30 września - Polski Serwis Naukowy

30 września jest 273. (w latach przestępnych 274.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 92 dni.

Maraton Warszawski – bieg maratoński odbywający się w stolicy Polski, w Warszawie. Jest najstarszym maratonem w Polsce. Pierwsza edycja odbyła się 30 września 1979. Wówczas długość trasy wynosiła około 40,6 km.

Ursus – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "niedźwiedź". W językach skandynawskich jego odpowiednikiem jest Björn, który cieszy się sporą popularnością. Najwięcej osób nosi to imię w Szwecji (61 099 2006). W Norwegii imię to jest trzecim co do popularności imieniem (nosi je 40 537 osób). Wśród patronów tego imienia - św. Ursus, biskup (VI wiek).

Święta

imieniny obchodzą: Felicja, Franciszek, Grzegorz, Hieronim, Hieronima, Honoriusz, Imisław, Nadzieja, Ursus, Wiktor, Znamir i Zofia.

Botswana – Święto Niepodległości (1966)

międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Tłumacza (od 1953 w dniu wspomnienia św. Hieronima ze Strydonu, tłumacza Biblii; z inicjatywy Międzynarodowej Federacji Tłumaczy)

Polska – Dzień Chłopaka, Dzień Chłopca

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Franciszek Borgiasz (generał jezuitów)

św. Grzegorz Oświeciciel (biskup i apostoł Armenii)

św. Hieronim ze Strydonu (apologeta i doktor Kościoła)

św. Honoriusz z Canterbury (biskup)

św. Zofia (męczennica)

Wydarzenia w Polsce

1602 – II wojna polsko-szwedzka: kapitulacja Szwedów w oblężonym Białym Kamieniu.

1626 – III wojna polsko-szwedzka: bitwa pod Zelborkiem.

1632 – Armia moskiewska wkroczyła w granice Rzeczypospolitej, rozpoczęła się wojna smoleńska.

1655 – Potop szwedzki: zwycięstwo Szwedów w bitwie pod Nowym Dworem.

1773 – Sejm ratyfikował traktaty rozbiorowe.

1807 – Ukonstytuowała się diecezja kielecka.

1863 – Powstanie styczniowe: podczas bitwy pod Mełchowem stracił lewą nogę i dostał się do niewoli Adam Chmielowski, późniejszy brat Albert.

1890 – Zainaugurował działalność Teatr Polski w Bielsku-Białej.

1904 – Zainaugurował działalność Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu.

1921 – Przeprowadzono Pierwszy Powszechny Spis Ludności.

1922 – W Krakowie wprowadzono ruch prawostronny.

1926 – Upadł trzeci rząd Kazimierza Bartla.

1928:

Otwarto stadion Polonii Warszawa.

Założono klub sportowy Unia Tarnów.

1929 – W Poznaniu zakończyła się Powszechna Wystawa Krajowa.

1938:

Polska wystosowała Czechosłowacji ultimatum w sprawie Zaolzia.

W Koszalinie zlikwidowano komunikację tramwajową.

1939:

Ignacy Mościcki przekazał urząd prezydenta Władysławowi Raczkiewiczowi.

Prezydent Władysław Raczkiewicz mianował Władysława Sikorskiego premierem rządu RP na emigracji.

Zwycięstwo Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga nad siłami sowieckimi w bitwie pod Parczewem.

1944:

61. dzień powstania warszawskiego: kapitulacja Żoliborza.

Pod naciskiem Wielkiej Brytanii ze stanowiska Naczelnego Wodza odwołano generała Kazimierza Sosnkowskiego.

1949 – Rząd polski zerwał stosunki dyplomatyczne z Jugosławią.

1979 – Odbyła się pierwsza edycja Maratonu Warszawskiego.

1986:

Powstała Tymczasowa Rada NSZZ „Solidarność”.

Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu Alternatywy 4.

1987 – Premiera filmu Kobieta samotna.

1993 – Powstał Instytut Europejski w Łodzi.

1994 – Miał miejsce tzw. obiad drawski; zainspirowany przez prezydenta Lecha Wałęsę bunt generalicji przeciwko ówczesnemu ministrowi obrony narodowej, Piotrowi Kołodziejczykowi.

1997 – FSO rozpoczęła produkcję modelu Daewoo Lanos.

2003 – W Warszawie odbył się protest kilku tysięcy taksówkarzy przeciwko obowiązkowi posiadania kas fiskalnych.

2005 – 13 osób zginęło w katastrofie autokaru w Starym Jeżewie pod Białymstokiem.

2006:

Reprezentantka Czech Taťána Kuchařová zdobyła tytuł Miss World podczas gali finałowej w warszawskiej Sali Kongresowej.

Zlikwidowano Wojskowe Służby Informacyjne.

2007 – W Nysie odbyła się uroczystość beatyfikacyjna Marii Merkert, założycielki zgromadzenia sióstr św. Elżbiety.

Wydarzenia na świecie

Ława oskarżonych w trakcie procesu norymberskiego – 1946

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
30 września

1399 – Henryk IV został, po obaleniu Ryszarda II, królem Anglii.

1452 – Wydrukowano pierwszą książkę – Biblię Johanna Gutenberga.

1681 – Król Francji Ludwik XIV wydał dekret o przekazaniu katolikom katedry w Strasburgu.

1745 – Wojny śląskie: stoczono bitwę pod Soor.

1790 – Leopold II Habsburg został wybrany na cesarza rzymsko-niemieckiego.

1791 – We Freihaustheater w Wiedniu odbyła się premiera opery Czarodziejski flet Wolfganga Amadeusza Mozarta.

1846 – Amerykański dentysta William Morton po raz pierwszy użył narkozy do zabiegu usunięcia zęba.

1862 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w I bitwie pod Newtonia.

1867 – USA anektowały atol Midway.

1880 – Henry Draper wykonał pierwsze zdjęcie obiektu pozasłonecznego – Wielkiej Mgławicy w Orionie.

1882 – Na rzece Fox w Appleton w stanie Wisconsin uruchomiono pierwszą hydroelektrownię.

1888 – Kuba Rozpruwacz jednego dnia zamordował dwie prostytutki: Catharine Eddowes i Elizabeth Stride.

1895 – Madagaskar stał się protektoratem Francji.

1901 – Hubert Booth opatentował odkurzacz.

1906 – James Gordon Bennett po raz pierwszy zorganizował Międzynarodowe Zawody Balonów Wolnych – Puchar Gordona Bennetta.

1911 – 78 osób zginęło po przerwaniu zapory wodnej w Austin w stanie Pensylwania.

1914 – W USA powstała organizacja do walki z alkoholizmem (ang. Flying Squadron).

1927 – Otwarto pierwszy odcinek tokijskiego metra.

1935 – Na rzece Kolorado, na granicy stanów Nevada i Arizona, została oddana do użytku Zapora Hoovera.

1943 – Papież Pius XII wydał encyklikę Divino afflante Spiritu.

1944 – Wojna na Pacyfiku: zwycięstwo Amerykanów w bitwie o Angaur.

1946 – Rozpoczęło się ogłaszanie wyroków Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze.

1947 – Jemen i Pakistan zostały członkami ONZ.

1949 – Po odbyciu ponad 278 tysięcy lotów oficjalnie został zlikwidowany most powietrzny do Berlina Zachodniego.

1954 – Wszedł do służby pierwszy atomowy okręt podwodny USS Nautilus.

1957 – W Genewie podpisano międzynarodową konwencję dotyczącą drogowego przewozu towarów i ładunków niebezpiecznych.

1960 – Premiera 1. odcinka serialu animowanego Flintstonowie.

1961:

Kolumbia wstąpiła do Stowarzyszenia Wolnego Handlu Ameryki Łacińskiej (LAFTA).

Powstała OECD.

1965 – Wybuchła wojna domowa w Indonezji.

1966:

Botswana (jako Beczuana) uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).

Po odbyciu 20-letnich kar pozbawienia wolności, nazistowscy zbrodniarze wojenni Baldur von Schirach i Albert Speer opuścili berlińskie więzienie Spandau.

1972 – W Szwecji otwarto Most Olandzki.

1973 – W katastrofie samolotu Tu-104B pod Swierdłowskiem zginęło 108 osób.

1974 – Chilijski generał Carlos Prats i jego żona zginęli w zamachu bombowym w Buenos Aires, przeprowadzonym przez francuskich najemników na zlecenie szefa chilijskich służb bezpieczeństwa Manuela Contrerasa.

1975:

Dokonano oblotu amerykańskiego śmigłowca szturmowego Apache.

W Libanie rozbił się węgierski Tu-154B; zginęło 60 osób.

1977 – Wyłączono księżycową stację badawczą ALSEP, będącej częścią Programu Apollo.

1980 – Zawarto porozumienie o zakupie przez Wielką Brytanię amerykańskich pocisków balistycznych Trident.

1981 – Kanadyjskie Calgary zostało wybrane na organizatora XV Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1988 roku.

1986:

Agenci Mossadu uprowadzili z Rzymu do Izraela Mordechaja Vanunu, który ujawnił zachodniej prasie szczegóły izraelskiego programu atomowego.

Azzedine Laraki został premierem Maroka.

1987 – Mohammad Nadżibullah został prezydentem Afganistanu.

1990 – ZSRR i Korea Południowa nawiązały stosunki dyplomatyczne.

1993 – Trzęsienie ziemi zniszczyło miasto Latur w zachodnich Indiach; zginęło 7928 osób, około 30 tys. zostało rannych.

1994 – Rozpoczęła się misja STS-68 wahadłowca Endeavour.

1999 – Doszło do wypadku jądrowego w Tokaimura (Japonia), w którym 2 osoby zginęły wskutek przypadkowo wywołanej reakcji łańcuchowej, w zakładzie przerobu odpadów atomowych.

2004 – Niedaleko japońskich wysp Ogasawara zaobserwowano pierwszy żywy okaz kałamarnicy olbrzymiej.

2005:

Duński dziennik Jyllands-Posten zamieścił na swych łamach kontrowersyjne karykatury Mahometa.

Uchwalono nowy statut autonomii Katalonii.

2006 – Chińscy żołnierze otworzyli na przełęczy w Himalajach ogień do grupy tybetańskich uchodźców zabijając jedną osobę i raniąc kolejną. Incydent został przypadkowo sfilmowany przez rumuńskiego reportera.

2007 – Na Ukrainie odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne.

2008 – 249 pielgrzymów zostało zadeptanych, a ponad 400 rannych, w hinduistycznej świątyni w Jodhpur w północno-wschodnich Indiach.

2009:

Kanadyjczyk Guy Laliberté został siódmym kosmicznym turystą jako uczestnik misji Sojuz TMA-16.

W wyniku trzęsienia ziemi na Sumatrze zginęło co najmniej 1100 osób, kilka tysięcy zostało rannych.

2010 – W Ekwadorze wybuchł bunt policji i części wojska przeciwko polityce oszczędnościowej prezydenta Rafaela Correi.