3D/Biela - Polski Serwis Naukowy

Kometa Biela (nazwa oficjalna 3D/Biela) – kometa okresowa należąca do rodziny komet Jowisza, która została jednak zgubiona przez obserwatorów. Jej ostatnie obserwowane przejście przez peryhelium orbity miało miejsce 24 września 1852 roku.

Odkrycie

Kometa ta została odkryta przez austriackiego oficera i astronoma-amatora Wilhelma von Biela 27 lutego 1826 roku w Jaromierzu. Po dokładniejszym wyliczeniu orbity okazało się, że kometę tę obserwowano już w latach 1772 (Jacques Leibax Montaigne i Charles Messier) oraz 1805 (Jean-Louis Pons). Była to wówczas trzecia znana kometa okresowa po Komecie Halleya i Enckego.

Kometa Halleya (nazwa oficjalna 1P/Halley) – najbardziej znana kometa krótkookresowa. Nazwa pochodzi od nazwiska astronoma Edmunda Halleya, który na początku XVIII wieku badał zapiski o pojawianiu się komet z lat 1456 - 1682 i w 1705 roku przewidział ponowne pojawienie się tej komety w 1758 roku. Halley odnalazł łącznie 24 komety okresowe. W pobliżu Słońca kometa Halleya traci podczas każdego przelotu około 250 mln ton swojej materii, na podstawie czego szacuje się, że będzie istnieć przez kolejne 170 000 lat.

Meteor, zwany także (błędnie) spadającą gwiazdą – świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery meteoroid. Prędkości meteoroidów wchodzących w atmosferę Ziemi mieszczą się w zakresie od 12 do 72 km/s.

Orbita komety

Orbita komety 3D/Biela miała kształt wydłużonej elipsy o mimośrodzie 0,755. Peryhelium znajdowało się nieco bliżej niż średnia odległość Ziemi od Słońca (0,8606 j.a.), aphelium zaś poza orbitą Jowisza (6,190 j.a.) Była to więc kometa z rodziny Jowisza. Jej okres obiegu wokół naszej Dziennej Gwiazdy wynosił 6 lat i 226 dni, nachylenie do ekliptyki zaś ok. 12,5˚.

Jowisz – piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego. Posiada wiele księżyców (odkryto 63) oraz system pierścieni. Jowisz wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem to planety gazowe, czasem nazywane również planetami jowiszowymi.

Andromedydy (zwane też Bielidami) – rój meteorów powstały w wyniku rozpadu komety 3D/Biela, której ostatnie przejście przez peryhelium orbity obserwowano 24 września 1852 roku. 27 listopada 1885 roku zaobserwowano w ciągu jednej godziny ok. 75 000 meteorów pochodzących z tego roju. Od tego czasu rój znacznie stracił swoją obfitość, można jednak obserwować jego małą aktywność od połowy listopada. Radiant roju znajduje się w gwiazdozbiorze Andromedy, a jego maksimum przypada na 2 grudnia.

Historia obserwacji i zagubienia

Po kolejnych przejściach przez peryhelium kometa 3D/Biela rozpadła się na przełomie lat 1845/1846 na oczach obserwatorów. Obydwie części oddalały się stopniowo od siebie. W marcu 1846 roku odległość między nimi wzrosła do 240 tys. km. Podczas następnego przejścia przez punkt przysłoneczny w roku 1852 odległość ta zwiększyła się już do 2 mln km, obydwa składniki komety wytworzyły także osobne warkocze. Powroty komety przewidywano także na lata 1859 i 1865, jednakże nie udało się jej ponownie odszukać.

Zagubione komety to komety okresowe, których odkrycie udokumentowano i potwierdzono, jednak nie można ich ponownie odnaleźć w wyniku obserwacji. Za zagubioną uznaje się taką kometę, której nie widziano co najmniej podczas dwóch kolejnych przejść przez peryhelium.

Kometa rodziny Jowisza – kometa krótkookresowa należąca do rodziny komet pozostających pod silnym wpływem grawitacji Jowisza. W swoim ruchu orbitalnym komety rodziny Jowisza poruszają się pomiędzy Słońcem a Jowiszem. Komety te nie pochodzą z rozpadu jednej większej komety, lecz na ich obecny kształt orbit miał wpływ Jowisz.

Również w roku 1872 próbowano ponownie zaobserwować to ciało niebieskie, próby te także się nie powiodły. 27 listopada tegoż roku, w dniu, w którym Ziemia przecięła orbitę komety 3D/Biela, na niebie pojawił się bardzo obfity deszcz meteorów. Obserwowano do 3000 meteorów na godzinę – jak się wydaje – tak mocny rój musiał być związany z jakąś kometą, która uległa najprawdopodobniej całkowitemu rozpadowi, co powiązano z Kometą Biela. Ów rój, który nazwano Andromedydami lub Bielidami, stawał się jednak w kolejnych latach (1885, 1892, 1899) coraz słabszy. Później jego aktywność całkowicie zaniknęła.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Elipsa (z gr. ἔλλειψις elleipsis – „brak, opuszczenie”) – w geometrii ograniczony przypadek krzywej stożkowej, czyli krzywej będącej częścią wspólną powierzchni stożkowej oraz przecinającej ją płaszczyzny. Jest to również miejsce geometryczne wszystkich tych punktów płaszczyzny, dla których suma odległości od dwóch ustalonych punktów jest stałą.

Przypuszcza się, że słaba kometa P/NEAT 4, która została odkryta 11 maja 2001 roku w programie NEAT, może być pozostałością po Komecie Biela. Nie zostało to jednak potwierdzone.

Obecnie kometa uznawana jest za zagubioną.

Zobacz też

Lista komet okresowych

Linki zewnętrzne

Baza danych małych ciał Układu Słonecznego Jet Propulsion Laboratory

3D/Biela w bazie JPL

Diagram orbity 3D/Biela

Diagram orbity komety P/2001 J1 (NEAT)

3D at Kronk's cometography (en)

The Mazapil meteorite: From paradigm to periphery (en)

Kometa okresowa – kometa mająca okres orbitalny wynoszący poniżej 200 lat lub potwierdzone przez obserwacje więcej niż jedno przejście przez peryhelium. Nazwy komet okresowych poprzedzane są przez literę P. W przypadku komet okresowych, które uległy zniszczeniu, ich nazwy poprzedza się literą D. Po drugim zaobserwowanym przejściu przez peryhelium kometa otrzymuje oficjalny, kolejno nadawany numer, który poprzedza literę P lub literę D (np. 19P/Borrelly). Najkrótszy okres orbitalny posiada kometa 2P/Encke (3,3 roku). Z kolei kometa okresowa 153P/Ikeya-Zhang potrzebuje aż 366,5 roku na wykonanie jednego obiegu wokół Słońca.

Baron Wilhelm von Biela ((niem.) Wilhelm Freiherr von Biela) (ur 19 marca 1782 w Roßla w Harzu, zm. 18 lutego 1856 w Wenecji) - austriacki wojskowy i astronom-amator.

... | Poprzednia kometa | 3D/Biela | Następna kometa | ...