4 Pomorska Mieszana Dywizja Lotnicza

Po-2 samolot 2 pułku bombowców nocnych
(Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie)

4 Pomorska Mieszana Dywizja Lotnicza – związek taktyczny lotnictwa ludowego Wojska Polskiego.

Formowanie

30 sierpnia 1944 dowódca 1 Armii WP, gen. dyw. Zygmunt Berling wydał rozkaz nr 0213/KG o tymczasowej organizacji dowództwa 1 Dywizji Lotniczej. Na pełniącego obowiązki dowódcy dywizji wyznaczono płk Józefa Smagę, a pełniącym obowiązki szefa sztabu mianowano płk. Aleksandra Romeyko. Dowódcy 1 Dywizji Lotnictwa podporządkowano następujące oddziały i pododdziały:

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa" - ppłk Jan Tałdykin

2 Pułk Nocnych Bombowców "Kraków" - mjr Siemion Worobiow,

611 Pułk Lotnictwa Szturmowego – ppłk Jan Mironow,

Kompania Łączności,

Klucz Łączności (łącznikowy) Oddziału Lotniczego.

W I połowie listopada 1944 na bazie 1 Dywizji Lotnictwa sformowano 4 Mieszaną Dywizję Lotniczą, a 611 plsz przemianowano na 3 Pułk Lotnictwa Szturmowego . Organizację dywizji w terminie do 15 listopada 1944 powierzono dowódcy Lotnictwa Frontu WP, gen. dyw. Fiodorowi Połyninowi.

2 Pułk Nocnych Bombowców "Kraków" – polska jednostka wojskowa okresu II wojny światowej utworzona w Grigoriewskoje na terenie byłego ZSRR. Wchodziła w skład 4 Pomorskiej Mieszanej Dywizji Lotniczej.

Jan Tałdykin ros. Иван Гордеевич Талдыкин (ur. 1913, zm. 16 marca 1945) - oficer Armii Czerwonej, as myśliwski, podpułkownik pilot Ludowego Wojska Polskiego.

Skład dywizji w 1944

Dowództwo dywizji, etat Nr 015/145, poczta polowa nr 52214, miejsce dyslokacji – Chłoczów,

44 Kompania Łączności Lotnictwa, etat Nr 015/217, miejsce dyslokacji – Chłoczów,

3116 Wojskowa Stacja Pocztowa, etat Nr 014/97-B, poczta polowa nr 83786, miejsce dyslokacji – Chłoczów,

1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa", etat Nr 015/346, poczta polowa nr 34414, miejsce dyslokacji – Zadybie Stare,

2 Pułk Nocnych Bombowców "Kraków", etat Nr 015/261, poczta polowa nr 27814, miejsce dyslokacji – Wola Rowska,

3 Pułk Lotnictwa Szturmowego, etat Nr 015/282, poczta polowa nr 15435, miejsce dyslokacji – Zadybie Stare,

Etatowo dywizja liczyła 787 żołnierzy. Jej uzbrojenie stanowiło 105 samolotów bojowych.

Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych. Wyróżnia się wśród nich:

Zygmunt Henryk Berling (ur. 27 kwietnia 1896 w Limanowej, zm. 11 lipca 1980 w Konstancinie-Jeziornie) – polski dowódca wojskowy, uczestnik walk o niepodległość Polski, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, skazany przez sąd wojenny Rzeczypospolitej Polskiej w 1943 na śmierć za dezercję z Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, generał broni Wojska Polskiego, dowódca 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i 1. Armii WP, zastępca Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego, komendant Akademii Sztabu Generalnego, prawnik, urzędnik państwowy i działacz partyjny, członek PZPR, wiceminister Leśnictwa (1957–1970), prezes Polskiego Związku Łowieckiego.

Reorganizacja

Po zakończeniu działań wojennych cała dywizja została przebazowana na lotnisko w Bydgoszczy.

W lipcu 1945 2 pnb został przeformowany na etat Nr 015/282 – pułku lotnictwa szturmowego, wyposażony w samoloty Ił-2 i przemianowany na 2 Pułk Lotnictwa Szturmowego (rozkaz nr 085 dowódcy Lotnictwa WP z 31 maja 1945 o przeszkoleniu 2 pułku nocnych bombowców na samolotach Ił-2 i rozkaz nr 086 dowódcy Lotnictwa WP z 6 czerwca 1945 o przejściu 2 pułku nocnych bombowców na etat pułku lotnictwa szturmowego).

Ludowe Wojsko Polskie (LWP) – nieoficjalna nazwa używana dla określenia części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943–1944 na terytorium ZSRR, a następnie wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 1944–1952 i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1952–1989.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

W połowie września 1945 dywizja została przemianowana na 1 Pomorską Mieszaną Dywizję Lotnictwa.

W styczniu 1946 przemianowano: 1 Pomorską Mieszaną Dywizję Lotnictwa na 2 Pomorską Dywizję Lotnictwa Szturmowego, a 2 i 3 Pułk Lotnictwa Szturmowego na 4 i 5 Pułk Lotnictwa Szturmowego. Równocześnie ze składu dywizji wyłączono 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego, a jego miejsce włączono 6 Pułk Lotnictwa Szturmowego z rozformowanej 2 Brandenburskiej Dywizji Lotnictwa Szturmowego.

Rozkaz — polecenie bezwarunkowego wykonania bądź zaniechania określonej czynności bądź innego zachowania (tj. akt indywidualny i konkretny), wydane przez osobę dysponującą władzą (przełożony, dowódca, zwierzchnik) nad osobą, której wydano polecenie (podwładny, pełniący służbę). Rozkazy (dyktaty) wydawane są ustnie bądź pisemnie lub za pomocą sygnału, nie przewidują możliwości ich zaskarżenia, co nie wyłącza możliwości odmowy wykonania rozkazu sprzecznego z prawem. Rozkaz podlega natychmiastowemu wykonaniu, chyba że wyraźnie wskazano inny termin na jego realizację.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Przypisy

rozkaz nr 91 ND WP z dnia 31 sierpnia 1944 r. „o organizacji związków i jednostek lotniczych”.
rozkaz Nr 0249/Org. NDWP z 13 września 1945 i rozkaz Nr 0173 dowódcy Lotnictwa WP z 16 września 1945
rozkaz Nr 019/Org. ND WP z 22 stycznia 1946 i rozkaz Nr 08 dowódcy Lotnictwa WP z 24 stycznia 1946

Bibliografia

Izydor Koliński, Przejście lotnictwa polskiego na stopę pokojową w latach 1945-1947, WPH Nr 1 (107) z 1984 r.

Izydor Koliński, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 9, Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo), Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych, Warszawa 1978,

Czesław Krzemiński, Pułki Ludowego Lotnictwa Polskiego 1943-1945, Biblioteczka Skrzydlatej Polski Nr 8, Warszawa 1981, ISBN 83-206-0196-7,