3 Pomorski Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy

3 Pomorski Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy – oddział lotnictwa Wojska Polskiego istniejący w latach 1944 – 1992.

Historia

Pod koniec sierpnia 1944 w skład 1 Armii WP włączono radziecki 611 Pułk Lotnictwa Szturmowego (611-й штурмовой авиационный полк ) sformowany według etatu Nr 015/282 o ogólnym stanie 199 osób (rozkaz ogólny Nr 0211 dowódcy 1 AWP z dnia 28 sierpnia 1944 r. o włączeniu przybyłych jednostek w skład armii).

Elbląg (niem. Elbing, prus. Elbings) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z najstarszych polskich miast (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246), a najstarsze w województwie.

2 Pułk Nocnych Bombowców "Kraków" – polska jednostka wojskowa okresu II wojny światowej utworzona w Grigoriewskoje na terenie byłego ZSRR. Wchodziła w skład 4 Pomorskiej Mieszanej Dywizji Lotniczej.

Dwa dni później pułk został podporządkowany dowódcy 1 Dywizji Lotniczej, płk Józefowi Smadze (rozkaz dowódcy 1 AWP Nr 0213/KG z dnia 30 sierpnia 1944 r. „o tymczasowej organizacji dowództwa 1 dywizji lotniczej”).

Polski Ił-2 w barwach 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego na lotnisku polowym

31 października 1944 r. 1 Dywizję Lotnictwa przemianowano na 4 Mieszaną Dywizję Lotnictwa, a 611 Pułk Lotnictwa Szturmowego na 3 Pułk Lotnictwa Szturmowego (rozkaz nr 91 ND WP z 31 sierpnia 1944 r. „o organizacji związków i jednostek lotniczych”).

PZL TS-11 Iskra - samolot szkolno-treningowy, produkowany przez WSK "PZL Mielec" (obecnie Polskie Zakłady Lotnicze Sp. z o.o. w Mielcu), zaprojektowany przez zespół pod kierunkiem Tadeusza Sołtyka (stąd oznaczenie TS). Pierwsza polska konstrukcja lotnicza napędzana silnikiem odrzutowym.

Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw wojska. W okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.). Jest tzw. resortem siłowym, podobnie jak Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Budżet ministerstwa na rok 2008, wliczając koszty wdrażania samolotów wielozadaniowych, wynosi 23,7 mld złotych .

Po zakończeniu działań wojennych pułk wraz z 73 Batalionem Obsługi Lotnisk został przebazowany na lotnisko w Bydgoszczy.

W styczniu 1946 r. rozformowano Dowództwo 1 Dywizji Lotnictwa Bombowego oraz 4 i 5 Pułk Lotnictwa Bombowego w związku z czym przemianowano: 1 Pomorską Mieszaną Dywizję Lotnictwa na 2 Pomorską Dywizję Lotnictwa Szturmowego, a 2 i 3 Pułk Lotnictwa Szturmowego na 4 i 5 Pułk Lotnictwa Szturmowego (rozkaz Nr 019/Org. ND WP z dnia 22 stycznia 1946 r. i rozkaz Nr 08 dowódcy Lotnictwa WP z 24 stycznia 1946 r.).

Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989.

Ruda Pabianicka – miasto w latach 1923-1946, obecnie południowa część dzielnicy Łódź Górna. Ruda, jako nieformalna jednostka terytorialna miasta nie ma ściśle określonych granic. Formalnie jest to jednocześnie osiedle administracyjne delegatury Urzędu Miasta Łodzi, a także jeden z obszarów Systemu Informacji Miejskiej.

W tym samym czasie jednostkę przeniesiono na lotnisko Lublinek w Rudzie Pabianickiej.

We wrześniu 1950 r. pułk, stacjonujący wówczas w Elblągu, został podporządkowany dowódcy 8 Dywizji Lotnictwa Szturmowego (rozkaz Nr 070/Org. MON z dnia 11 lipca 1950 r. i rozkaz Dowódcy Wojsk Lotniczych Nr 0160/Org. z dnia 1 września [[1950 r.)

W okresie od 1 maja do 1 listopada 1952 r. na bazie 5 PLSz sformowano w Elblągu Dowództwo 13 Dywizji Lotnictwa Szturmowego, 50 Pułk Lotnictwa Szturmowego, 66 Kompanię łączności i 56 Ruchome Warsztaty Remontu Lotnictwa. Wymienione oddziały i pododdziały wraz z 51 Pułkiem Lotnictwa Szturmowego formowanym w Gdańsku – Wrzeszczu zostały podporządkowane dowódcy 13 DLSz. (rozkaz Nr 0096/Org. MON z dnia 11 grudnia 1951 r.).

Rozkaz — polecenie bezwarunkowego wykonania bądź zaniechania określonej czynności bądź innego zachowania (tj. akt indywidualny i konkretny), wydane przez osobę dysponującą władzą (przełożony, dowódca, zwierzchnik) nad osobą, której wydano polecenie (podwładny, pełniący służbę). Rozkazy (dyktaty) wydawane są ustnie bądź pisemnie lub za pomocą sygnału, nie przewidują możliwości ich zaskarżenia, co nie wyłącza możliwości odmowy wykonania rozkazu sprzecznego z prawem. Rozkaz podlega natychmiastowemu wykonaniu, chyba że wyraźnie wskazano inny termin na jego realizację.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

W listopadzie 1952 r. zaniechano formowania 13 DLSz. Rozformowano dowództwo dywizji i 50 PLSZ oraz pododdziały dywizyjne. 5 Pułk Lotnictwa Szturmowego ponownie podporządkowano dowódcy 8 Dywizji Lotnictwa Szturmowego, a 51 Pułk Lotnictwa Szturmowego podporządkowano dowódcy 16 Dywizji Lotnictwa Szturmowego (rozkaz Nr 0078/Org. MON z dnia 19 listopada 1952 r.)

Gdańsk, (, , jid. דאַנץ – danc) – miasto portowe w Polsce nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej.

Siły Powietrzne – jeden z czterech polskich rodzajów sił zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Marynarki Wojennej i Wojsk Specjalnych. Ich głównym zadaniem jest prowadzenie operacji mających na celu uzyskanie przewagi w powietrzu i wspieranie oddziałów innych Rodzajów Sił Zbrojnych. Składają się z Wojsk Lotniczych, Wojsk Obrony Przeciwlotniczej i Wojsk Radiotechnicznych.

W sierpniu 1964 r. 5 Pułk Lotnictwa Myśliwsko-Szturmowego otrzymał nazwę wyróżniającą „Pomorski” (rozkaz nr Pf-40/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 sierpnia 1964 r. w sprawie nadania historycznej nazwy 5 PLMSz).

W maju 1967 r. pułk przyjął dziedzictwo tradycji oraz nazwę i numer 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego stając się 3 Pomorskim Pułkiem Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego (rozkaz nr 07/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 maja 1967 r. w sprawie przekazania jednostkom wojskowym historycznych nazw i numerów oddziałów frontowych oraz ustanowienia dorocznych świąt jednostek).

1 Armia Wojska Polskiego – utworzona 29 lipca 1944 z przemianowania rzutu bojowego 1 Armii Polskiej w ZSRR sformowanej 16 marca 1944 roku. Była częścią tzw. odrodzonego Wojska Polskiego. Szlak bojowy zakończyła w maju 1945 wyjściem na brzeg Łaby i szturmem części swoich oddziałów na Berlin.

W lutym 1988 r. 3 PLMB został podporządkowany dowódcy 3 Brandenburskiej Dywizji Lotnictwa Myśliwsko-Bombowego (zarządzenie Nr 06 Dowódcy Wojsk Lotniczych z dnia 23 lutego 1982 r.).

We wrześniu 1988 r. pułk przemianowano na 3 Pomorski Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy. Samoloty Su-7 zostały zastąpione przez samoloty „Iskra”.

W terminie do dnia 30 kwietnia 1992 r. 3 Pomorski Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy został rozformowany.

W dniu 6 marca 1992 r. odbyło się uroczyste rozformowanie jednostki, na którym pożegnano sztandar pułku.

Kadra dowódcza pułku w III dekadzie sierpnia 1944 roku

dowódca pułku – ppłk pil. Iwan Mironow

zastępca dowódcy pułku d/s pol.-wych. – ppłk Grigorij Tiutunik

szef sztabu – mjr Iwan Niczyporuk

dowódcy eskadr – por. pil. Michaił Teterin, kpt. pil. Wartan Dawidian, por. pil. Nikołaj Kitajew

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
3 Pomorski Lotniczy Pułk Szkolno-Bojowy

Przypisy

Eugeniusz Banaszczyk: Skrzydlata dywizja. s. 91.

Bibliografia

Izydor Koliński, Przejście lotnictwa polskiego na stopę pokojową w latach 1945-1947, WPH Nr 1 (107) z 1984 r.

Izydor Koliński, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 9, Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo), Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych, Warszawa 1978,

Czesław Krzemiński, Pułki Ludowego Lotnictwa Polskiego 1943-1945, Biblioteczka Skrzydlatej Polski Nr 8, Warszawa 1981, ISBN 83-206-0196-7,

Eugeniusz Banaszczyk: Skrzydlata dywizja. Warszawa: Książka i Wiedza, 1987. ISBN 83-05-11754-5.