchu nowej wojny światowej dojdzie do "unicestwienia rasy żydowskiej w Europie".

1943:

Aerofłot zainaugurował loty z syberyjskiego Krasnojarska do USA.

Dzień przed kapitulacją pod Stalingradem, dowódca oblężonej niemieckiej 6. Armii Friedrich Paulus został mianowany przez Adolfa Hitlera feldmarszałkiem.

Karl Dönitz został naczelnym dowódcą Kriegsmarine,

1944 – Wojna o Pacyfik: wojska amerykańskie wyzwoliły Majuro, stolicę Wysp Marshalla.

1946 – Proklamowano Republikę Węgierską.

1948:

Rozpoczęły się V Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Sankt Moritz (Szwajcaria).

W Delhi indyjski nacjonalista Nathuram Godse zastrzelił Mahatmę Gandhiego, którego obwiniał o odłączenie Pakistanu od Indii.

W rejonie Trójkąta Bermudzkiego zaginął samolot Avro Tudor IV, lecący z Londynu do Hawany z 31 osobami na pokładzie.

1959 – 40 członków załogi i 55 pasażerów zginęło w wyniku zatonięcia po zderzeniu z górą lodową duńskiego statku MS Hans Hedtoft, płynącego z Grenlandii do Kopenhagi.

1961 – Premiera 1. odcinka serialu animowanego Miś Yogi.

1964 – Wystrzelono amerykańską sondę księżycową Ranger 6.

1965 – Odbyły się uroczystości pogrzebowe Winstona Churchilla.

1967 – Papież Paweł VI przyjął Nikołaja Podgornego, przewodniczącego prezydium Rady Najwyższej ZSRR.

1968:

Japonia wyrzekła się posiadania, produkcji i wprowadzania na obszar kraju broni atomowej.

Wojna wietnamska: rozpoczęła się ofensywa Tết; atak armii Wietnamu Północnego i Việt Cộngu na Wietnam Południowy.

1969 – Na dachu budynku Apple Records w Londynie odbył się ostatni występ grupy The Beatles.

1970 – 4 osoby zginęły, a około 200 zostało rannych podczas próby zajęcia pałacu prezydenckiego w Manili na Filipinach.

1972:

Pakistan wystąpił ze Wspólnoty Narodów w związku z zamiarem uznania Bangladeszu przez rząd brytyjski.

W Derry w Irlandii Północnej brytyjscy żołnierze zastrzelili 14 uczestników pokojowego marszu ("krwawa niedziela").

1974 – 97 osób zginęło w katastrofie amerykańskiego Boeinga 707 na Samoa Amerykańskim.

1975 – 42 osoby zginęły w katastrofie tureckiego samolotu Fokker F28 w Stambule,

1976 – George H. W. Bush został dyrektorem CIA.

1978 – Rozstrzelano trzech ormiańskich terrorystów, którzy 8 stycznia 1977 roku dokonali w Moskwie zamachów bombowych na metro i 2 sklepy, w wyniku czego zginęło 7 osób, a 37 zostało rannych.

1979 – 85 procent białych mieszkańców Rodezji (obecnie Zimbabwe) poparło w referendum konstytucję zmierzającą do ustanowienia w kraju rządów czarnej większości.

1982 – Dzień Solidarności z Polską.

1989 – Amerykanie ewakuowali swoją ambasadę w Kabulu w związku z wycofaniem z Afganistanu wojsk radzieckich i groźbą wojny domowej.

1991 – Premiera filmu Milczenie owiec.

1992 – 10 byłych republik radzieckich zostało przyjętych do KBWE.

1993 – Pociąg osobowy wpadł do rzeki na trasie Mombasa-Nairobi w Kenii; zginęło 140 osób.

1995 – 42 osoby zginęły, ponad 400 zostało rannych w wybuchu samochodu-pułapki w Algierze.

1996 – Została odkryta Kometa Hyakutake.

2000:

Doszło do przerwania grobli na stawie z rudą w kopalni złota w rumuńskim Baia Mare, co doprowadziło do katastrofy ekologicznej na rzekach Cisa i Samosz.

Kenijski Airbus 310, lecący z Wybrzeża Kości Słoniowej do Nigerii, rozbił się na Atlantyku; zginęło 179 osób.

2003:

Szefowie dyplomacji Czech, Danii, Hiszpanii, Polski, Portugalii, Węgier, Wielkiej Brytanii i Włoch wystosowali list popierający dążenia USA do rozbrojenia Iraku.

W Belgii zalegalizowano małżeństwa par homoseksualnych.

2005:

10 brytyjskich żołnierzy zginęło w Iraku po zestrzeleniu samolotu transportowego Hercules

Po raz pierwszy po obaleniu reżimu Saddama Husajna w Iraku odbyły się wybory parlamentarne.

2007:

Pierwszy kontyngent sił pokojowych ONZ złożony wyłącznie z kobiet (103 obywatelek Indii) przybył do Liberii.

Premiera nowego systemu firmy Microsoft – Windows Vista.

2009:

6 Polaków zginęło w katastrofie samolotu Piper PA-34 w Kenova (Wirginia Zachodnia).